Business News : ભારતના બિસ્કિટ બજારમાં એક નવી લડાઈ શરૂ થવા જઈ રહી છે. મુકેશ અંબાણીની રિલાયન્સ, જેણે પહેલાથી જ ટેલિકોમ ક્ષેત્રની મોટી કંપનીઓને Jio સાથે અને સોફ્ટ ડ્રિંક બજારમાં Campa સાથે પડકાર ફેંક્યો છે, તે હવે બિસ્કિટ વ્યવસાયમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. રિલાયન્સની FMCG કંપની, રિલાયન્સ કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સ લિમિટેડ (RCPL) એ તેના ઇન્ડિપેન્ડન્સ બ્રાન્ડ હેઠળ બિસ્કિટની એક નવી શ્રેણી રજૂ કરી છે. કંપનીએ એકસાથે નવ વેરિઅન્ટ અને 28 SKU લોન્ચ કર્યા છે, જેની કિંમત ₹5 થી શરૂ થાય છે.

બ્રિટાનિયા, પાર્લે અને ITC જેવી કંપનીઓ પહેલાથી જ મજબૂત હાજરી

પરંતુ આ બજારમાં રિલાયન્સની સ્પર્ધા સરળ રહેશે નહીં. બ્રિટાનિયા, પાર્લે અને ITC જેવી કંપનીઓ પહેલાથી જ અહીં મજબૂત હાજરી ધરાવે છે. ખાસ કરીને, પાર્લે-જી અને બ્રિટાનિયા જેવી બ્રાન્ડ્સે દાયકાઓથી ભારતીય ઘરોમાં મજબૂત હાજરી જાળવી રાખી છે. સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું રિલાયન્સ, તેના સસ્તા ઉત્પાદનો અને વ્યાપક રિટેલ નેટવર્ક સાથે, બિસ્કિટ બજારમાં Jio ની સફળતાનું પુનરાવર્તન કરી શકશે? ચાલો ગણિત સમજીએ.

ભારતનું બિસ્કિટ બજાર કેટલું મોટું છે?

ભારતમાં, બિસ્કિટ ફક્ત નાસ્તો નથી, પરંતુ રોજિંદા વપરાશનો એક ભાગ છે. સવારની ચા હોય કે બાળકોનું લંચ, લગભગ દરેક સેગમેન્ટમાં બિસ્કિટની માંગ છે. ટેક્નોપેક રિસર્ચ પર આધારિત મોતીલાલ ઓસ્વાલ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીસના જાન્યુઆરી 2026ના અહેવાલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2024માં ભારતના બિસ્કિટ બજારનું મૂલ્ય આશરે રૂ.55,100 કરોડ હતું. એવું અનુમાન છે કે, આ બજાર નાણાકીય વર્ષ 2029 સુધીમાં વધીને રૂ.90,300 કરોડ થઈ શકે છે, જે વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર આશરે 10.4% દર્શાવે છે. આ બજારની એક મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે બજારનો 90% થી વધુ હિસ્સો પહેલાથી જ બ્રાન્ડેડ બિસ્કિટ પાસે છે. આનો અર્થ એ છે કે રિલાયન્સને નવા ગ્રાહકોને આકર્ષવાની જરૂર પડશે, તેમજ અન્ય બ્રાન્ડ્સના હાલના ગ્રાહકોને આકર્ષવાની જરૂર પડશે.

રિલાયન્સ કઈ કંપનીઓ સાથે સ્પર્ધા કરશે?

ભારતના બિસ્કિટ બજારમાં પહેલેથી જ ઘણી મોટી કંપનીઓ છે. બ્રિટાનિયા અને પાર્લે આમાંથી સૌથી મજબૂત ખેલાડીઓ છે. મોતીલાલ ઓસ્વાલના નાણાકીય વર્ષ 25 ના અંદાજ મુજબ, કંપનીઓનો બજાર હિસ્સો નીચે મુજબ હતો:

કંપનીનો અંદાજિત બજાર હિસ્સો

બ્રિટાનિયા 32%

પારલે 29%

આઇટીસી 11%

એ નોંધનીય છે કે, બજાર હિસ્સોના આંકડા સંશોધન અહેવાલથી સંશોધન અહેવાલમાં બદલાઈ શકે છે. પરંતુ એ સ્પષ્ટ છે કે બ્રિટાનિયા અને પારલે મળીને અડધાથી વધુ બજાર ધરાવે છે.

બ્રિટાનિયાની શક્તિઓ: કંપની પાસે ગુડ ડે, મેરી ગોલ્ડ, મિલ્ક બિકીસ, ટાઇગર અને ન્યુટ્રીચોઇસ જેવી લોકપ્રિય બ્રાન્ડ્સ છે. આ દ્વારા, કંપની ગ્લુકોઝ બિસ્કીટથી લઈને પ્રીમિયમ કૂકીઝ સુધીના ગ્રાહકોની વિવિધ શ્રેણીને લક્ષ્ય બનાવે છે.

પારલેની શક્તિઓ: પારલે-જી કંપનીનું સૌથી મોટું હથિયાર છે. તેની ઓછી કિંમત, લાંબા સમયથી પ્રતિષ્ઠા અને નાના શહેરો અને ગામડાઓમાં ઉપલબ્ધતા તેને અત્યંત મજબૂત બનાવે છે.

આઇટીસીની શક્તિઓ: સનફીસ્ટ બ્રાન્ડ હેઠળ આઇટીસી પણ આ બજારમાં મજબૂત હાજરી ધરાવે છે. ડાર્ક ફેન્ટસી, મેરી લાઇટ અને મોમ્સ મેજિક તેના મુખ્ય ઉત્પાદનો છે.

વધુમાં, પ્રિયાગોલ્ડ, અનમોલ, ડ્યુક્સ અને ઘણી પ્રાદેશિક કંપનીઓ પણ સ્પર્ધાને કઠિન બનાવે છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

રિલાયન્સે બિસ્કિટ યુદ્ધની શરૂઆત કેટલી કિંમતથી કરી હતી?

રિલાયન્સે તેના ઇન્ડિપેન્ડન્સ બ્રાન્ડ હેઠળ નવ વેરિઅન્ટ્સ અને 28 SKU રજૂ કર્યા છે. કંપની રોજિંદા બિસ્કિટ અને ક્રીમ અને ચોકલેટ ફ્લેવર્ડ ઉત્પાદનો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

આ પોર્ટફોલિયોમાં શામેલ છે:

સ્વતંત્રતા પાવર અપ

સ્વતંત્રતા બટર બ્લિસ

સ્વતંત્રતા મિલ્કી પાવર

સ્વતંત્રતા મેરી પ્રાઇમ

સ્વતંત્રતા કોકો વેનીલા

સ્વતંત્રતા કોકો ચોકલેટ

સ્વતંત્રતા ક્રીમ ઓરેન્જ

સ્વતંત્રતા ક્રીમ ચોકો

સ્વતંત્રતા ગ્લુકોઝ બૂસ્ટ

તેમની કિંમતો વિવિધ ગ્રાહકોની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ બનાવવામાં આવે છે.

પેક પ્રકાર કિંમત

ટ્રાયલ પેક રૂ.5

શેરિંગ પેક રૂ.10

મોટા ફેમિલી પેક રૂ.40 થી રૂ.125

હાલમાં, કંપનીએ તમિલનાડુમાં આ ઉત્પાદનો લોન્ચ કર્યા છે. રાજ્યમાં ઉત્પાદન ક્ષમતાનો વિસ્તાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. અન્ય બજારોમાં વધુ વિસ્તરણનું આયોજન છે. રિલાયન્સની વ્યૂહરચના સ્પષ્ટ છે. કંપની ઓછી કિંમતના નાના પેકવાળા ગ્રાહકોને આકર્ષવા માંગે છે અને પછી મોટા પેક દ્વારા સ્થાનિક વપરાશમાં પગપેસારો કરવા માંગે છે.

શું રૂ.5ના બિસ્કિટ વેચીને બ્રિટાનિયા સાથે સ્પર્ધા કરવી સરળ બનશે?

આ તે જગ્યા છે જ્યાં રિલાયન્સને સૌથી મોટો પડકારનો સામનો કરવો પડશે. જ્યારે રિલાયન્સે સોફ્ટ ડ્રિંક માર્કેટમાં કેમ્પા કોલા લોન્ચ કર્યું, ત્યારે તેની પ્રાથમિક વ્યૂહરચના કોકા-કોલા અને પેપ્સી જેવી કંપનીઓની તુલનામાં કિંમત ઓછી રાખવાની હતી. જોકે, બિસ્કિટ બજારની ગતિશીલતા થોડી અલગ છે. રૂ.5 અને રૂ.10ના પેક પહેલાથી જ અહીં સારી રીતે વેચાય છે. આનો અર્થ એ છે કે, રિલાયન્સ માટે ફક્ત કિંમત ઘટાડીને ગ્રાહકોને આકર્ષવાનું સરળ રહેશે નહીં.

બ્રિટાનિયાના CEO અને MD રક્ષિત હરગવે 6 નવેમ્બરના રોજ કમાણી કોલમાં જણાવ્યું હતું કે બિસ્કિટ બજારમાં પહેલાથી જ રૂ.5 અને રૂ.10ના ભાવ બિંદુઓ છે. તેથી, કોલા બજારમાં શક્ય તેટલું જ ભાવ-આધારિત પરિવર્તન પ્રાપ્ત કરવું મુશ્કેલ છે. આનો અર્થ એ છે કે રિલાયન્સને ફક્ત સસ્તા બિસ્કિટ વેચવાથી આગળ વધવું પડશે અને ગ્રાહકોને વધુ સારું મૂલ્ય આપવું પડશે.

ઉદાહરણ તરીકે:

રૂ.5માં બિસ્કિટ કેટલું ઉપલબ્ધ છે?

બિસ્કિટનો સ્વાદ કેવો છે?

તેની ગુણવત્તા શું છે?

શું ગ્રાહક ફરીથી એ જ બ્રાન્ડ ખરીદવા માંગશે?

શું ઉત્પાદન સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે?

આ પરિબળો બજારમાં રિલાયન્સની સફળતા નક્કી કરશે.

વિતરણ રિલાયન્સનું સૌથી મોટું હથિયાર બની શકે છે.

બિસ્કિટ વ્યવસાયમાં, ફક્ત સારી પ્રોડક્ટનું ઉત્પાદન કરવું પૂરતું નથી. તેને દેશભરના લાખો કરિયાણાની દુકાનો અને દુકાનો સુધી પહોંચાડવું પણ જરૂરી છે. આ તે જગ્યા છે જ્યાં રિલાયન્સ તેના વ્યાપક રિટેલ નેટવર્કનો લાભ લઈ શકે છે.

કંપની તેના બિસ્કિટને બહુવિધ ચેનલો દ્વારા વેચવાની યોજનાઓ પર કામ કરી રહી છે:

રિલાયન્સ રિટેલ સ્ટોર્સ

નાના અને મોટા કરિયાણાની દુકાનો

આધુનિક વેપાર

ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ

જથ્થાબંધ નેટવર્ક

FY24ના અંદાજ મુજબ, બ્રાન્ડેડ બિસ્કિટ વેચાણમાં સામાન્ય વેપાર (કિરાણા સ્ટોર્સ)નો હિસ્સો આશરે 71% હતો. આધુનિક વેપાર 21% હતો, અને ઈ-કોમર્સ 8% હતો. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે, રિલાયન્સ માટે ફક્ત તેના સ્ટોર્સમાં બિસ્કિટ વેચવા પૂરતું નથી. તેને નાની પડોશની દુકાનો અને ગામડાઓ સુધી પણ પહોંચવાની જરૂર પડશે. બીજી બાજુ, બ્રિટાનિયા અને પાર્લે પાસે દાયકાઓ જૂનું વિતરણ નેટવર્ક છે. તેમના દુકાનદારો સાથે મજબૂત સંબંધો છે. ગ્રાહકો પણ આ બ્રાન્ડ્સ પર વિશ્વાસ કરે છે. તેથી, દુકાનદારોને તેના ઉત્પાદનોનો સ્ટોક કરવા માટે મનાવવું એ રિલાયન્સ માટે એક મોટો પડકાર હશે.

શું જિયો અને કેમ્પા ફોર્મ્યુલા અહીં પણ કામ કરશે?

રિલાયન્સના ભૂતકાળના રેકોર્ડને જોતાં, બજાર આ પ્રશ્નને ગંભીરતાથી લઈ રહ્યું છે.

જિયોએ ટેલિકોમ માર્કેટને કેવી રીતે બદલ્યું?

જિયોએ શરૂઆતમાં મફત સેવાઓ અને અત્યંત સસ્તા ડેટા પ્લાન ઓફર કરીને ટેલિકોમ ઉદ્યોગમાં પરિવર્તન લાવ્યું. ત્યારબાદ, અન્ય કંપનીઓએ તેમની કિંમતો અને વ્યૂહરચનાઓ ગોઠવવી પડી.

કમ્પાએ પોતાને કેવી રીતે સ્થાપિત કરી?

રિલાયન્સે 2023માં કેમ્પા કોલા ફરીથી લોન્ચ કર્યું. તેની ઓછી કિંમત સાથે, તેણે કોકા-કોલા અને પેપ્સી જેવી કંપનીઓને પડકાર ફેંક્યો. અહેવાલો અનુસાર, કેમ્પાનો બજાર હિસ્સો 2024માં લગભગ 2% થી વધીને 2025માં લગભગ 7% થયો. રિલાયન્સે નાણાકીય વર્ષ 2026માં કેમ્પાના કુલ વેચાણ રૂ.4,700 કરોડથી વધુ થવાનો અંદાજ લગાવ્યો હતો. જોકે, બિસ્કિટ વ્યવસાયમાં જિયો અથવા કેમ્પા ફોર્મ્યુલા સંપૂર્ણ રીતે કામ કરશે તેની કોઈ ગેરંટી નથી.

ટેલિકોમમાં, ગ્રાહક જોડાયા પછી, તેઓ ડેટાનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખે છે, જેનાથી કંપની અન્ય સેવાઓ દ્વારા આવક ઉત્પન્ન કરી શકે છે. જોકે, બિસ્કિટના ઉત્પાદન, પેકેજિંગ અને વિતરણ ખર્ચ પ્રતિ પેકેટ થાય છે. તેથી, લાંબા સમય સુધી ભારે ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર કરવાથી કંપનીના નફા પર દબાણ આવી શકે છે.

પ્રીમિયમ બિસ્કિટ બજારમાં પણ એક તક

રિલાયન્સ પોતાને સસ્તા બિસ્કિટ સુધી મર્યાદિત રાખવા માંગતી નથી. બજારમાં પ્રીમિયમ કૂકીઝ, ડાયજેસ્ટિવ અને હેલ્ધી બિસ્કિટની માંગ પણ વધી રહી છે. કંપનીએ શ્રીલંકાના બિસ્કિટ ઉત્પાદક માલિબન સાથે પણ ભાગીદારી કરી છે. આનાથી તેને વિભિન્ન અને પ્રીમિયમ ઉત્પાદન સેગમેન્ટમાં તેની હાજરી વધારવામાં મદદ મળી શકે છે. ઇન્ડિપેન્ડન્સ બ્રાન્ડનો હેતુ રોજિંદા બિસ્કિટ બજાર પર કબજો કરવાનો છે, જ્યારે માલિબન સાથેની ભાગીદારી વિશેષતા અને પ્રીમિયમ ઉત્પાદનોમાં તકો શોધી શકે છે. આ વ્યૂહરચના રિલાયન્સને ફક્ત સસ્તા બિસ્કિટ વેચવાથી આગળ લઈ જઈ શકે છે.

બિસ્કિટ બજારની આ લડાઈ આખરે કોણ જીતશે?

રિલાયન્સ પાસે આ વ્યવસાયમાં પ્રવેશવા માટે પૈસા, મોટું રિટેલ નેટવર્ક, ઉત્પાદન ક્ષમતાઓ અને બ્રાન્ડ-બિલ્ડિંગનો અનુભવ છે. જોકે, બ્રિટાનિયા અને પાર્લેને હળવાશથી લઈ શકાય નહીં. આ કંપનીઓએ દાયકાઓથી ગ્રાહક વિશ્વાસ અને મજબૂત વિતરણ નેટવર્ક બનાવ્યું છે.

રિલાયન્સનો ખરો પરિક્ષણ ત્રણ મોરચે થશે:

ગ્રાહક વિશ્વાસ: શું લોકો પાર્લે-જી અને બ્રિટાનિયાને છોડીને નિયમિતપણે સ્વતંત્રતા ખરીદશે?

કરિયાણા નેટવર્ક: શું રિલાયન્સ દેશભરની નાની દુકાનો સુધી પહોંચી શકશે?

નફાકારકતા: શું કંપની ઓછી કિંમતે ઉચ્ચ ગુણવત્તા પહોંચાડતી વખતે લાંબા ગાળાનો નફો કમાવી શકશે?

રિલાયન્સની એન્ટ્રી ભારતીય બિસ્કિટ બજારમાં સ્પર્ધા વધારવા માટે બંધાયેલી છે. કંપની પાસે ઓછી કિંમતો, વિશાળ ઉત્પાદન શ્રેણી અને મજબૂત છૂટક નેટવર્ક જેવા ફાયદા છે. જો કે, બિસ્કિટ બજારમાં 5 અને 10 રૂપિયાના પેક પહેલાથી જ ઉપલબ્ધ છે. તેથી, ફક્ત ઓછી કિંમતો પર આધારિત બ્રિટાનિયા અને પાર્લેને પડકારવાનું સરળ રહેશે નહીં. આખરે, આ લડાઈમાં જે કંપની જીતશે તે જ કંપની ગ્રાહકોને શ્રેષ્ઠ સ્વાદ, ગુણવત્તા, પોષણક્ષમ ભાવ અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ ઉત્પાદનો પ્રદાન કરશે. રિલાયન્સ માટે વાસ્તવિક પડકાર બિસ્કિટ વેચવાનો નથી, પરંતુ ભારતીય ગ્રાહકોની રોજિંદા આદતોમાં સ્થાન સ્થાપિત કરવાનો છે.

આ પણ વાંચો : FD પર 8.60% સુધીનું રિટર્ન! આ બેંકોએ રોકાણકારોને આપી ભેટ