પાકિસ્તાન પર વધુ એક સ્ટ્રાઇક! ભારત અફઘાનિસ્તાનથી મળતો પાણીનો પુરવઠો પણ બંધ કરશે, તાલિબાન સાથે હાથ મિલાવ્યા

નવી દિલ્હી,૧૬ મે : 15 મેની સાંજે ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકર અને અફઘાનિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી અમીર મુત્તાકી વચ્ચે થયેલા ફોન કોલથી પાકિસ્તાનમાં ઓપરેશન સિંદૂરમાં ભારતીય હુમલાની જેમ જ ખળભળાટ મચી ગયો છે. ભારત અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચેના રાજકીય સંવાદે પાકિસ્તાનને વધુ નિરાશ કર્યું છે, જે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા પછી સિંધુ જળ સંધિને ટાળવાના ભારતના નિર્ણયથી પહેલાથી જ નારાજ છે. આ પ્રોજેક્ટ પાકિસ્તાનમાં પાણીની અછતને વધુ વધારી શકે છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જયશંકર અને મુત્તાકી અફઘાનિસ્તાનમાં ભારતીય સહાયિત વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સને આગળ વધારવા સંમત થયા હતા, જેમાં કાબુલ નદી પર બાંધવામાં આવનાર લાલંદરના શાહતૂત ડેમ પ્રોજેક્ટનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફેબ્રુઆરી 2021 માં બંને દેશો વચ્ચે આ અંગે એક કરાર થયો હતો, પરંતુ કાબુલમાં સત્તા પરિવર્તનથી તેના પર બ્રેક લાગી ગઈ. પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા પછી ભારતીય રાજદ્વારી ટીમની કાબુલ મુલાકાતે ફરી એકવાર આ પ્રોજેક્ટ વિશે ચર્ચાને વેગ આપ્યો.

હકીકતમાં, કાબુલ નદી પર બનેલો આ પ્રોજેક્ટ અફઘાનિસ્તાનની રાજધાની કાબુલ અને દેશમાં રહેતા લગભગ 20 લાખ લોકોને પીવાનું સ્વચ્છ પાણી પૂરું પાડશે. આ મલબેરી ડેમ પ્રોજેક્ટ માટે ભારત $236 મિલિયનની નાણાકીય અને તકનીકી સહાય પૂરી પાડશે. આ પ્રોજેક્ટમાં, જે લગભગ ત્રણ વર્ષમાં પૂર્ણ થશે, અફઘાનિસ્તાનમાં 4,000 હેક્ટર જમીનને સિંચાઈનો લાભ મળશે.

જોકે, આ બંધ પ્રોજેક્ટમાં કાબુલ નદીનું ભૌગોલિક સ્થાન પાકિસ્તાન માટે મુશ્કેલીનું કારણ છે. આ નદી હિન્દુકુશ પર્વતોમાંથી નીકળે છે અને પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતમાં પ્રવેશ કરે છે. એકવાર આ બંધ બની ગયા પછી, પાકિસ્તાન માટે સૌથી મોટો અને સીધો ખતરો તેના ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતની પાણીની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવાનો રહેશે. કાબુલ નદી સિંધુ જળ બેસિનનો ભાગ છે અને પાકિસ્તાન માટે પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. પાકિસ્તાનની ગભરાટ એ કારણે પણ વધી જાય છે કારણ કે તેની અફઘાનિસ્તાન સાથે કોઈ ઔપચારિક જળ સંધિ નથી. આવી સ્થિતિમાં, અફઘાનિસ્તાન શાહતૂત ડેમ પ્રોજેક્ટ અંગે પાકિસ્તાન પ્રત્યે જવાબદાર નથી અને ન તો તે કોઈ કરારથી બંધાયેલું છે.

પાકિસ્તાન રાજદ્વારી રીતે અલગ પડી ગયું હતું

તાજેતરમાં, ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયમાં પાકિસ્તાન ડેસ્કના પ્રભારી સંયુક્ત સચિવ આનંદ પ્રકાશની કાબુલ મુલાકાત પછી, શાહતૂત ડેમ પ્રોજેક્ટમાં પ્રગતિના સંકેતો જોવા મળી રહ્યા છે. ભારતીય રાજદ્વારીઓની ટીમની આ મુલાકાત 22 એપ્રિલના રોજ પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા પછી 29 એપ્રિલે થઈ હતી. તાલિબાન સરકારે પહેલગામ હુમલાની નિંદા કરી છે અને ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતો સાથે જોડાવાની તૈયારી દર્શાવી છે, જેનાથી પાકિસ્તાન રાજદ્વારી રીતે વધુ અલગ પડી ગયું છે.

શું અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સંઘર્ષ વધશે?

અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકારે કુનાર નદી પર બીજા મોટા જળવિદ્યુત બંધની જાહેરાત કરી ત્યારે પાકિસ્તાનની ચિંતાઓ વધુ વધી ગઈ. લગભગ 480 કિલોમીટર લાંબી કુનાર નદી પણ હિન્દુકુશ પર્વતોમાંથી નીકળે છે અને કાબુલ નદીમાં જોડાતા પહેલા પાકિસ્તાનમાં પ્રવેશ કરે છે. કાબુલ અને કુનાર નદીઓ પણ સિંધુ બેસિનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. આ પ્રોજેક્ટ દેશના માળખાગત સુવિધાઓને મજબૂત બનાવવા માટે આર્થિક કાપનો સામનો કરી રહેલી તાલિબાન સરકારની મહત્વાકાંક્ષી યોજનાઓનો એક ભાગ છે. પરંતુ અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે બંધ પ્રોજેક્ટ અને પાણીની વહેંચણી સંઘર્ષમાં વધારો કરી શકે છે.

પાકિસ્તાનની જળ સુરક્ષા માટે આ નદીઓ મહત્વપૂર્ણ છે
અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન નવ નદીના તટપ્રદેશો વહેંચે છે, જે પાકિસ્તાનની જળ સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. કાબુલ, કુનાર અને સિંધુ નદીઓ ઉપરાંત, આમાં ગોમલ નદીનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે અફઘાનિસ્તાનમાં ઉદ્ભવે છે અને પાકિસ્તાનની દક્ષિણ વઝીરિસ્તાન એજન્સીમાં વહે છે. આ ઉપરાંત, કુર્રમ નદી, જે પાકિસ્તાનની કુર્રમ એજન્સીમાં પ્રવેશે છે. બલુચિસ્તાનમાં પિશિન-લોરા, કંદહાર-કંદ, કદનાઈ, અબ્દુલ વહાબ પ્રવાહ અને કૈસર નદીઓ સિંધુ બેસિનનો ભાગ છે. પાકિસ્તાનના પાણી પુરવઠાનો આધાર બનેલી સિંધુ નદી પણ બંને દેશોમાં ફેલાયેલી છે. કાબુલ અને કુનાર જેવી સહિયારી નદીઓ પર બંધ બનાવવાની અફઘાનિસ્તાનની યોજનાઓ પાકિસ્તાનની ખેતી અને પાણીની ઉપલબ્ધતા માટે પણ ખતરો બની શકે છે.

પાકિસ્તાનને ઘેરવાની તૈયારીઓ
તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) ને લઈને પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે લાંબા સમયથી તણાવ ચાલી રહ્યો છે. પાકિસ્તાન અફઘાનિસ્તાનના તાલિબાન શાસન પર ટીટીપીને આશ્રય અને સમર્થન આપવાનો આરોપ મૂકે છે, જે લાંબા સમયથી ઇસ્લામાબાદ સામે બળવો કરી રહ્યું છે. તાલિબાન પર દબાણ લાવવાની રણનીતિ તરીકે, પાકિસ્તાને લાખો અફઘાન શરણાર્થીઓને પાછા મોકલવાની નીતિ અપનાવી. વધુમાં, તાજેતરના મહિનાઓમાં અનેક મુખ્ય સરહદ ક્રોસિંગ બંધ કરવામાં આવ્યા છે અને વેપાર ચેકપોઇન્ટ પર અફઘાન માલને અવરોધિત કરવામાં આવ્યો છે. પાકિસ્તાનના આ પગલાંથી બંને દેશો વચ્ચેનો તિરાડ વધુ ગાઢ બન્યો છે.

અફઘાનિસ્તાન સાથે ભારતનું સંકલન એક માસ્ટરસ્ટ્રોક છે.
સિંધુ જળ સંધિનું સસ્પેન્શન, શાહતૂત બંધ માટે ભારતનું સમર્થન અને અફઘાનિસ્તાનના કુનાર નદી પ્રોજેક્ટને તેનો ગર્ભિત ટેકો એ ભારતની લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે અફઘાનિસ્તાનના નદી પ્રોજેક્ટ્સ સાથે ભારતનું સંકલન એક માસ્ટરસ્ટ્રોક છે જે પાકિસ્તાનની પાણી પર નિર્ભરતાનો લાભ લઈ શકે છે. ભારતનું આ ‘જાલસ્ત્ર’ દક્ષિણ એશિયાના ભૂરાજનીતિમાં પાકિસ્તાન માટે સમસ્યાઓનો નવો મોરચો ખોલી શકે છે.

હું મુસ્લિમ છું પણ…; કર્નલ સોફિયા કુરેશીના વાયરલ વીડિયો પાછળનું સત્ય શું છે?

જનતાના પૈસા આતંકીઓને! મસૂદ અઝહરને પાક. સરકાર આપશે ૧૪ કરોડનું વળતર?

આ રીતે સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાં પૈસા રાખશો તો પણ મળશે FD જેટલું વ્યાજ

ભારત પાસેથી પૈસા અને યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનને પ્રેમ, તુર્કીનો બેવડો વ્યવહાર

ઝડપથી સમાચાર મેળવવા માટે જોઈન કરો અમારા વોટ્સઅપ ગ્રુપમાં
https://chat.whatsapp.com/FU8bgMOynfgJl4wCoEeiJw