Russia Iran Military Cooperation: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સૈન્ય તણાવની વચ્ચે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અહેવાલ સામે આવ્યો છે. રશિયા પર ઈરાનને ગુપ્ત રીતે અત્યંત સંવેદનશીલ સૈન્ય ટેક્નોલોજી પૂરી પાડવાનો આરોપ લાગ્યો છે. ફાઇનાન્શિયલ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, રશિયા છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ઈરાનને સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ વિકસાવવામાં મદદ કરી રહ્યું છે.

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે આ ગુપ્ત કાર્યક્રમનું કોડનેમ ‘C430L’ છે અને તેની શરૂઆત વર્ષ 2023માં કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યક્રમમાં રશિયાના અનુભવી મિસાઈલ અને પ્રોપલ્શન ટેક્નોલોજી નિષ્ણાતો જોડાયેલા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

આ અહેવાલ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકા દ્વારા ઈરાનના કેટલાક ઠેકાણાઓ પર ફરી હુમલા કરવામાં આવ્યા બાદ મિડલ ઈસ્ટમાં મોટા સંઘર્ષની આશંકા વધી રહી છે.

શું છે C430L પ્રોગ્રામનો હેતુ?

ફાઇનાન્શિયલ ટાઇમ્સના અહેવાલ અનુસાર, આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય હેતુ ઈરાનને રેમજેટ એન્જિન ટેક્નોલોજી વિકસાવવામાં મદદ કરવાનો છે.

રેમજેટ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ એવી ક્રૂઝ મિસાઈલોમાં થઈ શકે છે જે અવાજની ગતિ કરતાં ઘણી વધારે ઝડપે ઉડી શકે. આવી મિસાઈલો સામાન્ય ક્રૂઝ મિસાઈલની તુલનામાં વધુ ઝડપથી પોતાના ટાર્ગેટ સુધી પહોંચી શકે છે.

અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે લીક થયેલી રશિયન વાતચીત, મુસાફરીના રેકોર્ડ અને સૈન્ય પેટન્ટ સહિતના દસ્તાવેજોના વિશ્લેષણ બાદ આ કાર્યક્રમ અંગેની જાણકારી સામે આવી છે.

ફાઇનાન્શિયલ ટાઇમ્સનું કહેવું છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલ સાથે ઈરાનનો તણાવ ચાલી રહ્યો હતો તે સમયગાળા દરમિયાન પણ આ ગુપ્ત કાર્યક્રમ ચાલુ રહ્યો હતો.

ઈરાન દાયકાઓથી મેળવવા માગતું હતું આ ટેક્નોલોજી

ઈરાની મિસાઈલ કાર્યક્રમના નિષ્ણાત અને Conflict Armament Research સાથે જોડાયેલા વરિષ્ઠ વિશ્લેષક ફેબિયન હિંઝે આ મામલે કહ્યું છે કે જો આ અહેવાલ સાચો હોય તો રશિયા તરફથી ઈરાનને અત્યંત વ્યૂહાત્મક અને સંવેદનશીલ સૈન્ય ટેક્નોલોજીનું ટ્રાન્સફર ગણાશે.

તેમના કહેવા મુજબ, ઈરાન લાંબા સમયથી આ પ્રકારની ટેક્નોલોજી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ સ્તરના ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર માટે રશિયાના ટોચના રાજકીય સ્તરે મંજૂરી જરૂરી હોવાની પણ તેમણે શક્યતા વ્યક્ત કરી છે.

રેમજેટ ટેક્નોલોજી કેટલી ખતરનાક?

રેમજેટ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ખાસ કરીને એન્ટી-શિપ ક્રૂઝ મિસાઈલ અને જમીન પર હુમલો કરતી લાંબા અંતરની ક્રૂઝ મિસાઈલોમાં થઈ શકે છે.

સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની ઝડપ છે. આ મિસાઈલો ખૂબ ઝડપથી અને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં ઓછી ઊંચાઈએ ઉડી શકે છે.

આ કારણે દુશ્મનના રડાર અને એર ડિફેન્સ સિસ્ટમને મિસાઈલ શોધવા અને તેને રોકવા માટે ખૂબ ઓછો સમય મળે છે.

ખાડી વિસ્તારમાં જ્યાં અમેરિકન નૌસેનાના જહાજો અને અન્ય સૈન્ય સાધનો મોટા પ્રમાણમાં તૈનાત છે, ત્યાં આવી મિસાઈલ ક્ષમતા વ્યૂહાત્મક રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.

ઈરાને રેમજેટ સિસ્ટમનું ફ્લાઇટ ટેસ્ટ કર્યું હોવાનો દાવો

ફાઇનાન્શિયલ ટાઇમ્સના અહેવાલ અનુસાર, ઈરાન રેમજેટ પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ વિકસાવી ચૂક્યું છે અને તેનું ફ્લાઇટ ટેસ્ટ પણ કરવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાય છે.

જોકે અત્યાર સુધી એવો કોઈ સ્પષ્ટ પુરાવો સામે આવ્યો નથી કે રશિયાની મદદથી તૈયાર થયેલી કોઈ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ ઈરાને પોતાના સૈન્યમાં તૈનાત કરી દીધી છે.

આથી હાલમાં એ કહેવું વહેલું ગણાશે કે ઈરાન પાસે સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત અને યુદ્ધમાં ઉપયોગ કરી શકાય તેવી આ પ્રકારની મિસાઈલ ક્ષમતા ઉપલબ્ધ થઈ ગઈ છે.

અમેરિકન નેવી માટે બની શકે મોટો ખતરો

પૂર્વ CIA સૈન્ય વિશ્લેષક અને James Martin Center for Nonproliferation Studies સાથે જોડાયેલા જિમ લેમ્સનના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ ટેક્નોલોજી ઈરાન માટે એક સંપૂર્ણ નવી વ્યૂહાત્મક ક્ષમતા ઊભી કરી શકે છે.

ખાસ કરીને જો ઈરાન લાંબા અંતરની અને સુપરસોનિક એન્ટી-શિપ ક્રૂઝ મિસાઈલ સફળતાપૂર્વક વિકસાવે તો ખાડી વિસ્તારમાં અમેરિકન નેવીના જહાજો માટે જોખમ વધી શકે છે.

ઝડપથી અને ઓછી ઊંચાઈએ ઉડતી મિસાઈલો સામે રક્ષણ મેળવવા માટે એર ડિફેન્સ સિસ્ટમને ખૂબ ઝડપથી નિર્ણય લેવાની જરૂર પડે છે. પરિણામે અમેરિકન અને તેના સહયોગી દેશોની નૌસેનાની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર વધારાનું દબાણ આવી શકે છે.

આ ઉનાળા સુધી ચાલતી હતી ચર્ચા

લીક થયેલી વાતચીતના આધારે એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે C430L કાર્યક્રમ અંગેની ચર્ચા ચાલુ ઉનાળા સુધી થઈ રહી હતી.

જો આ માહિતી સાચી સાબિત થાય તો તેનો અર્થ એ થઈ શકે કે રશિયા અને ઈરાન વચ્ચેની મિસાઈલ ટેક્નોલોજી સંબંધિત ભાગીદારી હજુ પણ સક્રિય છે.

રશિયા-ઈરાનના સૈન્ય સંબંધો સતત મજબૂત

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રશિયા અને ઈરાન વચ્ચે સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો ઝડપથી મજબૂત થયા છે.

ઈરાને રશિયાને શાહેદ હુમલાખોર ડ્રોન પૂરા પાડ્યા હોવાના વ્યાપક અહેવાલો અગાઉ પણ સામે આવ્યા છે. યુક્રેન યુદ્ધમાં રશિયન સેનાએ આ પ્રકારના ડ્રોનનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ કર્યો હોવાનું પશ્ચિમી દેશો કહેતા આવ્યા છે.

ઈરાને રશિયામાં આવા ડ્રોનનું સ્થાનિક ઉત્પાદન શરૂ કરવામાં પણ ટેક્નિકલ સહાય કરી હોવાનું અગાઉના અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.

આ ઉપરાંત યુક્રેન અને પશ્ચિમી દેશોના કેટલાક અધિકારીઓએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો છે કે રશિયાએ ઈરાનને અમેરિકા અને ઈઝરાયલ સાથેના તણાવ દરમિયાન સેટેલાઇટ તસવીરો, ડ્રોન સંબંધિત ટેક્નોલોજી અને હથિયારોના કેટલાક સ્પેર પાર્ટ્સ સહિતની મદદ કરી હતી.

જોકે આ દાવાઓના દરેક પાસાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થવી બાકી છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

અમેરિકા માટે કેમ મોટી ચિંતા?

ઈરાન જો રશિયાની મદદથી વિશ્વસનીય સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ ક્ષમતા વિકસાવી લે તો સમગ્ર ખાડી વિસ્તારમાં સૈન્ય સંતુલન બદલાઈ શકે છે.

અમેરિકાના નૌસેનાના જહાજો, એરબેઝ અને અન્ય સૈન્ય ઠેકાણાઓ આ વિસ્તારમાં મોટી સંખ્યામાં હાજર છે. એવા સમયે ઝડપી અને ઓછી ઊંચાઈએ ઉડતી મિસાઈલો અમેરિકન અને સહયોગી દેશોના એર તથા મિસાઈલ ડિફેન્સ માટે નવી મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.

ખાસ કરીને એન્ટી-શિપ સુપરસોનિક મિસાઈલ ક્ષમતા વિકસે તો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ અને આસપાસના સમુદ્રી વિસ્તારોમાં અમેરિકન નૌસેનાની કામગીરી વધુ જોખમી બની શકે છે.

જોકે અત્યારે સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે રશિયાની મદદથી વિકસાવવામાં આવી રહેલી કોઈ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલને ઈરાને વાસ્તવમાં ઓપરેશનલ રીતે તૈનાત કરી હોવાનો પુરાવો હજુ સામે આવ્યો નથી.

તેથી આ અહેવાલને રશિયા-ઈરાન વચ્ચે વધતી સૈન્ય ભાગીદારી અને ભવિષ્યમાં બદલાઈ શકતા મિડલ ઈસ્ટના સૈન્ય સંતુલનના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

આ પણ વાંચો: એક મહિનાની શાંતિ બાદ મિડલ ઈસ્ટમાં ફરી યુદ્ધની આગ, અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે મિસાઈલ-ડ્રોનથી હુમલા