એચડી ન્યૂઝ ડેસ્ક, 07 જુલાઇ 2025: Ships Making ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો આયાતકાર અને હવે દેશ નિકાસકાર બનવાના માર્ગ પર આગળ વધી ગયો છે. જેનો માર્ગ સમુદ્રમાંથી પસાર થાય છે. જો કોઈ દેશને વિશ્વનો સૌથી મોટો નિકાસકાર અને આયાતકાર બનવું હોય, તો તેણે સમુદ્રનો રાજા બનવું પડશે. આ માટે, દેશને ઘણા જહાજોની જરૂર છે. જેની તૈયારી ભારત સરકારે શરૂ કરી દીધી છે.
1.30 લાખ કરોડ રૂપિયા ખર્ચવાની યોજના
હવે ભારત ઘરેલુ જહાજોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક નવી યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. તાજેતરમાં 200 નવા જહાજોની માંગ સામે આવી છે. જેની કિંમત 1.30 લાખ કરોડ રૂપિયા જણાવવામાં આવી રહી છે. આ માંગ મુખ્યત્વે પેટ્રોલિયમ, સ્ટીલ અને ખાતર મંત્રાલયો તરફથી જોવા મળી છે.
200 જહાજોની માગણી ઉભી થઇ
બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે શિપિંગ મંત્રાલય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, સ્ટીલ અને ખાતર મંત્રાલયો સાથે મળીને ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો પર ઓછી આયાતને પહોંચી વળવા માટે કામ કરી રહ્યું છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આના પરિણામે લગભગ 1.3 લાખ કરોડ રૂપિયાના 8.6 મિલિયન ગ્રોસ ટન (GT) ના લગભગ 200 જહાજોની માંગ વધી છે, જે આગામી કેટલાક વર્ષોમાં જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓ (PSUs) દ્વારા સંયુક્ત રીતે માલિકી ધરાવતા અને ભારતીય શિપયાર્ડ્સમાં બનાવવામાં આવશે.
ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજોનો હિસ્સો 8 ટકા
ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજોના વેપારી જહાજોની લાઇનઅપને મજબૂત બનાવવાના કેન્દ્રના નવા પ્રયાસને એટલા માટે જોવામાં આવી રહ્યું છે કારણ કે આવા જહાજોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે હાલની રૂ. 1,624 કરોડની યોજના તેના લક્ષ્યને ચૂકી શકે છે. દરિયાઈ વેપાર નિષ્ણાતો કહે છે કે ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો દ્વારા વહન કરવામાં આવતા માલનો હિસ્સો હજુ પણ 8 ટકા જેટલો છે, 2021 માં યોજના શરૂ થયા પછી કોઈ ફેરફાર થયો નથી.
વર્તમાન યોજના કેમ નિષ્ફળ ગઈ?
એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ એક મીડિયા અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે હવે આ યોજનાની સમીક્ષા થવાની અપેક્ષા છે, પરંતુ અત્યાર સુધી ફક્ત રૂ. 330 કરોડનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે અને ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજોનો હિસ્સો એક અંકમાં રહ્યો છે. આ યોજનાની જાહેરાત નાણાકીય વર્ષ 22 ના બજેટમાં કરવામાં આવી હતી.
આશરે $70 બિલિયનનું વિદેશી હૂંડિયામણ ગયું
સત્તાવાર અંદાજ મુજબ, આના કારણે વિદેશી શિપિંગ લાઇનોને વાર્ષિક આશરે $70 બિલિયનનું વિદેશી હૂંડિયામણ ગયું. ભારતીય બંદરોએ 2023-24 માં લગભગ 1540.34 મિલિયન મેટ્રિક ટન (MMT) કાર્ગોનું સંચાલન કર્યું, જે એક વર્ષ અગાઉ કરતા 7.5 ટકા વધુ છે.
ઓપરેશનલ ખર્ચમાં વધારો સૌથી મોટો પડકાર
સત્તાવાર અંદાજ મુજબ, ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો મૂળભૂત રીતે ભારતીય ખલાસીઓને રોજગારી આપે છે, તેમજ સ્થાનિક કરવેરા અને કોર્પોરેટ કાયદાઓનું પાલન કરે છે, જે ઓપરેશનલ ખર્ચમાં 20 ટકાનો ઉમેરો કરશે. ક્ષેત્રના નિરીક્ષકો કહે છે કે ઓપરેશનલ ખર્ચમાં વધારો થવાના મુખ્ય કારણો દેવા ભંડોળનો ઊંચો ખર્ચ, ઓછી લોનની મુદત અને ભારતીય જહાજો પર કામ કરતા ભારતીય ખલાસીઓના પગાર પર કરવેરા છે.
ભારતીય જહાજો પર ભેદભાવપૂર્ણ GST
ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા જહાજોની આયાત કરવામાં આવતી કંપનીઓ પર એકીકૃત GST, GST ટેક્સ ક્રેડિટ કપાત અવરોધિત, બે ભારતીય બંદરો વચ્ચે સેવાઓ પૂરી પાડતા ભારતીય જહાજો પર ભેદભાવપૂર્ણ GST પણ છે; આ બધા સમાન સેવાઓ પૂરી પાડતા વિદેશી જહાજો પર લાગુ પડતા નથી. સ્થાનિક ઉદ્યોગ આ ફરજો અને કર ઘટાડવા માટે લોબિંગ કરી રહ્યો છે. કરના આ ભારને ઘટાડવા માટે કંઈ કરવામાં આવ્યું નથી, જે તેમની સ્પર્ધાત્મકતાને અસર કરે છે, એમ ભારતીય રાષ્ટ્રીય શિપઓનર્સ એસોસિએશનના CEO અનિલ દેવલીએ જણાવ્યું હતું.
આ પણ વાંચો:રણવીર સિંહના ધુરંધરના ફર્સ્ટ લુકને મળ્યો જબ્બર પ્રતિસાદ, સંજય દત્ત, માધવન સહિતની પાવરફુલ સ્ટાર કાસ્ટ
આ પણ વાંચો:હા હું પાકિસ્તાની સૈન્યનો એજન્ટ હતોઃ શું આતંકી તહવ્વુર રાણાએ કર્યો એકરાર? જાણો બીજા શું ખુલાસા થયા
