26 વર્ષ સુધી નાગરિકતાની ઓળખ માટે સંઘર્ષ, રાજકોટની ડોલીને આખરે મળ્યો ભારતીય પાસપોર્ટ

Dolly Vadalia Indian Passport : ભારતીય માતા-પિતાને ત્યાં જન્મેલી દીકરીને પોતે ભારતીય નાગરિક હોવાનું સાબિત કરવા માટે વર્ષો સુધી સરકારી કચેરીઓ અને કોર્ટના ધક્કા ખાવા પડે તો? રાજકોટની 26 વર્ષીય ડોલી વડાલિયાની કહાની કંઈક આવી જ છે. જન્મથી ભારતીય માતા-પિતાની દીકરી હોવા છતાં વિદેશમાં જન્મની નોંધણીની કાનૂની ગૂંચવણને કારણે ડોલીને ભારતીય પાસપોર્ટ મળી શકતો નહોતો. જોકે લાંબા સંઘર્ષ અને અનેક નિષ્ફળ પ્રયાસો બાદ આખરે 11 નવેમ્બર, 2026ના રોજ ડોલીના હાથમાં ભારતીય પાસપોર્ટ આવ્યો છે. દિવાળીના તહેવાર દરમિયાન મળેલી આ ખુશખબરે સમગ્ર પરિવારને ભાવુક બનાવી દીધો છે.
જન્મના બીજા જ દિવસે કુદરતી આફત ત્રાટકી
ડોલીનો જન્મ 18 ફેબ્રુઆરી, 2000ના રોજ આફ્રિકાના મોઝામ્બિક દેશના ઝાઈ-ઝાઈ શહેરમાં થયો હતો. તેના પિતા કેતન બારિયા અને માતા આરતી બારિયા વર્ષ 1995માં મોઝામ્બિકમાં સ્થાયી થયા હતા. ત્યાં તેઓ જથ્થાબંધ કરિયાણાનો વ્યવસાય ચલાવતા હતા, પરંતુ ડોલીના જન્મના બીજા જ દિવસે મોઝામ્બિકમાં વિનાશક ચક્રવાત લિયોન-એલિનની અસરથી ભારે વરસાદ અને પૂરનું સંકટ સર્જાયું હતું. આ કુદરતી આફતમાં સેંકડો લોકોના મોત થયા હતા અને હજારો પરિવારોએ પોતાનું ઘર ગુમાવ્યું હતું. ડોલીના પરિવારનું ઘર અને વ્યવસાય પણ પૂરમાં નષ્ટ થઈ ગયાં હતાં.
જાન બચાવવા માટે પરિવારે મોઝામ્બિક છોડવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ડોલી માત્ર 18 દિવસની હતી ત્યારે તેને માતા-પિતા સાથે હેલિકોપ્ટર દ્વારા રાજધાની માપુટો લઈ જવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ જરૂરી ઇમરજન્સી દસ્તાવેજોના આધારે પરિવાર ભારત પરત ફર્યો અને રાજકોટમાં સ્થાયી થયો.
26 વર્ષ સુધી ભારતમાં રહી, છતાં પાસપોર્ટ ન મળ્યો
ડોલીનો ઉછેર અને અભ્યાસ ભારતમાં જ થયો હતો. તેણે ઉચ્ચ અભ્યાસ પૂર્ણ કરીને ડાયેટિશિયન તરીકે તાલીમ પણ મેળવી હતી. તેની પાસે આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ અને મતદાર ઓળખપત્ર જેવા ભારતીય દસ્તાવેજો પણ હતા, પરંતુ એક મોટી કાનૂની સમસ્યા હતી. ડોલીનો જન્મ મોઝામ્બિકમાં થયો હતો અને આફતને કારણે પરિવાર તાત્કાલિક ભારત પરત ફરતાં તેના જન્મની નોંધણી મોઝામ્બિકમાં આવેલા ભારતીય ઉચ્ચાયોગમાં થઈ શકી નહોતી.
ભારતીય નાગરિકતા અધિનિયમ, 1955ની કલમ 4 હેઠળ વિદેશમાં જન્મેલા ભારતીય માતા-પિતાના સંતાનો માટે નિર્ધારિત પ્રક્રિયા મુજબ જન્મ નોંધણી જરૂરી હતી. ડોલીના કેસમાં આ પ્રક્રિયા અધૂરી રહી જતાં તેની નાગરિકતા સાબિત કરવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ હતી. પરિણામે પાસપોર્ટ મેળવવાની અરજીઓ પણ અટવાઈ રહી હતી.
કેનેડામાં પતિ સાથે રહેવાનું સપનું અધૂરું રહ્યું
વર્ષ 2023માં ડોલીના લગ્ન ખિલનકુમાર વડાલિયા સાથે થયાં હતાં. તેના પતિ કેનેડાના કેલગરી શહેરમાં નોકરી કરે છે. લગ્ન બાદ ડોલી પણ પતિ સાથે કેનેડા જઈને પોતાનું પારિવારિક જીવન શરૂ કરવા માગતી હતી, પરંતુ ભારતીય પાસપોર્ટ ન હોવાથી તે વિદેશ જઈ શકતી નહોતી. અહેવાલ મુજબ વર્ષ 2023 અને 2025 દરમિયાન પાસપોર્ટ મેળવવા કરાયેલા ત્રણ પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા હતા. દરેક વખતે નાગરિકતા સંબંધિત જરૂરી દસ્તાવેજોની અછત અવરોધરૂપ બની હતી.
ગુજરાત હાઈકોર્ટના ચુકાદાથી મુશ્કેલી વધી
ડોલીએ પાસપોર્ટના પ્રશ્નને લઈને ગુજરાત હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો. જોકે 30 એપ્રિલ, 2026ના રોજ હાઈકોર્ટની એકલ ન્યાયાધીશની ખંડપીઠે તેની અરજીમાં રાહત આપી નહોતી. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે ડોલીના જન્મની ભારતીય દૂતાવાસમાં નિર્ધારિત પ્રક્રિયા પ્રમાણે નોંધણી થઈ ન હોવાથી તે ભારતીય નાગરિકતા અધિનિયમની સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ જન્મથી કે વંશપરંપરાથી ભારતીય નાગરિક હોવાનું સાબિત કરી શકી નથી. ડોલીને નાગરિકતા મેળવવાની અલગ પ્રક્રિયા અનુસરવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ હતી. પરંતુ આ પ્રક્રિયામાં વિદેશી પાસપોર્ટની જરૂરિયાત સામે આવી હતી, જ્યારે ડોલી પાસે અન્ય કોઈ દેશનો પાસપોર્ટ નહોતો. આથી તે વધુ કાનૂની ગૂંચવણમાં ફસાઈ ગઈ હતી. ત્યારબાદ ડોલીએ હાઈકોર્ટની બે ન્યાયાધીશોની ખંડપીઠ સમક્ષ અપીલ કરી હતી. 5 ઓક્ટોબરની સુનાવણી મુલતવી રહી હતી. હવે પાસપોર્ટ મળી ગયો હોવાથી ડોલી અપીલ પાછી ખેંચવાની હોવાનું જણાવે છે.
ભાજપના બે નેતાઓની રજૂઆત બાદ મામલો ગૃહ મંત્રાલય પહોંચ્યો
ડોલીના પરિવારજનો ઘણા સમયથી નાગરિકતા અને પાસપોર્ટ માટે પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. અંતે તેમણે ગુજરાત ભાજપના ઉપાધ્યક્ષ અને પોરબંદરના પૂર્વ સાંસદ રમેશ ધડુક તથા રાજકોટના સાંસદ પરસોત્તમ રૂપાલાનો સંપર્ક કર્યો હતો. બંને નેતાઓએ પરિવાર પાસેથી જરૂરી દસ્તાવેજો મેળવી સંબંધિત મંત્રાલયોમાં રજૂઆત કરી હતી. મામલો કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય સુધી પહોંચ્યો હતો. ત્યારબાદ અધિકારીઓ દ્વારા ડોલીના પરિવારની વિગતો અને દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી.
18 જૂનની રજૂઆતને ધ્યાનમાં રાખીને ગૃહ મંત્રાલયના નાગરિકતા વિભાગે 3 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ વિદેશ મંત્રાલય અને મોઝામ્બિકમાં આવેલા ભારતીય ઉચ્ચાયોગને કાર્યાલયી આદેશ મોકલ્યો હતો. તેમાં નાગરિકતા અધિનિયમ, 1955ની કલમ 4(2) અને સંબંધિત નિયમો હેઠળ ડોલીના જન્મની ભારતીય નાગરિક તરીકે નોંધણી કરવાનો નિર્ણય જણાવાયો હતો.
21 ઓક્ટોબરે જન્મ પ્રમાણપત્ર, 11 નવેમ્બરે પાસપોર્ટ
ગૃહ મંત્રાલયના નિર્ણય બાદ 21 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ મોઝામ્બિકના માપુટો સ્થિત ભારતીય ઉચ્ચાયોગે ડોલીના જન્મની ભારતીય નાગરિક તરીકે નોંધણીનું પ્રમાણપત્ર જારી કર્યું હતું. આ પ્રમાણપત્રના આધારે ડોલીનો પાસપોર્ટ મેળવવાનો માર્ગ મોકળો થયો હતો. આખરે 11 નવેમ્બરે ભારતીય પાસપોર્ટ તેના ઘરે પહોંચ્યો હતો. ત્રણ વર્ષથી વધુ સમય સુધી ચાલેલી સરકારી અને કાનૂની પ્રક્રિયાનો આ સાથે સુખદ અંત આવ્યો હતો.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
પાસપોર્ટ હાથમાં આવતાં પરિવાર થયો ભાવુક
ડોલીના પરિવારજનોના જણાવ્યા મુજબ લાંબા સમયથી તેઓ આ દિવસની રાહ જોઈ રહ્યા હતા. અનેક વખત અરજીઓ નામંજૂર થવા છતાં પરિવારે પ્રયાસ છોડ્યા નહોતા. ડોલીએ પણ પોતાની ખુશી વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું કે વારંવાર નિરાશા મળવાને કારણે પાસપોર્ટ ખરેખર હાથમાં આવે ત્યાં સુધી તેને વિશ્વાસ નહોતો થતો કે આ શક્ય બનશે.
હવે ડોલી માટે કેનેડામાં રહેતા પતિ સાથે નવું જીવન શરૂ કરવાનો માર્ગ ખુલ્યો છે. કુદરતી આફતના કારણે અધૂરી રહી ગયેલી એક જન્મ નોંધણી 26 વર્ષ બાદ કેટલી મોટી મુશ્કેલી બની શકે છે, તે ડોલીની કહાની દર્શાવે છે. સાથે જ આ ઘટના નાગરિકતા સંબંધિત દસ્તાવેજો અને કાનૂની પ્રક્રિયાના મહત્ત્વને પણ ઉજાગર કરે છે.











