સેબીના આ નિર્ણયથી રોકાણકારો ખુશ, પરતુ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓ નારાજ, જાણો કેમ?

નવી દિલ્હી, 1 નવેમ્બર, 2025: માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબીએ બ્લોક ડીલ સાથે સંકળાયેલા નિયમોને વધુ કડક કર્યા છે. તેની હેઠળ બ્લોક ડીલ માટે મિનીમમ (ન્યૂનતમ) ઓર્ડર સાઇઝ 10 કરોડ રૂપિયાથી વધારીને રૂ. 25 કરોડની કરી છે. સેબીએ નોન-ડેરિવેટીવ શેર્સ માટે પ્રાઇસ રેન્જને 3 ટકા સુધી વધારવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. જ્યારે ફ્યુચર એન્ડ ઓપ્શન્સ શેરોને હાલના 1 ટકાની મર્યાદામાં એમને એમ જ રાખી છે. એક અહેવાલ અનુસાર સેબીએ બ્લોક ડીલ માટે ફ્લોર પ્રાઇસને એડજસ્ટ કરી છે, જે પાછલા દિવસના ક્લોઝીંગથી 3 ટકા ઉપર નીચે થઇ શકે છે.

બ્લોક ડીલનું કદ કેમ વધારવામાં આવ્યું?

બુધવારે એક પરિપત્ર દ્વારા આ જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. સેબી માને છે કે જેમ જેમ બજારનું કદ વધતું જાય છે તેમ તેમ ન્યૂનતમ બ્લોક ડીલનું કદ પણ વધવું જોઈએ. આના ઘણા ફાયદા છે, જેમાં સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિઓ પર કાબુ, બજાર પારદર્શિતા વધારવી, મોટા સોદા દ્વારા ભાવમાં ફેરફારની સંભાવના ઘટાડવી અને મોટા સંસ્થાકીય રોકાણકારો અથવા ઉચ્ચ-મૂલ્યના સોદાઓને પ્રોત્સાહન આપવું, જેનાથી બજારમાં તરલતા વધે છે. બ્લોક ડીલ એ મોટી માત્રામાં શેરની સીધી ખરીદી અને વેચાણ છે.

બ્લોક ડીલ માટે બે વિન્ડો

SEBIએ બ્લોક ડીલ માટે બે વિન્ડો સેટ કરી છે. પ્રથમ વિન્ડો સવારે 8:45 થી 9:00 વાગ્યા સુધીની છે, જેમાં ફ્લોર પ્રાઈસ પાછલા દિવસના બંધ ભાવ પર સેટ કરવામાં આવશે. બીજી વિન્ડો બપોરે 2:05 થી 2:20 વાગ્યા સુધીની છે, જેમાં રોકડ સેગમેન્ટમાં ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ વેઇટેડ એવરેજ પ્રાઈસ (VWAP)નો ઉપયોગ બપોરે 1:45થી 2:00 વાગ્યા સુધી કરવામાં આવશે. સ્ટોક એક્સચેન્જ બપોરે 2:00થી 2:05 વાગ્યા વચ્ચે VWAP માહિતી શેર કરશે.

સેબીનો બીજો મોટો નિર્ણય

રોકાણકારોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને, સેબીએ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓ દ્વારા વસૂલવામાં આવતી બ્રોકરેજ અને ટ્રાન્ઝેક્શન ફી પર મર્યાદા નક્કી કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. સેબીના નવા નિયમ મુજબ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓ હવે રોકાણકારો પાસેથી કુલ ખર્ચ ગુણોત્તર સિવાય બ્રોકરેજ અથવા ટ્રાન્ઝેક્શન ફી વસૂલ કરી શકશે નહીં.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓ આ નિર્ણય સામે વાંધો ઉઠાવે છે

આનાથી રોકાણકારો પરનો બોજ નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે. જોકે, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓ સેબીના નિર્ણયથી નાખુશ છે, તેમને નફાકારકતા પર સંભવિત અસરનો ડર છે. કુલ ખર્ચ ગુણોત્તર એ ફંડ હાઉસ દ્વારા ફંડ મેનેજમેન્ટ, ઓપરેશનલ ખર્ચ, સંશોધન વગેરે માટે રોકાણકારો પાસેથી વસૂલવામાં આવતી રકમ છે. સેબીએ રોકડ બજાર માટે તેની મર્યાદા 0.12 ટકાથી ઘટાડીને 0.2 ટકા કરી છે. જ્યારે ફ્યુચર્સ વિભાગ માટે તેને 0.05 ટકાથી ઘટાડીને 0.01 ટકા કરવામાં આવી છે.

આ પણ વાંચોઃ પ્લેન ક્રેશ બાદ સંકટોથી ઘેરાયેલી એર ઇન્ડિયાને જોઇએ છે હવે મદદ, આટલા કરોડની માંગી મદદ