Myanmar Civil War: મ્યાનમારમાં ચાલી રહેલા આંતરિક સંઘર્ષ વચ્ચે હવે એવી સ્થિતિ સર્જાઈ રહી છે, જે માત્ર મ્યાનમાર જ નહીં પરંતુ સમગ્ર દક્ષિણ એશિયાના રાજકીય અને સુરક્ષા માહોલને અસર કરી શકે છે. મ્યાનમારના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાખાઇન રાજ્યમાં બળવાખોર સંગઠન Arakan Army સતત મજબૂત બનતું જઈ રહ્યું છે. હાલ રાજ્યના મોટા ભાગના વિસ્તારો તેમના નિયંત્રણમાં આવી ગયા છે અને હવે તેમની નજર રાજધાની Sittwe પર છે.
જો રાજધાની પર પણ બળવાખોરોનો કબજો થઈ જાય, તો રાખાઇનને મ્યાનમારથી અલગ કરીને સ્વતંત્ર દેશ જાહેર કરવાની શક્યતાઓ વધુ પ્રબળ બની શકે છે. આ કારણસર સમગ્ર વિશ્વની નજર હાલ રાખાઇનમાં ચાલી રહેલી ઘટનાઓ પર ટકેલી છે.
રાખાઇનમાં શું છે હાલની સ્થિતિ?
રાખાઇન રાજ્ય મ્યાનમારના પશ્ચિમ કિનારે આવેલું મહત્વનું રાજ્ય છે. તેની સરહદ બાંગ્લાદેશ સાથે જોડાયેલી છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં બળવાખોરોએ ઝડપથી પોતાનો વિસ્તાર વધાર્યો છે અને રાજ્યના 17માંથી 14 વિસ્તારો પર પોતાનું નિયંત્રણ સ્થાપિત કરી દીધું છે.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
હવે બાકી રહેલા વિસ્તારો અને ખાસ કરીને રાજધાની સિત્તવે પર કબજો મેળવવા માટે ઘમાસાણ સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. સ્થાનિક અહેવાલો મુજબ બળવાખોરોએ રાજધાની તરફ જતાં અનેક માર્ગો પર અવરોધો ઊભા કર્યા છે અને સૈન્યને મદદરૂપ થતી પુરવઠા વ્યવસ્થાને પણ અસર પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તાજેતરમાં થયેલી અથડામણોમાં મ્યાનમારની સૈન્ય સરકારના અનેક સૈનિકોના મોત થયાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે, જેના કારણે સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બન્યો છે.
રાખાઇનને અલગ કરવાની માંગ કેવી રીતે ઊભી થઈ?
રાખાઇનના સ્થાનિક અરાકાન અથવા રાખાઇન સમુદાયના લોકો લાંબા સમયથી પોતાના પ્રદેશ માટે વધુ અધિકારો અને સ્વશાસનની માંગ કરી રહ્યા હતા. વર્ષ 2009 દરમિયાન આ માંગ વધુ ઉગ્ર બની અને ત્યારબાદ બળવાખોર સંગઠનની રચના કરવામાં આવી. શરૂઆતમાં આ લડત વધુ અધિકારો મેળવવા સુધી મર્યાદિત હતી, પરંતુ સમય જતાં તે સ્વતંત્ર રાજ્યની માંગ સુધી પહોંચી ગઈ. મ્યાનમારની કેન્દ્ર સરકાર અને સ્થાનિક જૂથો વચ્ચેના મતભેદો વધતાં સંઘર્ષ પણ વધુ ગંભીર બનતો ગયો.
રોહિંગ્યા સંકટે વધારી મુશ્કેલીઓ
રાખાઇન રાજ્ય વર્ષોથી રોહિંગ્યા મુદ્દાને કારણે ચર્ચામાં રહ્યું છે. અહીં રહેતા રોહિંગ્યા સમુદાય અને સ્થાનિક રાખાઇન સમુદાય વચ્ચે લાંબા સમયથી તણાવ જોવા મળતો હતો. વર્ષ 2016 બાદ હિંસા વધી અને લાખો રોહિંગ્યા લોકોને પોતાનાં ઘરો છોડીને બાંગ્લાદેશમાં આશરો લેવો પડ્યો. આ ઘટનાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારે ચર્ચા જગાવી હતી. આ સંકટ બાદ રાખાઇનમાં અસ્થિરતા વધી અને બળવાખોર સંગઠનોએ પોતાની પકડ વધુ મજબૂત બનાવી.
સૈન્ય શાસન પછી બદલાઈ ગયા સમીકરણો
વર્ષ 2021માં મ્યાનમારમાં સૈન્યએ સત્તા પોતાના હાથમાં લીધી હતી. ત્યારબાદ દેશના અનેક વિસ્તારોમાં અસંતોષ અને બળવો વધી ગયો. રાખાઇનમાં પણ બળવાખોરોએ પોતાની શક્તિ વધારવાનું શરૂ કર્યું. શરૂઆતમાં મ્યાનમારની સૈન્ય શક્તિ સામે તેઓ નબળા દેખાતા હતા, પરંતુ સમય જતાં તેમણે પોતાની સંખ્યા, શસ્ત્રસજ્જતા અને સંગઠનાત્મક ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો. હવે તેઓ માત્ર સ્વશાસન નહીં પરંતુ સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર રાખાઇનની માંગ કરી રહ્યા છે.
2027 સુધી સ્વતંત્ર રાખાઇનનું લક્ષ્ય
બળવાખોર સંગઠનના વડા Tun Myat Naingએ જાહેરમાં જણાવ્યું છે કે તેમનું લક્ષ્ય વર્ષ 2027 સુધીમાં સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર અરાકાનની સ્થાપના કરવાનું છે. તેમના મતે તેમની સૈન્ય શક્તિ સતત વધી રહી છે અને આવનારા સમયમાં મ્યાનમારની સેનાને રાખાઇનમાંથી હટાવવા તેઓ સક્ષમ બનશે. તાજેતરના સમયમાં બળવાખોરોએ આધુનિક સાધનો અને નવી યુદ્ધ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ પણ વધાર્યો છે, જેના કારણે મ્યાનમારની સેનાને પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે રાખાઇન?
ભારત માટે રાખાઇનનું વિશેષ મહત્વ છે. ભારત અને મ્યાનમાર વચ્ચે લાંબી સરહદ આવેલી છે. ઉપરાંત ભારતના પૂર્વોત્તર રાજ્યો માટે મ્યાનમાર વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ દેશ છે. રાખાઇન વિસ્તારમાં ભારતની મહત્વાકાંક્ષી Kaladan Multi-Modal Transit Transport Project યોજના પણ આવેલી છે, જે પૂર્વોત્તર ભારતને સમુદ્રી માર્ગ સાથે જોડવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
જો રાખાઇનમાં નવો દેશ રચાય અથવા સંઘર્ષ વધુ ગંભીર બને, તો તેની અસર ભારતના વેપાર, સુરક્ષા અને સરહદી વિસ્તારો પર પડી શકે છે.
શું ખરેખર બનશે નવો દેશ?
હાલમાં રાખાઇનને સ્વતંત્ર દેશ તરીકે કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા મળી નથી અને મ્યાનમારની સરકાર પણ તેને પોતાના દેશનો અભિન્ન ભાગ ગણાવે છે. જોકે મેદાન પરની સ્થિતિ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે.
બળવાખોરો રાજ્યના મોટા ભાગના વિસ્તારો પર કબજો મેળવી ચૂક્યા છે અને હવે રાજધાની પર તેમની નજર છે. જો તેઓ સિત્તવે પર નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવામાં સફળ થાય, તો રાખાઇનને અલગ દેશ જાહેર કરવાની દિશામાં મોટું પગલું ભરાઈ શકે છે. આથી રાખાઇનમાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે માત્ર પ્રાદેશિક મુદ્દો રહ્યો નથી, પરંતુ સમગ્ર દક્ષિણ એશિયાના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલો મહત્વનો વિષય બની ગયો છે.
