Finance Ministry : ઘણીવાર, વરસાદ પડે ત્યારે અથવા કપડાં ધોતી વખતે, આપણા ખિસ્સામાં રહેલી નોટો ભીની અને સડી જાય છે. ક્યારેક, જૂની હોવાને કારણે તે વચ્ચે ફાટી પણ જાય છે. હવે, સામાન્ય માણસ માટે આ રોજિંદી સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ આવવાનો છે. કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં 10 રૂપિયા અને 20 રૂપિયાની પ્લાસ્ટિક (પોલિમર) નોટો રજૂ કરવા તરફ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સંસદમાં આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, આ દરેક મૂલ્યની એક અબજ નોટો ફીલ્ડ ટ્રાયલ તરીકે બજારમાં રજૂ કરવામાં આવશે. નાણામંત્રીએ રાજ્યસભામાં એક લેખિત જવાબમાં આ મહત્વપૂર્ણ માહિતી શેર કરી છે.
બજારમાં કેવી રીતે આવશે પ્લાસ્ટિકની નવી નોટો?
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)એ નોટો અંગે સરકારને એક ચોક્કસ દરખાસ્ત મોકલી હતી. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1934 ની કલમ 25 હેઠળ રજૂ કરાયેલ આ દરખાસ્તમાં 10 રૂપિયા અને 20 રૂપિયાની પોલિમર નોટોના ફીલ્ડ ટ્રાયલની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. સરકારે આ દરખાસ્તને મંજૂરી આપી છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે, જો આ ટ્રાયલ બજારમાં સફળ થશે, તો આપણે ભવિષ્યમાં નિયમિતપણે પ્લાસ્ટિક નોટોનો ઉપયોગ કરીશું. જોકે, આ નોટો સામાન્ય લોકો સુધી ક્યારે પહોંચશે તેની કોઈ ચોક્કસ તારીખ નક્કી કરવામાં આવી નથી. RBI ના મતે, આ નોટો ખરીદવાની પ્રક્રિયા હજુ ખૂબ જ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે, અને તેથી, કિંમતનો ચોક્કસ અંદાજ હજુ સુધી લગાવવામાં આવ્યો નથી.
જૂની કાગળની નોટોનું શું થશે?
જ્યારે પણ નવી નોટોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે, ત્યારે લોકોના મનમાં પહેલો પ્રશ્ન એ ઉદ્ભવે છે કે શું જૂની નોટો બંધ કરવામાં આવશે. સરકારે આ ડરને સંપૂર્ણપણે દૂર કરી દીધો છે. આ નવી પોલિમર નોટો કોઈપણ સંજોગોમાં જૂની કાગળની નોટોનું સ્થાન લેશે નહીં. બંને નોટો બજારમાં એકસાથે ફરશે. તમે ખરીદી અથવા અન્ય કોઈપણ વ્યવહાર માટે જૂની કાગળની નોટોનો સરળતાથી ઉપયોગ કરી શકશો. આ નિર્ણય ફક્ત નોટોના આયુષ્યને વધારવા માટે લેવામાં આવ્યો હતો.
મોંઘવારીથી સામાન્ય લોકોને મોટી રાહત
આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય ઉપરાંત, દેશના અર્થતંત્રને લગતા કેટલાક આશ્વાસન આપનારા ડેટા પણ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. સામાન્ય માણસ માટે સૌથી મોટા સમાચાર રિટેલ ફુગાવાના દર (CPI) માં તીવ્ર ઘટાડો છે. 2023-24માં ફુગાવો 5.4 ટકા હતો, જે 2024-25માં ઘટીને 4.6 ટકા થયો અને પછી 2025-26માં માત્ર 2.1 ટકા થયો. જોકે, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો અને અલ નીનોની અસરને કારણે, 2026-27ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં તે નજીવો વધીને 3.9 ટકા થયો. તેમ છતાં, તે રિઝર્વ બેંકના 4 ટકાના લક્ષ્યાંકથી નીચે રહે છે.
તમારા ખિસ્સામાં પૈસા બચાવવા માટે સરકારની તૈયારીઓ
મધ્યમ વર્ગના પરિવારો પાસે ખર્ચ કરવા માટે વધુ પૈસા હોય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકાર સતત પ્રયાસ કરી રહી છે. આ હાંસલ કરવા માટે તાજેતરમાં ઘણા મોટા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. GST દરોમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં 18% ના પ્રમાણભૂત દરની સાથે ૫% નો રાહત દર રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. કરદાતાઓને મોટી રાહત આપતા રૂ.12 લાખ લાખ સુધીની વાર્ષિક આવકને કરમુક્ત કરવામાં આવી છે.
પગારદાર વ્યક્તિઓ માટે પ્રમાણભૂત કપાત પછી, આ મુક્તિ રૂ.12.75 લાખ સુધી પહોંચી ગઈ છે. વધુમાં, માર્ચ 2026 સુધી પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની કેન્દ્રીય એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર 10 રૂપિયાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. ખાદ્ય તેલ પરની કસ્ટમ ડ્યુટીમાં પણ ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. આ નિર્ણયોના પરિણામે, દેશનો જાહેર વપરાશ પરનો વ્યક્તિગત ખર્ચ (PFCE) 2023-24માં 4.8 ટકાથી વધીને 2025-26માં 6.8 ટકા થયો છે.
