આ 182 ધારાસભ્યોને ઈંટોના ભઠ્ઠામાં મોકલો, તો ખબર પડે કે કામ કેવી રીતે થાય છે: જિગ્નેશ મેવાણી

ગાંધીનગર, 12 સપ્ટેમ્બર 2025: ગુજરાત વિધાનસભામાં તાજેતરમાં કારખાના ધારા વિધેયક પર ચાલેલી ચર્ચાએ શ્રમિકોની પરિસ્થિતિનો એક કડવો ચહેરો રજૂ કર્યો છે. આ ચર્ચા દરમિયાન, વડગામના ધારાસભ્ય જીજ્ઞેશ મેવાણીએ એક ચોંકાવનારું નિવેદન આપ્યું, જેણે સત્તાધીશો અને સમાજ બંનેને વિચારતા કરી દીધા. તેમણે કહ્યું, “આ 182 ધારાસભ્યોને ઈંટોના ભઠ્ઠામાં મોકલો, તો ખબર પડે કે કામ કેવી રીતે થાય છે.”
આ નિવેદન માત્ર એક ધારાસભ્યની લાગણી નહોતી, પરંતુ તે સમાજના એવા વર્ગનો અવાજ હતો જેની મહેનત પર આખો દેશ ટકેલો છે. જીજ્ઞેશ મેવાણીએ કહ્યું કે, “આપણે જે વિધાનસભામાં બેઠા છીએ, ત્યાં મજૂરોનો પરસેવો રેડાયો છે.” આ એક એવી વાસ્તવિકતા છે જેને આપણે હંમેશા અવગણીએ છીએ. મોટા મોટા ઉદ્યોગો, ગગનચુંબી ઇમારતો, અને વૈભવી જીવનશૈલીની પાછળ અસંખ્ય શ્રમજીવીઓનો અથાક પરિશ્રમ છુપાયેલો છે.
શ્રમજીવીઓના શોષણનો સળગતો સવાલ
મેવાણીએ આક્ષેપ કર્યો કે કારખાના ધારા વિધેયક દ્વારા સરકાર શ્રમિકો પાસે 8 કલાકને બદલે 12 કલાક કામ કરાવવા માંગે છે, જે તેમનું શોષણ છે. તેમણે પૂંજીપતિ અને કોર્પોરેટ હાઉસના માલિકોની પત્નીઓને ફેક્ટરીઓની નાઈટ શિફ્ટમાં મોકલવાની વાત કરીને મહિલા કામદારોની દયનીય પરિસ્થિતિ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો. આ નિવેદન એ વાતની યાદ અપાવે છે કે જ્યારે આપણે શ્રમિકો માટે કાયદા ઘડીએ છીએ, ત્યારે તેમના જીવનની વાસ્તવિકતાઓ અને પીડાઓને સમજવી કેટલી જરૂરી છે.
વિકાસના નામે શોષણ
આપણે ઔદ્યોગિક વિકાસની વાત કરીએ છીએ, પરંતુ શું આ વિકાસ શ્રમજીવીઓના ભોગે થવો જોઈએ? મેવાણીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે રાજ્યની જીઆઈડીસી, કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ, ફેક્ટરી અને કારખાનાઓમાં મજૂરો કામ ન કરે તો ધારાસભ્યોનો પગાર પણ ન થાય. આ એક સ્પષ્ટ સંદેશ છે કે સમાજમાં દરેક વ્યક્તિનું સ્થાન અને યોગદાન છે. જે ચીજવસ્તુઓનું ઉત્પાદન થાય છે તેના ટેક્સમાંથી સરકારનો ખર્ચ અને મંત્રીઓનો પગાર થાય છે, પરંતુ આ ઉત્પાદન પાછળ કામ કરતા શ્રમિકોને પૂરતું વળતર કે માન્યતા મળતી નથી.
સત્તાના કેન્દ્રોમાં પણ શોષણ?
આશ્ચર્યજનક રીતે, મેવાણીએ માત્ર ખાનગી ક્ષેત્ર જ નહીં, પરંતુ સરકારી તંત્રોમાં પણ શ્રમિકોના શોષણનો પર્દાફાશ કર્યો. તેમણે મુખ્યમંત્રી કાર્યાલયના કર્મચારીઓને લઘુતમ વેતન ન મળતું હોવાનો, સચિવાલયમાં લિફ્ટમેનને પગાર સ્લીપ ન મળતી હોવાનો અને સર્કિટ હાઉસમાં કામ કરનારાઓને પૂરતું વેતન ન મળતું હોવાનો દાખલો આપ્યો. આ બધું દર્શાવે છે કે શોષણનું ચક્ર માત્ર ઉદ્યોગો પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ સત્તાના કેન્દ્રો સુધી પણ ફેલાયેલું છે.
જીજ્ઞેશ મેવાણીનું આ નિવેદન માત્ર એક ધારાસભ્યનો વિરોધ ન હતો, પરંતુ તે એક શ્રમિક કાર્યકર તરીકેનો તેમનો અનુભવ હતો. તેમણે કહ્યું કે ધારાસભ્ય બનતા પહેલા તેઓ ટ્રેડ યુનિયન કાર્યકર તરીકે કામ કરી ચૂક્યા છે, તેથી તેમને આ બધી વાસ્તવિકતાઓનો ખ્યાલ છે. તેમનું આ ભાષણ સરકારને કારખાના ધારા વિધેયક પર ફેરવિચારણા કરવા માટે એક મજબૂત અપીલ હતી. આજે જ્યારે આપણે આર્થિક પ્રગતિ અને વિકાસની વાતો કરીએ છીએ, ત્યારે એ ભૂલવું ન જોઈએ કે આ પ્રગતિનો પાયો શ્રમજીવીઓના લોહી-પરસેવાથી બનેલો છે. તેમને ન્યાય અને માન્યતા આપવી એ માત્ર એક નૈતિક ફરજ નથી, પરંતુ એક વિકસિત અને સમૃદ્ધ સમાજનું લક્ષણ છે.
આ પણ વાંચો: ભારે વિરોધ બાદ સરકાર ઢીલી પડી: હેલમેટ વગરના લોકોને પોલીસ હવે નહીં પકડે












