કેવું હોય છે ઈન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન? જાણો કેવી રીતે સપનાં જેવી દેખાતી દુનિયાને વિજ્ઞાન રાખે છે જીવિત

HD News Desk: 27 જૂન, 2025: Shubhanshu Shukla Space Mission: ભારતના ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લ ઈન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) પહોંચી ગયા છે. તેમણે ત્યાં બે અઠવાડિયા રોકાશે. આ મિશન માત્ર ભારતના અવકાશ કાર્યક્રમની વધતી જતી શક્તિનું પ્રતીક નથી, પરંતુ વૈશ્વિક વૈજ્ઞાનિક સહયોગ અને અવકાશમાં માનવ હાજરીનો ઉત્સવ પણ છે. 408 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ પૃથ્વીની પરિક્રમા કરતું, ISS એક અનોખી દુનિયા છે જ્યાં વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને માનવ સપનાઓ મળે છે. શુક્લ અને તેમના Axiom-4 ક્રૂ માટે, આ અવકાશ પ્રયોગશાળા માત્ર કાર્યસ્થળ જ નહીં, પરંતુ એક કામચલાઉ ઘર પણ છે. તેઓ માનવતાના ભવિષ્ય માટે અહીં સંશોધન કરશે.

ઈન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન પૃથ્વીથી લગભગ 408 કિલોમીટર ઉપર 28,000 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પરિભ્રમણ કરે છે. તે દર 90 મિનિટે પૃથ્વીની આસપાસ એક પરિક્રમા પૂર્ણ કરે છે, એટલે કે શુક્લ અને તેમના સાથીદારો દરરોજ 16 સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત જોશે. ISS ફૂટબોલ મેદાન કરતાં પણ મોટું છે, જે 73 મીટર લાંબુ અને 109 મીટર પહોળું છે જેમાં સૌર પેનલનો સમાવેશ થાય છે. 4.2 લાખ કિલોગ્રામ વજન ધરાવતું આ સ્ટેશન 42 અલગ-અલગ મિશન દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું, જેમાં નાસા (અમેરિકા), રોસ્કોસમોસ (રશિયા), ઇએસએ (યુરોપ), જેએક્સએ (જાપાન) અને સીએસએ (કેનેડા)નો ફાળો હતો. તેનું મુખ્ય માળખું સૌર પેનલ અને રેડિએટર્સને સપોર્ટ કરે છે, જે સ્ટેશનને ઊર્જા અને તાપમાન નિયંત્રણ પૂરું પાડે છે.

અવકાશમાં જીવન

ISS પર જીવન એક શિસ્તબદ્ધ અને વૈજ્ઞાનિક દિનચર્યા છે. Axiom-4 જેવા મિશન દરમિયાન છ લોકોના મુખ્ય ક્રૂ અને 10 લોકોની ક્ષમતા સાથે, સ્ટેશન એક નાના શહેર જેવું છે. તેમાં ખાનગી સૂવાના ક્વાર્ટર, રસોડું, શૌચાલય, કસરતના સાધનો અને એક ખાસ કપોલા મોડ્યુલ છે. તેમાં સાત બારીઓ છે જે પૃથ્વીનું મનોહર દૃશ્ય બતાવે કરે છે. શુક્લ અને તેમના સાથીઓ માઇક્રોગ્રેવિટીમાં સ્નાયુઓ અને હાડકાના નુકસાનને રોકવા માટે દરરોજ બે કલાક કસરત કરશે. ફક્ત 1-2 સેકન્ડના સંદેશાવ્યવહાર વિલંબ સાથે, તેઓ લગભગ વાસ્તવિક સમયમાં મિશન કંટ્રોલ અને પરિવાર સાથે વાત કરી શકે છે.

વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગનું કેન્દ્ર

ISS માત્ર એક અવકાશ મથક નથી પરંતુ લો-અર્થ ઓર્બિટ (LEO) માં સૌથી અદ્યતન સંશોધન પ્રયોગશાળા છે. અહીં માઇક્રોગ્રેવિટી ફિઝિક્સ, બાયોટેકનોલોજી, પૃથ્વી નિરીક્ષણ અને અવકાશ કૃષિ જેવા ક્ષેત્રોમાં પ્રયોગો કરવામાં આવે છે. આ સ્પેસ સ્ટેશન ન ફક્ત વૈજ્ઞાનિક કાર્યો માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ અવકાશ વિજ્ઞાનીઓ માટે પણ શાંતિ અને પ્રેરણાનો સ્ત્રોત છે.

ISSનું ઍક્સેસ

શુક્લ અને તેમની ટીમ સ્પેસએક્સના ક્રૂ ડ્રેગન અવકાશયાન દ્વારા ISS પહોંચ્યા. અન્ય પરિવહન વિકલ્પોમાં રશિયાના સોયુઝ અને ટૂંક સમયમાં બોઇંગના સ્ટારલાઇનરનો સમાવેશ થાય છે. Dragon, Cygnus, HTV અને ભવિષ્યમાં Dream Chaser જેવા કાર્ગો યાનનો ઉપયોગ પુરવઠા માટે થાય છે. આ મિશન ખોરાક, પાણી, વૈજ્ઞાનિક સાધનો અને સ્પેરપાર્ટ્સ પૂરા પાડે છે જે ISS ના સંચાલન માટે જરૂરી છે.

શુભાંશુ શુક્લનું આ મિશન ભારતના અવકાશ ઈતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ છે. રાકેશ શર્મા પછી તેઓ અવકાશની મુલાકાત લેનારા પ્રથમ ભારતીય અવકાશ વિજ્ઞાની છે. તેમની યાત્રા માત્ર ભારતના વૈજ્ઞાનિક કૌશલ્યને જ પ્રતિબિંબિત કરતી નથી પરંતુ ISRO અને Axiom Space સાથે સહયોગમાં ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ ભાગીદારીને પણ મજબૂત બનાવે છે. આ મિશન ભારતના યુવાનો માટે પ્રેરણારૂપ છે, જેઓ અવકાશ સંશોધનમાં દેશની વધતી ભૂમિકા જોઈ રહ્યા છે.

આ પણ વાંચોઃ આ કંપની ₹5000 કરોડનો IPO લઈને આવી રહી છે, સેબીના ગ્રીન સિગ્નલની રાહ જોઈ રહી છે

આ પણ વાંચોઃ ગુજરાત: ડોક્ટરે રૂ. 22.50 લાખનો બોગસ મેડીક્લેઈમ પકાવી લીધો, અંતે થઇ પોલીસ ફરિયાદ