National News : પેસિફિક મહાસાગરમાં બનતી એક કુદરતી આબોહવાની ઘટના હાલ સમાચારમાં છે. તેને અલ નીનો કહેવામાં આવે છે. વિશ્વ હવામાન સંગઠનની તાજેતરની આગાહી મુજબ, ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બર વચ્ચે પેસિફિક મહાસાગરના નોંધપાત્ર ભાગમાં સમુદ્ર સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતા ઘણું વધારે રહેવાની ધારણા છે. આ ઘટનાને સુપર-ડુપર અલ નીનો કહેવામાં આવી રહી છે. તે ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી ચાલુ રહેવાની ધારણા છે. જો કે, આનો અર્થ એ નથી કે દરેક દેશમાં સમાન હવામાનનો અનુભવ થશે અથવા દરેક જગ્યાએ આફતો આવશે.

દક્ષિણ અમેરિકા નજીક સમુદ્રના ઊંડાણમાંથી પ્રમાણમાં ઠંડુ પાણી નીકળે છે

વિષુવવૃત્ત નજીક પેસિફિક મહાસાગરમાં સામાન્ય રીતે પૂર્વથી પશ્ચિમ તરફ પવન ફૂંકાય છે. આ પવનો ગરમ સપાટીના પાણીને એશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયા તરફ ધકેલે છે. દક્ષિણ અમેરિકા નજીક સમુદ્રના ઊંડાણમાંથી પ્રમાણમાં ઠંડુ પાણી નીકળે છે. અલ ​​નીનો દરમિયાન, આ પવનો નબળા પડી જાય છે. ગરમ પાણી મધ્ય અને પૂર્વીય પેસિફિક તરફ ફેલાય છે, જેના કારણે ત્યાં સમુદ્ર સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતા વધારે થાય છે. સમુદ્ર અને વાતાવરણ વચ્ચેનો આ ફેરફાર વિશ્વના ઘણા ભાગોમાં પવન, તાપમાન અને વરસાદના પેટર્નને અસર કરી શકે છે.

અલ નિનો, સુપર અલ નિનો અને સુપર-ડુપર અલ નિનો વચ્ચેનો તફાવત

વિશ્વ હવામાન સંગઠનની પરિભાષામાં, સુપર અલ નિનો અથવા સુપર-ડુપર અલ નિનો કોઈ સત્તાવાર શ્રેણી નથી. વિશ્વ હવામાન સંગઠન સમુદ્રના તાપમાનમાં ફેરફાર અને સંબંધિત વૈજ્ઞાનિક સૂચકાંકોના આધારે અલ નિનોની શક્તિનું વર્ણન કરે છે. મીડિયા અથવા કેટલાક હવામાનશાસ્ત્રીઓ દ્વારા ઘટનાને ખૂબ જ મજબૂત તરીકે વર્ણવવા માટે “સુપર” અને “સુપર-ડુપર” જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

વિવિધ સૂચકાંકો અને સમય સરેરાશનો ઉપયોગ કરી શકાય

અલ નિનોને સામાન્ય રીતે નબળા, મધ્યમ, મજબૂત અથવા ખૂબ જ મજબૂત તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. આનું મૂલ્યાંકન પેસિફિક મહાસાગરના ચોક્કસ વિસ્તારમાં સમુદ્ર સપાટીના તાપમાનમાં સામાન્યથી તફાવત દ્વારા કરવામાં આવે છે. વિવિધ સૂચકાંકો અને સમય સરેરાશનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. તેથી, “સુપર-ડુપર” ધરાવતું શીર્ષક વિશ્વ હવામાન સંગઠન અથવા અલગ વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી તરફથી ઔપચારિક ચેતવણી માનવામાં આવતું નથી. જો કે, તેનો વ્યવહારિક અર્થ એ છે કે અલ નિનો ખૂબ જ મજબૂતાઈ સાથે આવશે. તે વધુ તીવ્રતાનું પણ વર્ણન કરે છે. વિશ્વ હવામાન સંગઠને જણાવ્યું છે કે હાલની ઘટના ખૂબ જ મજબૂત હોઈ શકે છે અને 1950 પછીની સૌથી શક્તિશાળી ઘટનાઓમાંની એક હોઈ શકે છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર આગાહીનો અર્થ શું છે?

વિશ્વ હવામાન સંગઠનના 8 ઓક્ટોબર, 2026ના અપડેટ મુજબ, મધ્ય અને પૂર્વીય ઉષ્ણકટિબંધીય પેસિફિકમાં સમુદ્ર સપાટીનું તાપમાન ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર દરમિયાન રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી શકે છે. આ સમયગાળા માટે સરેરાશ તાપમાનનો તફાવત આશરે 3.7 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. આ એક મોસમી સરેરાશ આગાહી છે. તેનો અર્થ એ નથી કે, વિશ્વના દરેક મહાસાગરમાં તાપમાનમાં 3.7 ડિગ્રીનો વધારો થશે અથવા હવાનું તાપમાન દરેક જગ્યાએ સમાન પ્રમાણમાં વધશે.

વિશ્વ હવામાન સંગઠન આગાહી કરે છે કે, અલ નીનો ડિસેમ્બરની આસપાસ ટોચ પર પહોંચી શકે છે. એ નોંધવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે કે આગાહીઓ અણધારી છે. હવામાન એક પરિબળ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવતું નથી. મહાસાગરની સ્થિતિ, સ્થાનિક પવનો, અન્ય આબોહવા પેટર્ન અને જમીનની સ્થિતિ પણ ભૂમિકા ભજવે છે.

વિશ્વમાં ક્યાં વરસાદ વધી શકે છે?

વિશ્વ હવામાન સંગઠનની મોસમી આગાહી મધ્ય અને પૂર્વીય વિષુવવૃત્તીય પેસિફિકમાં સામાન્યથી વધુ વરસાદની આગાહી કરે છે. આફ્રિકાના હોર્ન, મધ્ય એશિયાના કેટલાક ભાગો, પૂર્વ એશિયાના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો, ઉત્તરીય અરબી દ્વીપકલ્પ અને દક્ષિણપૂર્વ દક્ષિણ અમેરિકાના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદ વધવાના સંકેતો છે. ભારે વરસાદનો અર્થ એ નથી કે દરેક જગ્યાએ પૂર આવે. જો કે, જો ભારે વરસાદ સ્થાનિક હવામાન અને જમીનની સ્થિતિ સાથે જોડાય છે, તો પૂર અથવા ભૂસ્ખલનનું જોખમ વધી શકે છે. આવા જોખમોનું ચોક્કસ મૂલ્યાંકન ફક્ત સ્થાનિક હવામાન વિભાગની ચેતવણીઓ દ્વારા જ કરી શકાય છે.

દુષ્કાળનું જોખમ ક્યાં વધી શકે છે?

વિશ્વ હવામાન સંગઠને પશ્ચિમ પેસિફિક અને વિષુવવૃત્તીય એટલાન્ટિકના મોટા ભાગોમાં સામાન્યથી ઓછા વરસાદની આગાહી કરી છે. દક્ષિણ પેસિફિકથી દક્ષિણ અમેરિકાના દક્ષિણ છેડા સુધી શુષ્ક સ્થિતિ પણ સૂચવવામાં આવી છે. ભારતીય ઉપખંડ, મધ્ય અમેરિકાના દક્ષિણ ભાગો, કેરેબિયનના કેટલાક વિસ્તારો અને ઉત્તરપશ્ચિમ દક્ષિણ અમેરિકામાં પણ વરસાદ સામાન્યથી ઓછો હોઈ શકે છે.

ઓછો વરસાદ ખેતી, જળાશયો, પીવાના પાણી અને વીજ ઉત્પાદનને અસર કરી શકે છે. જો કે, આ દરેક જિલ્લા માટે ચોક્કસ આગાહી નથી. મોસમી આગાહીઓ શક્યતા દર્શાવે છે, જ્યારે સ્થાનિક આગાહીઓ સમય જતાં વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ નક્કી કરે છે.

ભારત પર શું અસર થઈ શકે છે?

અલ નીનોને ભારતમાં ચોમાસાના વરસાદ નબળા પડવાની શક્યતા સાથે જોડવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે, દરેક અલ નીનો વર્ષમાં ભારતનું ચોમાસુ સરખું રહેતું નથી. હિંદ મહાસાગરના દ્વિધ્રુવીય, હવામાન પ્રણાલીઓ અને અન્ય સ્થાનિક પરિબળો પણ વરસાદને પ્રભાવિત કરે છે. વિશ્વ હવામાન સંગઠને ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર દરમિયાન ભારતીય ઉપખંડમાં સામાન્યથી ઓછા વરસાદની આગાહી કરી છે. આ એક મોસમી સૂચક છે, કોઈ ચોક્કસ રાજ્ય અથવા શહેર માટે ચોક્કસ આગાહી નથી. ખેડૂતો, પાણી વ્યવસ્થાપન વિભાગો અને સ્થાનિક વહીવટ માટે એક ઉપયોગી પગલું એ છે કે, ભારતીય હવામાન વિભાગ તરફથી નિયમિત અપડેટ્સનું નિરીક્ષણ કરવું.

લા નીના, અલ નીનો અને સામાન્ય પરિસ્થિતિઓ

અલ નીનો અને લા નીના કુદરતી આબોહવા પ્રણાલીના બે વિરોધી તબક્કા છે. અલ ​​નીનો દરમિયાન, મધ્ય અને પૂર્વીય વિષુવવૃત્તીય પેસિફિકના પાણી સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ હોય છે. લા નીના દરમિયાન, આ પાણી સામાન્ય કરતાં ઠંડા હોય છે, અને પૂર્વીય પવનો સામાન્ય રીતે વધુ મજબૂત હોય છે. લા નીના વૈશ્વિક હવામાનને પણ અસર કરી શકે છે. લા નીનાનો અર્થ દરેક જગ્યાએ ઠંડુ હવામાન નથી, અથવા અલ નીનોનો અર્થ દરેક જગ્યાએ ગરમી અને દુષ્કાળ છે. પ્રદેશ, ઋતુ, શક્તિ અને અવધિ પ્રમાણે અસર બદલાય છે.

વિશ્વ હવામાન સંગઠનની ચેતવણીને કેવી રીતે સમજવી?

વિશ્વ હવામાન સંગઠનની ચેતવણીનો અર્થ એ છે કે, આગામી મહિનાઓમાં કેટલાક વિસ્તારોમાં ગરમી, ઓછો વરસાદ અથવા ભારે વરસાદ પડવાની શક્યતા છે. તે કોઈ ચોક્કસ તારીખ માટે આપત્તિની જાહેરાત નથી. સંસ્થા દેશો અને હવામાન વિભાગોને અગાઉથી તૈયારી કરવા માટે વ્યાપક સંકેત આપે છે. લોકો માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે વાયરલ હેડલાઇન્સથી ગભરાવાને બદલે તેમના વિસ્તાર માટે સત્તાવાર હવામાન ચેતવણીઓ પર ધ્યાન આપવું.

ઉનાળામાં પાણી, છાંયો અને આરોગ્ય જાળવવા તેની ખાતરી કરો

ખેડૂતોએ સ્થાનિક સલાહના આધારે તેમના પાક અને સિંચાઈનું આયોજન કરવું જોઈએ. ઉનાળા દરમિયાન પાણી, છાંયો અને આરોગ્ય જાળવવામાં આવે તેની ખાતરી કરો. પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સરકારી સૂચનાઓનું પાલન કરો. અલ નીનો એક કુદરતી ઘટના છે, પરંતુ આબોહવા પરિવર્તનને કારણે પહેલાથી જ ગરમ થઈ રહેલા વિશ્વમાં તેની અસરો વધુ ગંભીર રીતે અનુભવી શકાય છે. તેથી, તેને એક જ હવામાન કારણ તરીકે નહીં, પરંતુ એક મુખ્ય જોખમ-વધારનાર પરિબળ તરીકે સમજવું વધુ સારું છે.

આ પણ વાંચો : ધર્મ પરિવર્તન કરનારાઓને અનામતનો લાભ નહીં મળેઃ સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો ચુકાદો