RBI Special Forex Window: ભારતીય ચલણ રૂપિયામાં જોવા મળી રહેલા સતત ઘસારા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી માટે વધી રહેલી યુએસ ડોલરની માંગ વચ્ચે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લીધો છે. દેશની પ્રમુખ સરકારી તેલ કંપનીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરવા માટે જરૂરી ડોલરની દૈનિક જરૂરિયાતો સરળતાથી પૂરી થઈ શકે તે માટે કેન્દ્રીય બેંકે એક વિશેષ વિદેશી વિનિમય (ફોરેક્સ) વિન્ડો ખોલવાની જાહેરાત કરી છે. RBIની આ નવી વ્યવસ્થા 12 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજથી અમલમાં આવશે અને આગામી આદેશ સુધી સતત ચાલુ રહેશે.

કઈ જાહેર ક્ષેત્રની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને મળશે સીધો લાભ?

રિઝર્વ બેંકની આ ખાસ ફોરેક્સ સુવિધાનો લાભ દેશની 3 મુખ્ય સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને મળશે, જેમાં ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC), ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન (HPCL) નો સમાવેશ થાય છે. આ ત્રણેય કંપનીઓ ભારતની વિદેશી વિનિમય જરૂરિયાતોમાં મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. વર્તમાન નાણાકીય બજારની સમીક્ષા કર્યા બાદ કેન્દ્રીય બેંકે આ નીતિવિષયક નિર્ણય લીધો છે, જેથી આ કંપનીઓને દૈનિક ધોરણે જરૂરી યુએસ ડોલરનો પુરવઠો કોઈપણ અવરોધ વિના મળતો રહે.

જાણો કેવી રીતે કામ કરશે નવી સિસ્ટમ

નવી પ્રણાલી અમલમાં આવતાં જ રાજ્યની માલિકીની તેલ કંપનીઓએ હવે દૈનિક ધોરણે ડોલર ખરીદવા માટે ખુલ્લા વિદેશી વિનિમય બજાર (ઓપન માર્કેટ) પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહેવું પડશે નહીં. RBI ના અધિકૃત નિવેદન અનુસાર, કેન્દ્રીય બેંક ઓથોરાઇઝ્ડ ડીલર બેંકો (નિયુક્ત બેંકો) મારફતે આ ત્રણેય તેલ કંપનીઓને સીધા યુએસ ડોલર વેચશે. આ પ્રક્રિયા હેઠળ તેલ કંપનીઓની દૈનિક જરૂરિયાત મુજબ બેંકિંગ ચેનલ મારફતે ડોલર પૂરા પાડવામાં આવશે, જેનાથી ખુલ્લા બજારમાં ડોલરની ખરીદી માટે થતી ભારે ખેંચતાણ અને સ્પર્ધામાંથી મુક્તિ મળશે.

અનિશ્ચિત મુદત સુધી સેવા ચાલુ રહેશે

RBI દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી વિગતો અનુસાર, આ ખાસ વ્યવસ્થા સોમવાર, 12 ઓક્ટોબર, 2026 થી વિધિવત રીતે કાર્યરત થઈ જશે. કેન્દ્રીય બેંકે આ સુવિધા માટે કોઈ ચોક્કસ અંતિમ તારીખ કે સમયમર્યાદા નક્કી કરી નથી અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આગામી સૂચના ન મળે ત્યાં સુધી આ સુવિધા ચાલુ રાખવામાં આવશે. આ નિર્ણયને બજારમાં સ્થિરતા લાવવા માટેના એક આયોજનબદ્ધ માળખા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

રૂપિયાના મૂલ્ય અને ઇંધણના ભાવ પર શું પડશે અસર?

તેલ આયાતકારો ભારતમાં ડોલરના સૌથી મોટા ખરીદદાર માનવામાં આવે છે. જ્યારે તેઓ ખુલ્લા બજારમાંથી એકસાથે મોટા પ્રમાણમાં ડોલર ખરીદે છે, ત્યારે રૂપિયા પર ભારે દબાણ આવે છે અને રૂપિયો તૂટે છે. RBI ના આ પગલાથી ખુલ્લા બજારમાંથી ડોલરનું દબાણ ઘટશે, જેથી રૂપિયાના મૂલ્યને અસ્થાયી ટેકો મળી શકે છે. જોકે, કેન્દ્રીય બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણયથી પેટ્રોલ-ડીઝલના છૂટક ભાવમાં કોઈ સીધો ઘટાડો થશે નહીં. તેલ બજાર અને નાણાકીય વિશ્લેષકો 12 ઓક્ટોબરથી શરૂ થનારી આ સિસ્ટમની રૂપિયા અને ફોરેક્સ રિઝર્વ પર પડનારી વ્યાપક અસરો પર ઝીણવટભરી નજર રાખશે.

આ પણ વાંચો: યુએસ માર્કેટ સુધર્યું છતાં ભારતીય બજારમાં કેમ તીવ્ર કડાકો? ઓલ-ટાઇમ હાઇથી 15% નીચે ગગડ્યો નિફ્ટી!