જ્યારે મહાત્મા ગાંધીએ 60 શ્વાનને મારવાની આપી સંમતિ, જાણો શું હતું ઓછું પાપ અને વધુ પાપની દલીલ

નવી દિલ્હીઃ 13 ઓગસ્ટ, 2025: Mahatma Gandhi: સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હીમાં રખડતા શ્વાનને અલગ રાખવાનો આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટનું કહેવું છે કે આવા રખડતા શ્વાનને શેરીઓ, મહોલ્લાઓ અને રસ્તાઓ પર મુક્તપણે ફરવા ન દેવામાં આવે, જે કોઈપણ માટે જોખમ બની શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશ અંગે સમાજમાં વિવિધ મંતવ્યો છે. એક વર્ગ કહે છે કે સુપ્રીમ કોર્ટનો આ નિર્ણય સમાજના હિતમાં છે. તે જ સમયે, ડોગ લવર્સ કહે છે કે, આવો નિર્ણય વ્યવહારુ નથી. શ્વાનને સમાજથી અલગ નથી કરી શકાતા અને તેઓ પ્રાચીન સમયથી માનવીના સાથી રહ્યા છે. કોંગ્રેસના નેતાઓ રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધીએ પણ સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

રખડતા શ્વાન મુદ્દે પર દેશભરમાં ચર્ચા

એટલું જ નહીં, ઘણી સેલિબ્રિટીએ પણ આ નિર્ણય પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. આ ચર્ચા વચ્ચે, વિશ્વમાં અહિંસાના સિદ્ધાંતને પ્રોત્સાહન આપનારા મહાત્મા ગાંધીનો અભિપ્રાય પણ સુસંગત બની જાય છે. તેમણે એક સમયે 60 પાગલ શ્વાનને મારવાની પરવાનગી આપી હતી. જ્યારે આ અંગે પ્રશ્નો ઊભા થયા, ત્યારે તેમણે વિગતવાર સમજાવ્યું કે, અહિંસાની વાત કરવા છતાં તેમણે આવો નિર્ણય કેમ લીધો? આ ઘટના 1926ની છે. કાપડ ઉદ્યોગપતિ અંબાલાલ સારાભાઈની મિલમાં 60 શ્વાનો પાગલ થઈ ગયા હતા. તે લોકો માટે જોખમ હતું અને સારાભાઈએ તેમને મારવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

જ્યારે લોકોએ આ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા અને વિવાદ શરૂ થયો, ત્યારે સારાભાઈએ મહાત્મા ગાંધીનો અભિપ્રાય લેવાનું યોગ્ય માન્યું. તેઓ મહાત્મા ગાંધીને મળવા સાબરમતી આશ્રમ ગયા. જ્યારે તેમણે આખી પરિસ્થિતિ અને શ્વાનને મારવાના પોતાના નિર્ણય વિશે સમજાવ્યું, ત્યારે મહાત્મા ગાંધીએ પૂછ્યું કે બીજું શું કરી શકાય. મહાત્મા ગાંધીના આ અભિપ્રાય પર પણ પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો અને લોકોએ પૂછ્યું કે અહિંસાની વાત કરનારા મહાત્મા ગાંધી આ માટે કેમ સંમત થયા. મહાત્મા ગાંધીએ ફરીથી આ વિશે વિગતવાર વાત કરી અને યંગ ઈન્ડિયા અખબાર દ્વારા પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા.

શું હતી મહાત્મા ગાંધીની ઓછું પાપ અને વધુ પાપની દલીલ

મહાત્મા ગાંધીએ લખ્યું હતું કે, ‘એમાં કોઈ શંકા નથી કે હિન્દુ ફિલસૂફી કોઈપણ જીવની હત્યાને પાપ માને છે. મને લાગે છે કે બધા ધર્મો આ સિદ્ધાંત પર સંમત થશે. સમસ્યા ત્યારે ઊભી થાય છે જ્યારે તેને અમલમાં મૂકવી પડે છે. આપણે જંતુનાશકોનો ઉપયોગ કરીને જીવાણુઓને મારીએ છીએ. આ હિંસા છે, પરંતુ તે એક ફરજ પણ છે. પાગલ શ્વાનને મારવું એ સૌથી ઓછી હિંસા છે. જો કોઈ જંગલમાં એકાંતમાં રહે છે, તો તે આવી હિંસા નહીં કરે અને તેની જરૂર પણ નથી. પરંતુ જો કોઈ શહેરમાં રહે છે, તો તેના માટે અહિંસા અને ફરજના સિદ્ધાંત વચ્ચે વિરોધાભાસ હશે. આનું કારણ એ છે કે શહેરમાં રહેતી વ્યક્તિએ પોતાનું અને તેના પર નિર્ભર લોકોનું રક્ષણ કરવાનું હોય છે. જો તે શ્વાનને મારી નાખે છે, તો તે પાપ હશે અને જો તે તેને નહીં મારે, તો તે તેનાથી પણ મોટું પાપ કરશે. તેથી, તે નાના પાપને પસંદ કરશે જેથી તે મોટા પાપથી બચી શકે.’

રખડતા શ્વાન મુદ્દે સમાજને શું સલાહ આપી?

આ સિવાય, મહાત્મા ગાંધીએ પણ રખડતા શ્વાન અંગે સમાજને સલાહ આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, કોઈ પણ સભ્યતાનો દયાળુ સ્વભાવ તેમાં રહેતા પ્રાણીઓની સ્થિતિ દ્વારા નક્કી થાય છે. જો શ્વાન ફરતા હોય, તો તે દર્શાવે છે કે સમાજ કોઈપણ જીવંત પ્રાણી પ્રત્યે દયા રાખતો નથી. તેમણે લખ્યું હતું કે, ‘શ્વાન એક વફાદાર સાથી છે. શ્વાન અને ઘોડાઓની વફાદારીના ઘણા ઉદાહરણો છે. આનો અર્થ એ છે કે આપણે તેમને રાખવા જોઈએ અને તેમનો એ જ રીતે આદર કરવો જોઈએ જે રીતે આપણે આપણા સાથીઓનો આદર કરીએ છીએ અને તેમને આ રીતે ફરવા ન દેવા જોઈએ.’

શ્વાનનું રખડવું સમાજ માટે શરમજનક

રખડતા શ્વાન રસ્તા પર રાખવાને શરમજનક ગણાવતા ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે માનવતાવાદી વ્યક્તિએ પોતાની આવકનો એક ભાગ અલગ રાખવો જોઈએ અને તે કૂતરાઓની સંભાળ રાખતી સંસ્થાને આપવા જોઈએ. જો તે આ ન કરી શકે, તો તેણે શ્વાનના પ્રશ્નની ચિંતા કરવાનું બંધ કરવું જોઈએ અને પોતાની માનવતાનો ઉપયોગ અન્ય પ્રાણીઓની સેવામાં કરવો જોઈએ.’

આ પણ વાંચોઃ રખડતા શ્વાન બાદ મુંબઈમાં ઉછળ્યો કબૂતરોનો મુદ્દો, બોમ્બે હાઇકોર્ટે BMCને લગાવી ફટકાર!

આ પણ વાંચોઃ મહિલાઓના અવાજને શક્તિ આપતી આ મહિલા મહિલા સશક્તિકરણનું ઉદાહરણ છે