Petrol-Diesel Prices : તાજેતરના દિવસોમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. જોકે, જનતાને આનો ફાયદો થવાની શક્યતા ઓછી છે. ઉદ્યોગ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો હોવા છતાં, રાજ્ય માલિકીની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ટૂંક સમયમાં રિટેલ ઇંધણના ભાવમાં ઘટાડો કરે તેવી શક્યતા ઓછી છે. રિફાઇનર્સ પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ દરમિયાન થયેલા નોંધપાત્ર નુકસાનને વસૂલવા માંગે છે અને શાંતિ કરારના અમલીકરણ પર પણ નજર રાખી રહ્યા છે.
એક વિશ્લેષકે MCના અહેવાલને જણાવ્યું હતું કે, રાજ્ય માલિકીની ઓઇલ કંપનીઓ તાત્કાલિક ભાવમાં ફેરફાર કરે તેવી શક્યતા ઓછી છે. તેઓ શાંતિ કરારના પરિણામની રાહ જોશે અને જોશે. તેમનું નુકસાન (અંડર-રિકવરી) નોંધપાત્ર હતું – શરૂઆતમાં રૂ. 1,000 કરોડ પ્રતિ દિવસ, જે ત્યારથી ઘટીને રૂ. 500-600 કરોડ પ્રતિ દિવસ થયું છે. તેમનું નુકસાન નોંધપાત્ર હોવાથી, સરકાર OMCs ને તેમના નુકસાનને વસૂલવા માટે થોડો સમય આપી શકે છે.
મે મહિનામાં કંપનીઓને રૂ.1,000 કરોડનું થયું નુકસાન
મે મહિનામાં, OMCs પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPGના વેચાણ પર દરરોજ કુલ રૂ. 1,000 કરોડ સુધીનું નુકસાન કરી રહ્યા હતા. ત્યારબાદ, સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર આશરે રૂ. 7.5નો વધારો કર્યા પછી, આ નુકસાન ઘટીને દૈનિક રૂ. 500-રૂ.600 કરોડ થઈ ગયું. માર્ચ-મે 2026 દરમિયાન પેટ્રોલ, ડીઝલ અને લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) પર કુલ અંડર-રિકવરી આશરે રૂ.1 લાખ કરોડ હોવાનો અંદાજ છે.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
ક્રિસિલ ઇન્ટેલિજન્સના ક્રૂડ ઓઇલ નિષ્ણાત સેહુલ ભટ્ટે જણાવ્યું હતું કે, જો ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટની કિંમત પ્રતિ બેરલ 90 ડોલરની નીચે રહે છે, તો વર્તમાન સ્તરોથી અંડર-રિકવરીમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની શક્યતા નથી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે, શાંતિ કરારના અમલીકરણને લગતી અનિશ્ચિતતાઓ ઊર્જા બજારમાં અસ્થિરતા લાવી શકે છે.
LPGના ભાવમાં પણ વધારો
આ સંઘર્ષને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય LPG ના ભાવમાં પણ તીવ્ર વધારો થયો છે. ક્રિસિલ ઇન્ટેલિજન્સ અનુસાર, ભારતમાં LPG આયાત માટે બેન્ચમાર્ક ગણાતા સાઉદી અરામકોના કોન્ટ્રાક્ટ ભાવમાં ફેબ્રુઆરી-જૂન 2026 દરમિયાન 46%નો વધારો થયો હતો. બજારમાં પુરવઠામાં વિક્ષેપ અને ઊંચા માલવાહક ખર્ચના જોખમને કારણે આ વધારો થયો હતો. દિલ્હીના કિસ્સામાં, મે 2026માં સ્થાનિક સિલિન્ડર પર અંડર-રિકવરી વધીને રૂ. 651 થઈ ગઈ. જ્યારે વાણિજ્યિક LPG ભાવ બજારની સ્થિતિના આધારે ઝડપથી વધઘટ થાય છે, ત્યારે સ્થાનિક ગ્રાહકો પર તેની અસર મર્યાદિત હતી. ક્રિસિલના ડેટા અનુસાર, તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ ખરીદી ખર્ચમાં વધારાનો એક ભાગ સહન કર્યો, જેના કારણે માર્ચ-મે 2026 દરમિયાન આશરે રૂ. 22,000 કરોડની કુલ અંડર-રિકવરી થઈ.
પુરવઠાની અછત હજુ પણ અસ્તિત્વમાં
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે, પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ ખૂબ જ ગંભીર હતું, જેના કારણે વૈશ્વિક બજારમાંથી દરરોજ 10-11 મિલિયન બેરલ તેલ પુરવઠો બંધ થઈ ગયો. વિશ્લેષકે જણાવ્યું હતું કે, દેશો હવે વધુ સંઘર્ષ અથવા ભૂ-રાજકીય આંચકાના જોખમને ઘટાડવા માટે ક્રૂડ તેલનો સંગ્રહ કરશે. વિશ્લેષકે કહ્યું કે, “6 mbd (દિવસ દીઠ મિલિયન બેરલ) તેલની અછત સર્જાઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સી અનુસાર, સભ્ય દેશોએ તેમના વ્યૂહાત્મક ભંડારમાંથી 4 mbd તેલ પુરવઠો બજારમાં છોડ્યો. દેશો હવે બફર સ્ટોક બનાવવા અને દુશ્મનાવટ અથવા ભૂ-રાજકીય તણાવના પુનરાવૃત્તિની સ્થિતિમાં 6 mbd નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે તેમની ઇન્વેન્ટરી એકઠી કરશે.
શું કિંમતો વધશે?
નિષ્ણાતો એમ પણ કહે છે કે, વૈશ્વિક તેલ ઇન્વેન્ટરી ઘટી રહી હોવાથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, OMCs (ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ) ટૂંક સમયમાં રિટેલ ઇંધણના ભાવમાં ઘટાડો કરે તેવી શક્યતા નથી. S&P ગ્લોબલ એનર્જી અનુસાર, 2026ના બીજા ભાગમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 80-90 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે, કારણ કે, પશ્ચિમ એશિયાઈ સંઘર્ષને કારણે પુરવઠામાં વિક્ષેપને કારણે વૈશ્વિક તેલ ઇન્વેન્ટરીમાં ઘટાડો ચાલુ રહે છે. જોકે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવાથી ઊર્જા પ્રવાહમાં સુધારો થવાની અને બજારનો વિશ્વાસ વધવાની અપેક્ષા છે, પરંતુ બજારના સહભાગીઓ હજુ પણ સાવધ છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે બજારને સામાન્ય થવામાં અને ઇન્વેન્ટરીને સામાન્ય થવામાં સમય લાગશે.
કંપનીઓના માર્જિનમાં થયો ઘટાડો
ICRA ખાતે કોર્પોરેટ રેટિંગ્સના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ અને સહ-મુખ્ય પ્રશાંત વશિષ્ઠે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે પુરવઠા અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ યુદ્ધ પહેલાના સ્તરે પાછા ફરવામાં ઓછામાં ઓછા બે ક્વાર્ટર અથવા તો એક વર્ષનો સમય લાગશે. એપ્રિલ 2022ની શરૂઆતથી ભારતમાં રિટેલ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ મોટાભાગે સ્થિર રહ્યા છે, જેના કારણે માર્કેટિંગ માર્જિન ઘટ્યું છે અને OMCsની બેલેન્સ શીટ પર દબાણ વધ્યું છે. પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલના ડેટા દર્શાવે છે કે ઊંચા વૈશ્વિક ભાવો વચ્ચે, રિફાઇનર્સ દ્વારા આયાત કરાયેલ તેલનો સરેરાશ ભાવ મે મહિનામાં 106.23 ડોલર અને એપ્રિલમાં 114.48 ડોલર હતો.
આ પણ વાંચો : 26/11ના હીરો IPS ઓફિસર વિશ્વાસ પાટીલથી કોંગ્રેસ નારાજ, સકલ હિન્દુ સમાજના કાર્યક્રમમાં ભાષણ આપતા વિવાદ
