Iran Strait of Hormuz India Ships: ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા લશ્કરી તણાવ વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ઈરાને વિશ્વના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગોમાંના એક સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી ભારત સહિત ચાર દેશોના જહાજોને અવરજવર માટેના પ્રતિબંધોમાંથી મુક્તિ આપી હોવાની માહિતી સામે આવી છે. આ દેશોમાં ભારત ઉપરાંત ચીન, ઈરાક અને કતારનો સમાવેશ થાય છે. ઈરાનની સંસદની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વિદેશ નીતિ સમિતિના ઉપાધ્યક્ષ અમીર હયાત મોકાદ્દમે 3 નવેમ્બરે આ અંગે નિવેદન આપ્યું હતું. જોકે આ છૂટનો અર્થ તમામ દેશોને સંપૂર્ણપણે મફત અવરજવરની મંજૂરી મળી છે એવો નથી.

ભારતીય જહાજોને નહીં રોકાય, ઈરાની સાંસદનો દાવો

ઈરાની સ્ટુડન્ટ્સ ન્યૂઝ એજન્સી સાથેની વાતચીતમાં અમીર હયાત મોકાદ્દમે જણાવ્યું કે હાલમાં ભારત, ચીન, ઈરાક અને કતારના જહાજોને હોર્મુઝમાં અવરજવર માટેના પ્રતિબંધોમાંથી છૂટ આપવામાં આવી છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે આ ચાર દેશોના જહાજો દરિયાઈ માર્ગ પરથી પસાર થઈ શકે છે અને અમેરિકન દળો પણ તેમને અટકાવતા નથી. ઈરાની સાંસદના આ નિવેદનને આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર એજન્સી Anadolu અને ઈરાની મીડિયા IranWire દ્વારા પણ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે.

ભારતને છૂટ આપવા પાછળ દવાઓનો વેપાર મહત્વનું કારણ

ઈરાને ભારતને આ છૂટ આપવા પાછળનું કારણ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. ઈરાની સાંસદના જણાવ્યા પ્રમાણે તેહરાન ભારતમાંથી દવાઓની આયાત વધારવા માગે છે. આ માટે ભારતીય જહાજોની અવરજવર સરળ બનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ભારત દવાઓના ઉત્પાદન અને નિકાસ ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. ઈરાનની દવાઓની જરૂરિયાત અને ભારત સાથેના વેપારી સંબંધોને ધ્યાનમાં રાખીને બંને દેશો માટે આ વ્યવસ્થા ઉપયોગી બની શકે છે.

ચીન પાસેથી રાજકીય સમર્થનની આશા

ભારત ઉપરાંત ચીનને પણ હોર્મુઝના દરિયાઈ માર્ગમાંથી પસાર થવાના પ્રતિબંધોમાંથી છૂટ આપવામાં આવી છે. ઈરાની સાંસદના જણાવ્યા પ્રમાણે ચીનને છૂટ આપવાનો મુખ્ય હેતુ બેઈજિંગનું રાજકીય સમર્થન મેળવવાનો છે. ઈરાન હાલમાં અમેરિકા સાથેના સંઘર્ષ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાના સંબંધો જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ પરિસ્થિતિમાં ચીન જેવા મોટા દેશ સાથેના સંબંધો ઈરાન માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ભારત અને ચીનને છૂટ, પરંતુ ચાર્જ તો ચૂકવવો જ પડશે!

ચાર દેશોને આપવામાં આવેલી છૂટમાં એક મહત્વપૂર્ણ તફાવત પણ સામે આવ્યો છે. ઈરાન ભારતીય અને ચીની જહાજો પાસેથી હોર્મુઝમાંથી પસાર થવા માટે ટ્રાન્ઝિટ ચાર્જ વસૂલે છે. બીજી તરફ કતારના જહાજોને કોઈ ચાર્જ વિના અવરજવર કરવાની છૂટ આપવામાં આવી છે. ઈરાકના જહાજોને પણ પ્રતિબંધોમાંથી મુક્તિ અપાઈ છે, પરંતુ તેમની પાસેથી ટ્રાન્ઝિટ ચાર્જ લેવામાં આવે છે કે નહીં તે અંગે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી. ભારતીય અને ચીની જહાજો પાસેથી કેટલો ચાર્જ વસૂલવામાં આવે છે તેની વિગતો પણ ઉપલબ્ધ નથી.

હોર્મુઝનો દરિયાઈ માર્ગ શા માટે આટલો મહત્વપૂર્ણ?

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલો મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે. આ માર્ગ પર્શિયન ગલ્ફને ઓમાનના અખાત અને આગળ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી માર્ગો સાથે જોડે છે. સાઉદી અરેબિયા, ઈરાક, કુવૈત, કતાર અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત સહિતના ગલ્ફ દેશોમાંથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને કુદરતી ગેસ આ માર્ગ દ્વારા વિશ્વબજારમાં પહોંચે છે. તેથી હોર્મુઝમાં અવરજવર પર પ્રતિબંધો કે લશ્કરી તણાવ ઊભો થાય તો તેની અસર વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા અને દરિયાઈ વેપાર પર પડી શકે છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ વચ્ચે ભારત માટે શું મહત્વ?

28 ફેબ્રુઆરી 2026થી અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ તથા ઈરાન વચ્ચે શરૂ થયેલા લશ્કરી સંઘર્ષ બાદ હોર્મુઝનો દરિયાઈ માર્ગ વૈશ્વિક ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે. એપ્રિલમાં યુદ્ધવિરામ થયા બાદ જુલાઈમાં ફરી સંઘર્ષ શરૂ થયો હોવાના અહેવાલો છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય જહાજોને અવરજવરના પ્રતિબંધોમાંથી છૂટ મળવાનો દાવો ભારત માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ખાસ કરીને દરિયાઈ વેપાર, દવાઓની નિકાસ અને ઊર્જા પુરવઠાની દૃષ્ટિએ આ નિર્ણય ઉપયોગી બની શકે છે. જોકે વાસ્તવિક જહાજોની અવરજવર, સુરક્ષા અને ટ્રાન્ઝિટ ખર્ચની સ્થિતિ પર તેની અસર નિર્ભર રહેશે.

આ પણ વાંચોઃ અગ્નિવીરોને મોદી સરકારે આપી ભેટ, મળ્યું 2 વર્ષનું એક્સટેન્શન