FDI India : ભારતીય અર્થતંત્ર અને ઝડપથી વિકસતા સ્થાનિક બજારમાં વૈશ્વિક વિશ્વાસ મજબૂત થઈ રહ્યો છે. કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રાલય (MCA) દ્વારા સંસદમાં રજૂ કરાયેલા આંકડા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં એક નવો રેકોર્ડ જોવા મળ્યો, જેણે છેલ્લા પાંચ વર્ષના વલણને તોડી નાખ્યું. છેલ્લા ચાર વર્ષથી, ભારતમાં તેમના કામકાજ બંધ કરતી વિદેશી કંપનીઓની સંખ્યા નવી નોંધણીઓ કરતાં વધુ હતી. જોકે, 2025-26માં, આ વલણ સંપૂર્ણપણે ઉલટું થયું, નવા પ્રવેશકર્તાઓએ બંધ થનારાઓને વટાવી દીધા.
સરકારનો સંસદીય જવાબ
કેન્દ્રીય નાણાં અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે મંજુ શર્માના પ્રશ્નના જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે, 2025-26માં, કંપની અધિનિયમ 2013ની કલમ 380 હેઠળ 102 વિદેશી કંપનીઓએ નોંધણી કરાવી હતી, જ્યારે તે વર્ષે 84 કંપનીઓએ તેમના કામકાજ બંધ કર્યા હતા. આ છેલ્લા પાંચમાંથી ત્રણ વર્ષમાં જોવા મળેલા વલણથી વિપરીત છે, જ્યારે બંધ થતી કંપનીઓની સંખ્યા નવી નોંધણીઓની સંખ્યા કરતાં વધુ હતી. ઉદાહરણ તરીકે 2021-22માં 104 વિદેશી કંપનીઓએ કામગીરી બંધ કરી દીધી હતી, જ્યારે ફક્ત 74 કંપનીઓએ નવી નોંધણી માટે અરજી કરી હતી.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
વિદેશી હોલ્ડિંગ કંપનીઓની ભારતીય પેટાકંપનીઓમાં, 2025-26માં 2,191 નવી કંપનીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે 294 બંધ કરવામાં આવી હતી. પાંચ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન પેટાકંપની બંધ થવાની સંખ્યા 134 થી 300 સુધીની રહી છે, જ્યારે નવી કંપનીઓનો સમાવેશ 2021-22માં 1,829થી વધીને 2025-26માં 2,191 થઈ ગઈ છે.
સંસદના ચોમાસા સત્રમાં કેન્દ્રીય મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા રજૂ કરાયેલા ડેટા અનુસાર, કંપની નોંધણીનો 5 વર્ષનો રેકોર્ડ નીચે મુજબ છે:
2025-26માં ઐતિહાસિક પરિવર્તન: 102 નવી વિદેશી કંપનીઓ (ભારતમાં કલમ 380 નોંધાયેલ, જ્યારે 84 એ તેમની કામગીરી બંધ કરી દીધી.
છેલ્લા ચાર વર્ષમાં પરિસ્થિતિ: નાણાકીય વર્ષ 22 (74 નોંધણી વિરુદ્ધ 104 બંધ), નાણાકીય વર્ષ 23 (51 વિરુદ્ધ 63), નાણાકીય વર્ષ 24 (66 વિરુદ્ધ 68), અને નાણાકીય વર્ષ 25 (59 વિરુદ્ધ 63), બંધ થતી વિદેશી કંપનીઓની સંખ્યા નવી નોંધણી કરતાં વધુ હતી.
ભારતીય પેટાકંપનીઓનું વર્ચસ્વ: વિદેશી હોલ્ડિંગ ધરાવતી ભારતીય પેટાકંપનીઓનો વિકાસ (કલમ 7) હંમેશા મજબૂત રહ્યો છે; નાણાકીય વર્ષ 26માં 2,191 નવી પેટાકંપનીઓ નોંધાઈ હતી, જ્યારે ફક્ત 294 બંધ થઈ હતી.
વિદેશી કંપનીઓ: 30 જુલાઈ, 2026 સુધીમાં દેશમાં કુલ 3,313 વિદેશી કંપનીઓ સક્રિય રીતે કાર્યરત હતી.
વિદેશી માલિકીની ભારતીય કંપનીઓ: વધુમાં, 19,881 ભારતીય કંપનીઓ છે જેમની હોલ્ડિંગ (પેરેન્ટ) કંપની વિદેશમાં સ્થિત છે.
કેમ બદલાઈ રહ્યું છે વલણ?
સરકારે સંસદમાં સ્પષ્ટતા કરી કે, કોઈપણ વિદેશી કંપનીનો ભારતમાં ઓફિસ ખોલવાનો અથવા બંધ કરવાનો નિર્ણય એ સંપૂર્ણપણે વ્યાપારી નિર્ણય. આ પાછળના મુખ્ય પરિબળો છે:
વૈશ્વિક પ્રાથમિકતાઓ અને મૂડી: કંપનીઓ તેમની વૈશ્વિક પ્રાથમિકતાઓ અને મૂડી ફાળવણી બદલી રહી છે.
બજારની સંભાવના: ભારતીય બજારના કદ, ગ્રાહક માંગ અને વ્યવસાયિક સધ્ધરતાને જોતાં, કંપનીઓ ભારતને પ્રાથમિક બજાર તરીકે વધુને વધુ ધ્યાનમાં લઈ રહી છે.
આ વલણ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે, વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે પણ, ભારત બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ અને વિદેશી રોકાણકારો માટે એક આકર્ષક વૃદ્ધિ એન્જિન રહ્યું છે.
વ્યવસાયો કેમ થઈ રહ્યા છે બંધ?
મંત્રીએ લેખિત જવાબમાં જણાવ્યું કે, કામગીરી બંધ કરવી એ “વાણિજ્યિક વ્યવસાયિક નિર્ણય” છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે, તે “કાર્યકારી સધ્ધરતા, ક્ષેત્રની વ્યૂહરચના, વૈશ્વિક પ્રાથમિકતાઓ” અને કંપની દ્વારા તેની મૂડી અને સંસાધનોની ફાળવણી, તેમજ “વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં કામ કરવું કે નહીં તે” જેવા ઘણા પરિબળો પર આધાર રાખે છે.
સરકારે વ્યક્તિગત કેસોમાં બંધ થવાના કારણો વિશે વિગતવાર માહિતી આપી ન હતી અને કહ્યું કે, વિદેશી કંપનીઓ અને તેમની પેટાકંપનીઓ દ્વારા કાર્યરત ભારતીય નાગરિકોની સંખ્યાનો ડેટા “મંત્રાલય દ્વારા જાળવવામાં આવતો નથી.”
“વિદેશી કંપની”નો અર્થ એવી કોઈપણ કંપની છે જે ભારતની બહાર સમાવિષ્ટ છે પરંતુ દેશમાં વ્યવસાયનું સ્થાન (ભૌતિક અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક) ધરાવે છે અને ભારતમાં વ્યવસાય ચલાવી રહી છે.
આ પણ વાંચો : વૈશ્વિક સ્તરે Food Hub બનશે ભારત! આ રહી 10 લાખ કરોડ રૂપિયાની યોજના
