સરકારી બેન્કોમાં 49 ટકા સુધી વિદેશી રોકાણને મળી શકે છે મંજૂરી, RBI-નાણાં મંત્રાલય વચ્ચે થઇ રહી છે ચર્ચા

નવી દિલ્હી, 28 ઓક્ટોબર, 2025: સરકાર હસ્તકની બેન્કોમાં 49 ટકા સુધી સીધા વિદેશી રોકાણ (FDI)ની મંજૂરી મળી શકે છે. આ વર્તમાન મર્યાદા 20 ટકાના બે ગણાથી પણ વધુ છે. આ પગલુ સરકારી અને ખાનગી ક્ષેત્રોની બેન્કોની વચ્ચે રહેલા અંતરને ઓછુ કરવાનો પ્રયાસ છે. ખાનગી બેન્કોમાં FDIન વર્તમાન મર્યાદા 74 ટકા સુધીની છે.

નાણા મંત્રાલય ઘણા મહિનાઓથી ભારતીય રિઝર્વ બેંક સાથે આ બાબતે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. જો કે આ દરખાસ્તને હજુ સુધી અંતિમ સ્વરૂપ આપી શકાયું નથી. વિદેશી રોકાણકારો ભારતના બેંકિંગ ઉદ્યોગમાં વધુને વધુ રસ ધરાવે છે. દુબઈના અમીરાત NBDએ તાજેતરમાં RBL બેંકમાં આશરે રૂ. 27,000 કરોડ (3 અબજ ડોલર)માં 60% હિસ્સો ખરીદવામાં રસ દર્શાવ્યો છે. જાપાનના સુમિટોમો મિત્સુઇ બેંકિંગ કોર્પ. એ યસ બેંકમાં આશરે રૂ. 17,000 કરોડમાં 25% હિસ્સો ખરીદ્યો છે.

જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં વિદેશી માલિકીની મર્યાદા વધારવાથી તેમને આગામી વર્ષોમાં વધુ મૂડી મેળવવામાં મદદ મળશે. છેલ્લા ત્રણ નાણાકીય વર્ષોમાં ભારતનો મજબૂત આર્થિક વિકાસ સરેરાશ 8% રહ્યો છે. ધિરાણની માંગમાં પણ વધારો થયો છે, જેનાથી દેશના ધિરાણકર્તાઓનું આકર્ષણ વધ્યું છે. જાન્યુઆરી અને સપ્ટેમ્બર વચ્ચે, ભારતના નાણાકીય ક્ષેત્રમાં વ્યવહારો 127% વધીને 8 અબજ ડોલરના થયા હતા.

12 જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો, સંપત્તિ રૂ. 1.71 લાખ કરોડની છે

ભારતમાં 12 જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો છે. માર્ચ સુધીમાં તેમની સંયુક્ત સંપત્તિ રૂ. 1.71 લાખ કરોડ હતી. આ સમગ્ર બેંકિંગ ક્ષેત્રના 55%નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સરકાર જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં ઓછામાં ઓછો 51% હિસ્સો જાળવી રાખવાની યોજના ધરાવે છે. હાલમાં, બધી 12 બેંકોમાં સરકારનો હિસ્સો આના કરતા ઘણો વધારે છે, જે કેટલીક બેંકોમાં 90% સુધી પહોંચે છે.

વિદેશી શેરહોલ્ડિંગ 12% સુધી

શેરબજારના ડેટા અનુસાર, 30 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં વિદેશી શેરહોલ્ડિંગ કેનેરા બેંકમાં લગભગ 12%થી લઈને યુકો બેંકમાં લગભગ શૂન્ય સુધી હતું. જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોને સામાન્ય રીતે તેમના ખાનગી સમકક્ષો કરતા નબળા લીવરેજ હોવાનું માનવામાં આવે છે. RBIએ છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં નિયમોને સરળ અને સરળ બનાવવા માટે ઘણા પગલાં લીધા છે. તેણે વિદેશી બેંકોને ભારતીય ખાનગી ધિરાણકર્તાઓમાં મોટો હિસ્સો રાખવાની મંજૂરી આપવા માટે વધુ ખુલ્લો અભિગમ પણ અપનાવ્યો છે.

તેથી 49% મર્યાદા

49% મર્યાદા પછી, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો 51% હિસ્સો જાળવી રાખશે. આના પરિણામે સ્થાનિક રોકાણકારો બેંક પર નિયંત્રણ જાળવી રાખશે, જેમાં સરકાર સહિત નાના અને મોટા બંને રોકાણકારોનો સમાવેશ થાય છે. આ બેંકોનું નિયંત્રણ વિદેશી હાથમાં જતા અટકાવશે.

મર્યાદા વધારવાથી આ ફેરફારો પણ થશે: વિદેશી કંપનીઓના બેંક બોર્ડમાં અધિકારીઓ પણ હશે. રોકાણથી બેંકોને વૈશ્વિક સ્તરે તેમની પહોંચ વધારવામાં અને વિસ્તૃત કરવામાં મદદ મળશે.

ટોચની બેંકોમાં સરકારનો હિસ્સો

સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા – 55.50 ટકા

પંજાબ નેશનલ બેંક – 70.08 ટકા

કેનેરા બેંક – 63.93 ટકા

બેંક ઓફ બરોડા – 63.97 ટકા

યુનિયન બેંક – 74.76 ટકા

બેંક ઓફ ઈન્ડિયા – 73.38 ટકા

બેંક ઓફ મહારાષ્ટ્ર – 79.60 ટકા

સેન્ટ્રલ બેંક – 89.27 ટકા

આ પણ વાંચોઃ એમેઝોનમાં છટણીની તૈયારી, 30,000 કર્મચારીઓ પર નોકરીનું સંકટ