પીએમ મોદી દ્વારા ઉદ્દઘાટન કરાયેલું કર્તવ્ય ભવન શું છે; દેશનું નવું સત્તા કેન્દ્ર કેવી રીતે બનશે?

દિલ્હી, ઓગસ્ટ 6, 2025: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બુધવારે રાજધાની દિલ્હીમાં કર્તવ્ય પથ પર બનેલા ‘કર્તવ્ય ભવન’નું ઉદ્ઘાટન કર્યું. તેમણે તેને દેશના વિકાસ અને જાહેર સેવા પ્રત્યે સરકારની પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક ગણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે કર્તવ્ય ભવન વિકસિત અને આત્મનિર્ભર ભારત બનાવવા માટેની અમારી પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટ હેઠળ બનાવવામાં આવી રહેલું કર્તવ્ય ભવન શું છે અને તે દેશનું નવું સત્તા કેન્દ્ર કેવી રીતે બનવા જઈ રહ્યું છે?

સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટનો ભાગ
કર્તવ્ય ભવન સેન્ટ્રલ વિસ્ટા રિડેવલપમેન્ટ પ્રોજેક્ટનો એક ભાગ છે. સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટ દિલ્હીના ઈન્ડિયા ગેટથી રાષ્ટ્રપતિ ભવન સુધીના વિસ્તારને નવી અને આધુનિક રીતે વિકસાવવા માટેનો એક મોટો પ્રોજેક્ટ છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ 10 નવી સરકારી ઇમારતો બનાવવાની યોજના છે. પ્રથમ કર્તવ્ય ભવનનું ઉદ્ઘાટન પીએમ મોદી દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. આ ઇમારતો બનાવવાનો હેતુ વહીવટી પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવા, મંત્રાલયો વચ્ચે સંકલન વધારવા અને સારી જાહેર સેવા માટે નીતિઓના અમલીકરણને ઝડપી બનાવવાનો છે.

આ મંત્રાલયો કર્તવ્ય ભવન-૩ માં શિફ્ટ થશે
કર્તવ્ય ભવનનો હેતુ વિવિધ મંત્રાલયોને એક છત નીચે લાવવાનો છે. દેશના ઘણા શક્તિશાળી મંત્રાલયો હવે આ નવા પાવર સેન્ટરમાંથી ચાલશે. નવા કર્તવ્ય ભવનમાં ગૃહ મંત્રાલય, વિદેશ મંત્રાલય, ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય, MSME, DoPT (કાર્મિક મંત્રાલય), પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય અને મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક સલાહકારની કચેરીઓ હશે. બુધવારથી જ કેટલાક મંત્રાલયો તેમાં શિફ્ટ થઈ રહ્યા છે.

પ્રથમ કર્તવ્ય ભવનની વિશેષતાઓ શું છે?

આ કર્તવ્ય ભવન સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટ હેઠળ દિલ્હીના જનપથ પર બનાવવામાં આવ્યું છે.

૧.૫ લાખ ચોરસ મીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલી આ ઇમારતમાં ૧૦ માળ છે.

ભોંયરામાં ૨ માળ છે. ૬૦૦ વાહનો માટે પાર્કિંગની સુવિધા છે.

કર્તવ્ય ભવનમાં ૨૪ મુખ્ય કોન્ફરન્સ રૂમ અને ૨૬ નાના કોન્ફરન્સ રૂમ છે.

તેનો હેતુ મહત્વપૂર્ણ મંત્રાલયોને એક જગ્યાએ લાવવાનો છે.

સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટમાં 10 ઇમારતો બનાવવામાં આવશે
શહેરી વિકાસ મંત્રી મનોહર લાલ ખટ્ટરે કહ્યું હતું કે 1950 થી 1970 દરમિયાન દિલ્હીમાં ઘણી સરકારી ઇમારતો બનાવવામાં આવી હતી, પરંતુ તે કોઈ આયોજન હેઠળ નહીં પરંતુ જરૂરિયાત મુજબ બનાવવામાં આવી હતી. પ્રધાનમંત્રીને લાગ્યું કે જે રીતે વિશ્વના અન્ય દેશોમાં સરકારી કચેરીઓ ખાસ પેટર્ન પર બનાવવામાં આવી છે, તે જ રીતે આપણા દેશમાં પણ બનાવવી જોઈએ. તે અંતર્ગત 10 ઇમારતો બનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આ અંતર્ગત ત્રણ ફરજ ઇમારતો બનાવવામાં આવી રહી છે.

ત્રણ મહિનામાં વધુ 2 કર્તવ્ય બિલ્ડીંગ બનાવવામાં આવશે
એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આગામી ત્રણ મહિનામાં બે અન્ય કર્તવ્ય બિલ્ડીંગ પણ તૈયાર થઈ જશે. તેમાં કાર્યરત કેન્દ્ર સરકારના મંત્રાલયો, વિભાગો અને ગૌણ કચેરીઓને ધીમે ધીમે નવી બિલ્ડીંગમાં ખસેડવામાં આવશે. તેમના શિફ્ટ થયા પછી, ઐતિહાસિક નોર્થ અને સાઉથ બ્લોકની ઇમારતો ખાલી થઈ જશે. આ બધી ઇમારતોને જોડવા માટે એક નવી ભૂગર્ભ મેટ્રો લાઇન પણ નાખવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત, પ્રધાનમંત્રીના નવા અને કાયમી નિવાસસ્થાન બનાવવાનું કામ પણ ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં શરૂ કરવામાં આવશે. તે 2028 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની સંભાવના છે.

ઉત્તર અને દક્ષિણ બ્લોકમાં બનશે સંગ્રહાલય
લોકોના મનમાં એક પ્રશ્ન એ છે કે કર્તવ્ય ભવનના નિર્માણ પછી ઉત્તર અને દક્ષિણ બ્લોકનું શું થશે, જ્યાં હાલમાં ઘણા મંત્રાલયો સ્થિત છે.દિલ્હીના ઐતિહાસિક ઉત્તર અને દક્ષિણ બ્લોકને હવે સંગ્રહાલયોમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે. તેનું નામ ‘યુગે યુગિન ભારત’ સંગ્રહાલય રાખવામાં આવશે. તે ભારતની 5000 વર્ષ જૂની સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસ પ્રદર્શિત કરશે. આ બે ઐતિહાસિક ઇમારતોમાં ચાલતી તમામ સરકારી કચેરીઓ હવે કર્તવ્ય ભવનમાં શિફ્ટ થશે.

આ પણ વાંચો:365 Days Plan: ૧૯૯૯ રૂપિયામાં ૩૬૫ દિવસની વેલિડિટી, આ કંપનીએ આપ્યો શાનદાર રિચાર્જ પ્લાન