ટ્રેન્ડિંગસાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી

NASAના વોયેજર-1એ રચ્યો ઇતિહાસ, પૃથ્વીથી 1 લાઇટ ડે એટલે કે 25.9 અબજ કિમી દૂર પહોંચ્યું

NASA Voyager 1: અમેરિકન સ્પેસ એજન્સી NASAના વોયેજર-1 (Voyager 1) અંતરિક્ષયાને એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. આ યાન પૃથ્વીથી 1 લાઇટ ડે એટલે કે એક પ્રકાશ દિવસનું અંતર કાપનાર પ્રથમ માનવસર્જિત અંતરિક્ષયાન બન્યું છે. આ અંતર આશરે 25.9 અબજ કિલોમીટર જેટલું થાય છે. NASAએ આ અંતરિક્ષયાનને 5 સપ્ટેમ્બર, 1977ના રોજ લોન્ચ કર્યું હતું. આજે એટલે કે 18 નવેમ્બર, 2026ના રોજ ભારતીય સમય અનુસાર સાંજે 3:46 વાગ્યે વોયેજર-1એ આ ઐતિહાસિક અંતર પાર કર્યું હતું.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

વોયેજર-1ની ઐતિહાસિક સફર

NASAએ વોયેજર-1ને 5 સપ્ટેમ્બર, 1977ના રોજ ટાઇટન IIIE-સેન્ટોર રોકેટની મદદથી લોન્ચ કર્યું હતું. શરૂઆતમાં આ અંતરિક્ષયાનને પાંચ વર્ષના ગ્રહ સંબંધી મિશન માટે મોકલવામાં આવ્યું હતું.

  • 5 માર્ચ, 1979: વોયેજર-1 ગુરુ (Jupiter) ગ્રહની નજીક પહોંચ્યું હતું. તે સમયે પૃથ્વીથી તેનું અંતર આશરે 78 કરોડ કિલોમીટર હતું.

  • 12 નવેમ્બર, 1980: આ યાને શનિ (Saturn) ગ્રહની નજીક પહોંચીને મહત્વપૂર્ણ અભ્યાસ કર્યો હતો.

  • 25 ઓગસ્ટ, 2012: વોયેજર-1 પૃથ્વીથી આશરે 18.2 અબજ કિલોમીટરનું અંતર કાપીને હેલિયોપોઝ (Heliopause) સુધી પહોંચ્યું હતું.

  • 18 નવેમ્બર, 2026: અંતરિક્ષયાને પૃથ્વીથી 25.9 અબજ કિલોમીટરનું અંતર કાપીને એક લાઇટ ડેની ઐતિહાસિક સિદ્ધિ મેળવી હતી.

વોયેજર-1ના મહત્ત્વના મિશન

NASAના આ અંતરિક્ષયાને ગુરુ અને શનિ ગ્રહો તેમજ તેમના ચંદ્રોની તસવીરો અને અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિક આંકડાઓ પૃથ્વી પર મોકલ્યા છે. આ માહિતીના આધારે વૈજ્ઞાનિકોને આ ગ્રહો અને તેમના ઉપગ્રહો વિશે ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરવામાં મદદ મળી છે. વોયેજર-1ની મદદથી NASA શનિના ચંદ્ર ટાઇટનના વાતાવરણનો અભ્યાસ કરવામાં પણ સફળ રહ્યું હતું. આ અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે ટાઇટનના વાતાવરણમાં લગભગ 90 ટકા નાઇટ્રોજન ગેસ રહેલો છે. હાલમાં વોયેજર-1 સૂર્યના પ્રભાવ ક્ષેત્ર એટલે કે હેલિયોસ્ફિયરની બહાર નીકળી ચૂક્યું છે અને તારાઓ વચ્ચેના અવકાશ એટલે કે ઇન્ટરસ્ટેલર સ્પેસમાં પોતાની સફર ચાલુ રાખી રહ્યું છે.

આ પણ વાંચો:અર્શદીપ સિંહે રચ્યો નવો રેકોર્ડ, વનડે રેન્કિંગમાં ટોપ-20માં સ્થાન મેળવ્યું

વોયેજર-1ની ખાસિયતો જાણો

NASAની સત્તાવાર વેબસાઇટ અનુસાર, વોયેજર-1નું વજન આશરે 721.9 કિલોગ્રામ છે. આ અંતરિક્ષયાનમાં ત્રણ મલ્ટી-હન્ડ્રેડ વોટ રેડિયો આઇસોટોપ થર્મોઇલેક્ટ્રિક જનરેટર (RTG) લગાવવામાં આવ્યા છે, જે તેને વીજળી પૂરી પાડે છે. આ અંતરિક્ષયાનને અવકાશમાં મોકલવા માટે NASAએ ટાઇટન IIIE-સેન્ટોર રોકેટનો ઉપયોગ કર્યો હતો. વોયેજર-1માં અનેક આધુનિક વૈજ્ઞાનિક ઉપકરણો લગાવવામાં આવ્યાં છે, જે અંતરિક્ષમાંથી વિવિધ પ્રકારના ડેટા એકત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. તેમાં મુખ્યત્વે નીચેના ઉપકરણોનો સમાવેશ થાય છે:

  • ઇમેજિંગ સાયન્સ સિસ્ટમ (ISS)

  • અલ્ટ્રાવાયોલેટ સ્પેક્ટ્રોમીટર (UVS)

  • ઇન્ફ્રારેડ ઇન્ટરફેરોમીટર સ્પેક્ટ્રોમીટર (IRIS)

  • પ્લેનેટરી રેડિયો એસ્ટ્રોનોમી એક્સપેરિમેન્ટ (PRA)

  • ફોટોપોલારિમીટર (PPS)

  • કોસ્મિક રે ટેલિસ્કોપ (CRS)

  • રેડિયો સાયન્સ સિસ્ટમ (RSS)

  • લો એનર્જી ચાર્જ્ડ પાર્ટિકલ્સ એક્સપેરિમેન્ટ (LECP)

  • પ્લાઝ્મા વેવ્સ એક્સપેરિમેન્ટ (PWS)

  • પ્લાઝ્મા સ્પેક્ટ્રોમીટર (PLS)

  • ટ્રાઇએક્સિયલ ફ્લક્સગેટ મેગ્નેટોમીટર (MAG)

આ તમામ વૈજ્ઞાનિક ઉપકરણોની મદદથી વોયેજર-1 અંતરિક્ષના વાતાવરણ, કણો, ચુંબકીય ક્ષેત્ર અને અન્ય મહત્ત્વપૂર્ણ બાબતો અંગે ડેટા એકત્રિત કરી રહ્યું છે.

Back to top button