લાખો શ્રદ્ધાળુઓ આવે છે તે સ્થળ ખાનગી કેવી રીતે હોઈ શકે? બાંકે બિહારી મંદિર કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટનો તીખો પ્રશ્ન

વૃંદાવન, 4  ઓગસ્ટ 2025:   સુપ્રીમ કોર્ટે વૃંદાવનમાં બાંકે બિહારી મંદિરના સંચાલન અને તેની આસપાસના વિસ્તારના વિકાસ પર દેખરેખ રાખવા માટે નિવૃત્ત હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશની આગેવાની હેઠળ એક સમિતિ બનાવવાનો સંકેત આપ્યો છે. સુનાવણી 5 ઓગસ્ટ, મંગળવાર સવારે 10:30 વાગ્યા સુધી મુલતવી રાખવામાં આવી છે.

મંદિર વ્યવસ્થાપન સમિતિએ મંદિરના સંચાલન અંગે રાજ્ય સરકારના વટહુકમનો વિરોધ કરતી અરજી દાખલ કરી છે. સમિતિએ સુપ્રીમ કોર્ટના 15 મેના નિર્ણયનો પણ વિરોધ કર્યો છે જેમાં રાજ્ય સરકારને બાંકે બિહારી કોરિડોર બનાવવા માટે મંદિરના ભંડોળનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

મંદિરમાં ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ અને સંચાલન અંગે બે જૂથો વચ્ચે વિવાદ

અરજદાર વતી વરિષ્ઠ વકીલ શ્યામ દિવાને કહ્યું કે બાંકે બિહારી મંદિર એક ખાનગી મંદિર છે. ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ અને તેમાં સંચાલન અંગે બે જૂથો વચ્ચે વિવાદ હતો. રાજ્ય સરકારે સત્તા વિના તેમાં દખલ કરી. તે મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં લાવ્યો અને કોરિડોર માટે મંદિરના ભંડોળનો ઉપયોગ કરવાનો આદેશ મેળવ્યો. આ પછી, ઉતાવળમાં એક વટહુકમ પણ બહાર પાડવામાં આવ્યો. પરિણામ એ આવ્યું કે મંદિરની સ્થાપના કરનારા અને સદીઓથી તેનું સંચાલન કરતા ગોસ્વામીઓ સંચાલનમાંથી બહાર થઈ ગયા.

સુપ્રીમ કોર્ટે મંદિર સમિતિને શું કહ્યું?

શરૂઆતમાં, ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચે મંદિર સમિતિને તીખા પ્રશ્નો પૂછ્યા. કોર્ટે કહ્યું, ‘મંદિર ખાનગી હોઈ શકે છે, પરંતુ દેવતા દરેકના છે. લાખો ભક્તો ત્યાં આવે છે. મંદિરના ભંડોળનો ઉપયોગ ભક્તોની સુવિધા અને સુરક્ષા સંબંધિત વિકાસ માટે કેમ ન કરી શકાય? તમે શા માટે ઇચ્છો છો કે બધા ભંડોળ તમારા ખિસ્સામાં જાય?’ સુપ્રીમ કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે અરજદારે રાજ્ય સરકારના કાયદાને હાઇકોર્ટમાં પડકારવો જોઈએ.

સુપ્રીમ કોર્ટે 15 મેના આદેશ પર શું કહ્યું?

કોર્ટના કઠોર પ્રશ્નોના જવાબમાં, દીવાને કહ્યું, ‘હકીકત એ છે કે અમને સાંભળ્યા વિના સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી આવો આદેશ કેવી રીતે આવ્યો? મામલો કંઈક બીજો હતો, તેમાં અચાનક આદેશ આવ્યો કે મંદિરના ભંડોળનો ઉપયોગ કોરિડોર બનાવવા માટે કરવામાં આવે.’ આ સાથે સંમત થતાં તેમણે કહ્યું કે કોઈ સ્થળનો વિકાસ એ સરકારની જવાબદારી છે. જો તેને જમીન સંપાદન કરવી હોય, તો તે પોતાના પૈસાથી તે કરી શકે છે.

શું સુપ્રીમ કોર્ટ 15 મેના આદેશને પાછો ખેંચી શકે છે?

લગભગ 50 મિનિટ સુધી ચાલેલી સુનાવણી બાદ, ન્યાયાધીશોએ સંકેત આપ્યો કે 15 મેના આદેશને પાછો ખેંચી શકાય છે. હાલ પૂરતું, મંદિરના સંચાલન માટે નિવૃત્ત હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશની આગેવાની હેઠળની સમિતિની રચના કરી શકાય છે. તેમાં જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવશે. આ વિસ્તારના ઐતિહાસિક મહત્ત્વને ધ્યાનમાં રાખીને, તેની આસપાસના વિકાસમાં ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણની પણ મદદ લેવામાં આવશે. કોર્ટે કહ્યું કે ધાર્મિક પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ. આ માટે યોગ્ય સુવિધાઓનો વિકાસ જરૂરી છે.

આ પણ વાંચો : ખોકન ચંદ્ર બર્મન કોણ છે, જેના કારણે શેખ હસીનાને બાંગ્લાદેશમાં મૃત્યુદંડની સજા મળી શકે છે?