2030 સુધીમાં ભારતની અડધી વસ્તી મધ્યમ વર્ગ બની જશે: નવા રિપોર્ટમાં થયો મોટો ખુલાસો

નવી દિલ્હી, 09 એપ્રિલ 2025: એક અહેવાલમાં, બુટિક સાંસ્કૃતિક વ્યૂહરચના કંપની ફોક ફ્રીક્વન્સીએ જણાવ્યું છે કે 2030 સુધીમાં ભારતની વસ્તીના અડધાથી વધુ મધ્યમ વર્ગ હશે, જે વપરાશને જરૂરિયાત-આધારિતથી અનુભવ-પ્રથમ તરફ ખસેડશે.

ભારત 2030 રિપોર્ટના મુખ્ય તારણો

નવા ભારતીય મધ્યમ વર્ગ

ઈંડિયા 2030 રિપોર્ટથી જાણવા મળે છે કે, ભારતના મધ્યમ વર્ગ અડધાથી વધારેની વસ્તી તેનો ભાગ હશે, જે ઉપભોગની જરુરિયાત કરતા વધારે અનુભવ આધારિત બનાવી દેશે. તેમાં આગળ કહેવાયું છે કે, કૈઝ્યુઅલ ડાઈનિંગ (+49 ટકા) અને ફાઈન ડાઈનિંગ (+55ટકા) જેવા અનુભવાત્મક પ્રોડક્ટની માગ વધી રહી છે. આ મધ્યમ વર્ગ આ દ્રષ્ટિએ નવો છે કે તે પેઢી દર પેઢી ચાલી આવતી ગરીબીથી બહાર નીકળી રહ્યા છે. તેઓ પોતાના પરિવારમાં શિક્ષિત થનારા પ્રથમ વ્યક્ત છે. જે ઘરેલૂ અથવા અસંગઠિત મજૂરીથી નોકરિયોમાં જલદી કમાય છે.

અહેવાલમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે ભારતના 57 ટકા ઇન્ટરનેટ યુઝર્સ ગ્રામીણ અને ટાયર-2+ શહેરોમાં છે, છતાં જાહેરાત લક્ષ્યીકરણ અને સામગ્રી ક્યુરેશન હજુ પણ મહાનગરો અને અંગ્રેજી બોલનારાઓને પસંદ કરે છે. પ્રાદેશિક ભાષાઓ પ્રત્યે AI ના સહજ પૂર્વગ્રહને કારણે, લક્ષ્યીકરણનો મોટો હિસ્સો બગાડવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે તે ભારતમાં સાચા મહત્વાકાંક્ષી પ્રેક્ષકો સુધી પહોંચતો નથી.

ઉચ્ચ સાક્ષરતા ગ્રાહકોની અપેક્ષાઓ બદલી રહી છે

અહેવાલમાં જાણવા મળ્યું છે કે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 દ્વારા સંચાલિત ભારતના ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. NEPનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 2035 સુધીમાં કુલ નોંધણી ગુણોત્તર (GER) 50% હાંસલ કરવાનો છે, જે 2018 માં નોંધાયેલા 26.3% કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. ભારતનો સાક્ષરતા દર પણ સતત વધી રહ્યો છે, જેના કારણે 2011 માં 22.5% થી ઘટીને 2019 માં 10.2% થયો છે. આર્થિક ઉત્થાન કરતાં વધુ, સારી સાક્ષરતા માનસિકતા બદલી રહી છે અને ગ્રાહકોને નાણાકીય રીતે વધુ જાગૃત, બ્રાન્ડ સભાન અને માર્કેટિંગ દાવાઓ પ્રત્યે ટીકાત્મક બનાવી રહી છે. તેઓ હવે પારદર્શિતા અને જવાબદારી, સારી ઉત્પાદન સેવા અને ધોરણો, અને વધુ બ્રાન્ડ વિશ્વાસ અને વાર્તા કહેવાની અપેક્ષા રાખે છે.

મહિલાઓ ભારતની નવી આર્થિક શક્તિ છે

આ અહેવાલમાં એ પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં અડધાથી વધુ તબીબી વિદ્યાર્થીઓ મહિલાઓ છે અને 14% વ્યવસાયો હવે મહિલાઓ દ્વારા સંચાલિત છે. લક્ઝરી બજારોમાં, સિંગલ-માલ્ટ વેચાણમાં 64% વૃદ્ધિ મહિલાઓ માટે હતી. મહિલાઓ માટે બનાવેલા ઉત્પાદનો, તેમના માટે કસ્ટમાઇઝ્ડ નહીં, પરંતુ તેમના માટે ડિઝાઇન કરેલા ગ્રાહકોને આકર્ષિત કરશે. સ્ત્રીની સુંદરતા, હેન્ડલિંગ અને પરિમાણો સાથે વિશિષ્ટ અને વિશિષ્ટ ઉત્પાદનો જે આરામદાયક લાગે છે અને ફક્ત ‘ખરાબ નથી’ જ નહીં, પણ સ્ત્રી ગ્રાહકોને આકર્ષિત કરશે.

Gen-Z અને Alpha ભારતના સૌથી મોટા ગ્રાહકો હશે

ભારતીય જનરેશન ઝેડ અને આલ્ફાના 93% લોકો કૌટુંબિક મુસાફરીમાં મુખ્ય નિર્ણય લેનારા છે અને મૂલ્યો, સમાવેશીતા અને ટકાઉપણું સાથે બ્રાન્ડ સંરેખણની અપેક્ષા રાખે છે. શિક્ષણ અને સોશિયલ મીડિયાના સંપર્ક દ્વારા યુવા ભારતીયો મોટાભાગે પશ્ચિમી સંસ્કૃતિમાં મોટા થયા છે. ભારતીય સંસ્કૃતિમાં જુલમ અને બિનટકાઉ પ્રથાઓની વાત આવે ત્યારે મૂલ્યોનો સંઘર્ષ જોવા મળે છે – ભલે તે ગમે તેટલી પ્રાચીન હોય. તેઓ ભારતીય ઇતિહાસ જોઈ રહ્યા છે, વિવિધ વૈશ્વિક ચાહકો સાથે જોડાઈ રહ્યા છે અને તેમને જે યોગ્ય લાગે છે તેના માટે ઉભા રહી રહ્યા છે, સંસ્કૃતિને વધુ ‘અધિકાર-આધારિત’ ચકાસણી પ્રણાલી તરફ ધકેલી રહ્યા છે જે અનૈતિક વર્તનને સખત સજા આપે છે અને તે જ કરતા વ્યવસાયો અને બ્રાન્ડ્સને રદ કરે છે.

ફોક ફ્રીક્વન્સીના સ્થાપક અને સ્વતંત્ર માનવશાસ્ત્રી ગાયત્રી સપ્રુએ જણાવ્યું હતું કે, “મેં જાતે જોયું છે કે સંસ્કૃતિ, ડેટા અને વ્યવસાય વ્યૂહરચના વચ્ચે કેટલું મોટું અંતર છે. આજના ઘણા બધા વિશ્લેષણોમાં સામાન્ય સમજનું પુનરાવર્તન થાય છે, જેમાં ઊંડાણ અને કઠોરતાનો અભાવ હોય છે. આ અલગ છે. તે મૌલિક અને કઠોર છે, અને ભવિષ્યમાં બ્રાન્ડ્સને તેમની સુસંગતતા જાળવી રાખવામાં મદદ કરવા માટે બદલાતી જરૂરિયાતો, ઓળખ, કથાઓ અને સ્થિતિ પર સચોટ સંકેતો પ્રદાન કરે છે.”

2022 માં, ફોક ફ્રીક્વન્સી ‘ગર્લ અનઇન્ટરપ્ટેડ’ નામનો બીજો અહેવાલ લઈને આવી, જેણે બ્રાન્ડ્સનો હાર્ટલેન્ડ ઇન્ડિયન જનરલ ઝેડ પ્રત્યેનો દૃષ્ટિકોણ બદલી નાખ્યો અને ફોર્ચ્યુન 50 કંપનીઓ માટે એક લોકપ્રિય સમાચાર બની ગયો. ‘ભારત 2030’ તેને એક ડગલું આગળ લઈ જાય છે, જે દેશના આગામી દાયકાને ડીકોડ કરવાની ક્રાંતિકારી, આમૂલ રીત પ્રદાન કરે છે.

આ પણ વાંચો: RBIએ આપી દીધી સૌથી મોટી રાહત: હોમ લોન અને કાર લોન સસ્તી થશે, રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો ઘટાડો