Business News : દિવાળીના આગમન સાથે ભારતમાં ફટાકડાની માંગ વધે છે. દેશનો ફટાકડાનો વ્યવસાય આશરે રૂ.7,000 કરોડનો છે, પરંતુ આશ્ચર્યજનક રીતે, આટલો મોટો ઉદ્યોગ હોવા છતાં, ભારત વૈશ્વિક બજારમાં મજબૂત હાજરી સ્થાપિત કરી શક્યું નથી. ભારતમાંથી વાર્ષિક ફટાકડાની નિકાસ 1 મિલિયન ડોલરથી ઓછી છે. વૈશ્વિક ફટાકડા નિકાસ બજારમાં ભારતનો હિસ્સો ફક્ત 0.042 ટકા છે.

શિવકાશી સૌથી મોટો ઉત્પાદક

તમિલનાડુનું શિવકાશી શહેર ભારતમાં ફટાકડા ઉદ્યોગનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર છે. તે દેશના કુલ ફટાકડા ઉત્પાદનમાં આશરે 85-90 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. તમિલનાડુ ફાયરવર્ક્સ એન્ડ એમોર્સેસ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (TANFAMA) અનુસાર, દેશનું ફટાકડા બજાર આશરે રૂ.7,000 કરોડનું છે. આમાંથી, ફેક્ટરી-સ્તરનું ઉત્પાદન આશરે રૂ.2,000 કરોડનું છે, જ્યારે બાકીની આવક જથ્થાબંધ, પરિવહન અને છૂટક વેચાણમાંથી આવે છે. આ ઉદ્યોગની 80 ટકાથી વધુ આવક દિવાળીની આસપાસના 30 દિવસોમાં આવે છે. વધુમાં, કેરળમાં વિશુ અને મહારાષ્ટ્રમાં ગણેશ ચતુર્થી જેવા તહેવારો દરમિયાન ફટાકડાની માંગ હોય છે.

ભારત ચીનથી ઘણું પાછળ છે

વૈશ્વિક ફટાકડાના વેપારમાં ચીનનું પ્રભુત્વ છે. યુએન કોમટ્રેડના ડેટા અનુસાર, ચીન વાર્ષિક આશરે 1.1 બિલિયન ડોલરથી 1.23 બિલિયન ડોલરના ફટાકડાની નિકાસ કરે છે. ભારતની નિકાસ ફક્ત 757,000 ડોલરની આસપાસ છે. ચીનના હુનાન પ્રાંતમાં આવેલું લિયુયાંગ, વિશ્વમાં ફટાકડા ઉત્પાદનનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. તે ચીનના કુલ ઉત્પાદનના આશરે 60 ટકા અને વૈશ્વિક નિકાસના આશરે 70 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ઓછી કિંમત, કાચા માલની ઉપલબ્ધતા, સરકારી સહાય અને મજબૂત પુરવઠા નેટવર્ક ચીનને સ્પર્ધાત્મક લાભ આપે છે.

નિકાસ શા માટે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહી છે?

ભારતીય ફટાકડા ઉત્પાદકોને અનેક મોટા પડકારોનો સામનો કરવો પડે છે. ફટાકડાને ખતરનાક વિસ્ફોટકો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. આનાથી બંદરો પર પરિવહન, પેકેજિંગ, વીમા અને હેન્ડલિંગનો ખર્ચ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે. વધુમાં, નાના વ્યવસાયો માટે વિવિધ રાજ્ય નિયમો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સલામતી ધોરણોનું પાલન કરવું પણ મુશ્કેલ છે. તમિલનાડુમાં, ફટાકડા ઉદ્યોગને લાલ રંગમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, જ્યારે ઉદ્યોગ લાંબા સમયથી તેને ઓછા જોખમવાળી શ્રેણીમાં સમાવવાની માંગ કરી રહ્યો છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

રાસાયણિક પ્રતિબંધોની અસર

ભારતમાં ફટાકડાના ઉત્પાદનમાં વપરાતા ચોક્કસ રસાયણો પરના નિયંત્રણો અને નિયંત્રણોએ નિકાસને પણ અસર કરી છે. 2018ના સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ, બેરિયમ નાઈટ્રેટ પર પ્રતિબંધને કારણે ભારતીય ઉત્પાદકો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ચોક્કસ ફોર્મ્યુલેશનનું ઉત્પાદન કરવું મુશ્કેલ બન્યું છે.

નિકાસ વધારવા માટે શું કરવાની જરૂર છે?

નિષ્ણાતોના મતે, ભારતે ફટાકડા ઉદ્યોગમાં આધુનિક ટેકનોલોજી, સુધારેલી ગુણવત્તા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સલામતી પ્રમાણપત્ર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂર છે. શિવકાશીમાં એક સામાન્ય પરીક્ષણ કેન્દ્ર, સુધારેલ પેકેજિંગ સુવિધાઓ અને સરળ મંજૂરીઓની જરૂર છે. વધુમાં, નાના ઉત્પાદકોને વિદેશી ખરીદદારો અને વિતરકો સાથે જોડવાની જરૂર છે. જો ભારત આ પડકારોને પાર કરે છે, તો શિવકાશી વૈશ્વિક બજારમાં ચીનના લિયુયાંગને સખત સ્પર્ધા આપી શકે છે.

આ પણ વાંચો : આ દિવાળીએ થયો રેકોર્ડબ્રેક વેપાર! સમગ્ર દેશમાં રૂ.5 લાખ કરોડનું વેચાણ