ટોપ ન્યૂઝબિઝનેસ

ભારતીય માર્કેટમાંથી ભાગી રહ્યા છે વિદેશી રોકાણકારો! જાણો શું છે કારણો

Business News : વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય શેરબજારમાંથી સતત નાણાં ઉપાડી રહ્યા છે. માર્ચ 2014માં, ભારતની લિસ્ટેડ કંપનીઓમાં વિદેશી રોકાણકારોનો હિસ્સો 22.1% હતો, જે હવે ઘટીને 15.1% થઈ ગયો છે, જે 17 વર્ષનું સૌથી નીચું સ્તર છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં, વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી ચોખ્ખા રૂ.3 લાખ કરોડના શેર વેચ્યા છે.

2025માં વેચાયેલા રૂ.1.66 લાખ કરોડના શેર કરતાં લગભગ બમણો

આ આંકડો સમગ્ર વર્ષ 2025માં વેચાયેલા રૂ.1.66 લાખ કરોડના શેર કરતાં લગભગ બમણો છે. આ પાછળના કારણોમાં ઘણીવાર કૃત્રિમ બુદ્ધિ, ઉચ્ચ મૂલ્યાંકન, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને કરનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે આ દાવાઓમાં થોડી સત્યતા હોય છે, ત્યારે એક મુખ્ય કારણ ઘણીવાર ધ્યાન બહાર રહેતું નથી. આ કારણ બજાર સાથે ઓછું સંકળાયેલું છે, પરંતુ દેશનું સંચાલન કેવી રીતે થાય છે તેની સાથે. છેલ્લા દાયકામાં, ભારતની દેખરેખ સંસ્થાઓ તેમના ભૂતકાળના રેકોર્ડની તુલનામાં નબળી પડી છે. વિદેશી રોકાણકારોએ આ પરિવર્તનને ખૂબ જ ધ્યાનથી જોયું છે.

રોકાણનું ભવિષ્ય સંસ્થાઓની મજબૂતાઈ દ્વારા નક્કી થાય છે

2012ના તેમના પ્રખ્યાત પુસ્તક, “વ્હાય નેશન્સ ફેઇલ” માં, ડેરોન એસેમોગ્લુ અને જેમ્સ રોબિન્સને દલીલ કરી હતી કે, દેશની સંપત્તિ તેના ભૂગોળ અથવા સંસ્કૃતિ કરતાં તેની સંસ્થાઓથી વધુ પ્રભાવિત થાય છે. આ સંશોધન માટે, તેમને, સિમોન જોહ્ન્સન સાથે, 2024નું અર્થશાસ્ત્રનું નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો. તેમના મતે, મજબૂત સંસ્થાઓનો અર્થ એવા નિયમો છે જે શક્તિશાળી વ્યક્તિઓને નિયંત્રણમાં રાખે છે. આમાં સરકાર સામે શાસન કરવાની હિંમત ધરાવતી અદાલતો, મુક્ત મીડિયા અને નવા આવનારાઓ માટે સમાન તકોનો સમાવેશ થાય છે.

બહારના લોકો કરતાં સિસ્ટમની નજીકના લોકોને ફાયદો

જ્યારે આ સંસ્થાઓ નબળી હોય છે, ત્યારે સત્તા થોડા હાથમાં કેન્દ્રિત થાય છે. આનાથી બહારના લોકો કરતાં સિસ્ટમની નજીકના લોકોને ફાયદો થાય છે. વૃદ્ધિ રાતોરાત અટકતી નથી, પરંતુ તેની ગતિ ધીમી પડી જાય છે. રોકાણકારો માટે, આ રાજકીય મુદ્દો નથી, પરંતુ રોકાણ માટેનો માપદંડ છે. કાર્યકારી અદાલતો અથવા સ્વતંત્ર નિયમનકારો ત્રિમાસિક પરિણામોમાં પ્રતિબિંબિત ન થઈ શકે, પરંતુ તેઓ આગામી દસ વર્ષની કમાણી માટે રોકાણકારો આજે ચૂકવે છે તે ભાવમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

વોચડોગ ઇન્ડેક્સ ઘટાડો દર્શાવે

આ દેખરેખ સંસ્થાઓની શક્તિને માપવા માટે, ‘વોચડોગ ઇન્ડેક્સ’ વિકસાવવામાં આવ્યો હતો. આ ઇન્ડેક્સ ખેલાડીઓ કરતાં રેફરીઓ પર નજર રાખે છે. તે પાંચ ક્ષેત્રોને આવરી લે છે: સત્તા પર નિયંત્રણ, સ્વતંત્ર અદાલતો, વાણી સ્વાતંત્ર્ય, સ્વતંત્ર નાગરિક સમાજ અને ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ. તે ઇકોનોમિસ્ટ ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટના 13 જાહેર મેટ્રિક્સને જોડીને બનાવવામાં આવ્યું છે, જેમાં V-Dem, ફ્રીડમ હાઉસ અને વિશ્વ બેંકના શાસન સૂચકાંકોનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતની તુલના સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ સાથે નહીં

ભારતની તુલના સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ સાથે નહીં, પરંતુ ભારતના પોતાના ઐતિહાસિક રેકોર્ડ (2003 થી 2012 સુધી સરેરાશ) સાથે કરવામાં આવે છે. 1996 અને 2014 વચ્ચે, આ સૂચકાંક -0.06 અને +0.07 વચ્ચે સ્થિર રહ્યો. જોકે, ત્યારબાદ તે ઘટવા લાગ્યો, 2025 માં -0.42 સુધી પહોંચ્યો. રેકોર્ડ પરના છ સૌથી નબળા સ્કોર છેલ્લા છ વર્ષમાં થયા છે. 1996 થી સુધારેલા 12 પરિમાણોમાંથી છ તેમના સૌથી નીચા સ્તરે છે. વાણી સ્વાતંત્ર્ય અને નાગરિક સમાજમાં સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જ્યારે અદાલતો અને સત્તા પરના નિયંત્રણમાં પણ ગયા વર્ષે ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.

મજબૂત સરકાર વચ્ચે રોકાણકારો શા માટે ખચકાટ અનુભવી રહ્યા છે?

આ સૂચકાંકમાં ઘટાડાનો અર્થ એ નથી કે ભારતીય રાજ્ય નબળું પડી ગયું છે. સરકાર એક દાયકા પહેલાની સરખામણીમાં વધુ સારા રસ્તા બનાવી રહી છે, અસરકારક રીતે કર વસૂલ કરી રહી છે અને કલ્યાણકારી યોજનાઓનો અમલ કરી રહી છે. વિશ્વ બેંકના મતે, 2014 થી સરકારી કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થયો છે. ઓગસ્ટ 2025માં S&P એ 18 વર્ષમાં પ્રથમ વખત ભારતનું રેટિંગ અપગ્રેડ કર્યું.

આ અપગ્રેડ રાજકોષીય શિસ્ત, વિશ્વસનીય નાણાકીય નીતિ અને મજબૂત વૃદ્ધિ માટે પ્રાપ્ત થયું હતું. વાસ્તવિક નબળાઈ સરકારની દેખરેખ પ્રણાલીમાં રહેલી છે. રેટિંગ એજન્સીઓ ચિત્રનો પહેલો ભાગ જુએ છે, પરંતુ વિદેશી ઇક્વિટી રોકાણકારો બીજા ભાગ તરફ જોઈ રહ્યા છે. માર્ચ 2015 સુધીના છ વર્ષમાં, વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય શેરબજારમાં વાર્ષિક સરેરાશ ₹1 લાખ કરોડનું રોકાણ કર્યું હતું. જોકે, ત્યારથી અગિયાર વર્ષમાં, આ આંકડો વાર્ષિક ₹6,000 કરોડ જેટલો ઘટી ગયો છે.

અન્ય ઉભરતા બજારોની તુલનામાં ભારત ક્યાં છે?

MSCI ઇમર્જિંગ માર્કેટ્સ ઇન્ડેક્સમાં અન્ય દેશોની તુલનામાં, ભારત 2014 સુધી દરેક સાથે ગતિ જાળવી રાખતું હતું, પરંતુ ત્યારથી તે પાછળ પડી ગયું છે. ઉભરતા બજારનો સરેરાશ તેના સામાન્ય સ્તરથી 0.14 નીચે છે, જ્યારે ભારત ત્રણ ગણો નીચે છે, 0.42 પર. આનો અર્થ એ થયો કે ભારતના ઘટાડાનો એક તૃતીયાંશ ભાગ વૈશ્વિક વલણનો ભાગ છે, પરંતુ બે તૃતીયાંશ ભાગ ભારતનો છે.

ઉભરતા બજાર ભંડોળનો 70% હિસ્સો ચીન, તાઇવાન અને કોરિયામાં રોકાણ કરવામાં આવે છે, જેનો સ્કોર +0.03 છે. ઇન્ડેક્સમાં 24 બજારોમાંથી, ફક્ત તુર્કી (-0.93), મેક્સિકો (-0.69) અને હંગેરી (-0.67) ભારત કરતાં વધુ ઘટ્યા છે. આ ઘટાડામાં ભારત ચોથા ક્રમે છે. તુર્કીનું ઉદાહરણ ઊંડા ઘટાડાની અસર દર્શાવે છે, તેના શેર સરેરાશ ભાવથી ત્રીજા ભાગ નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. દરમિયાન, AI ટ્રેડિંગ હબ તાઇવાન (+0.26) અને કોરિયા (+0.06) તેમના સામાન્ય સ્તરથી ઉપર છે.

ભારત નબળા દેખરેખની કિંમત ચૂકવી રહ્યું છે.

વિશ્વભરના રોકાણકારો બે બાબતો શોધે છે: નફાની અપેક્ષા અને તે અપેક્ષામાં વિશ્વાસ. જ્યારે દેખરેખ સંસ્થાઓ નબળી હોય છે, ત્યારે અનિશ્ચિતતા વધે છે. નિયમનકારો અચકાઈ શકે છે, કરારો લાગુ કરવામાં મુશ્કેલ હોઈ શકે છે, અથવા અદાલતોને નિર્ણયો આપવામાં વર્ષો લાગી શકે છે. આવા વાતાવરણમાં રોકાણ જાળવી રાખવા માટે, રોકાણકારો “દેશ જોખમ પ્રીમિયમ” તરીકે ઓળખાતા ઊંચા વળતરની માંગ કરે છે. મજબૂત કમાણી આ પ્રીમિયમને સરભર કરી શકે છે.

ગયા વર્ષે, આ સૂચકાંકમાં યુએસ (-0.30 થી -0.44 સુધી) ભારત (-0.33 થી -0.42 સુધી) કરતાં વધુ ઘટ્યું હતું. છતાં, રોકાણકારોએ આને અવગણ્યું કારણ કે AI અમેરિકન કંપનીઓના નફામાં વધારો કરી રહ્યું છે. આ વર્ષે, S&P 500 કંપનીઓની કમાણી લગભગ 30% વધવાની અપેક્ષા છે. ભારતીય કંપનીઓની કમાણી રોકાણકારોને સમાન વિશ્વાસ પૂરો પાડવા માટે પૂરતી ઝડપથી વધી રહી નથી. નબળી દેખરેખ બજારને રોકાણ કરવા યોગ્ય બનાવતી નથી; તે ફક્ત રોકાણકારોની વળતરની માંગમાં વધારો કરે છે. જ્યારે કંપનીઓની ઝડપી કમાણી દ્વારા આ વળતર પ્રાપ્ત થતું નથી, ત્યારે શેરના ભાવ ઘટવા લાગે છે.

આ પણ વાંચો : આરોગ્ય પર સરકારી ખર્ચ વધ્યો, જનતાના ખિસ્સા પર સારવારનો બોજ થયો ઓછો

Back to top button