કોણ છે ઝોહરાન મમદાનીના ભારતમાં જન્મેલા પ્રખ્યાત માતા-પિતા, તેઓ કેવી રીતે મળ્યા અને હવે ક્યાં રહે છે?

Zohraan Mamdani: ન્યૂયોર્ક સિટીના પ્રથમ મુસ્લિમ અને સૌથી યુવા મેયર, ઝોહરાન મમદાની, પ્રખ્યાત ફિલ્મ નિર્માતા મીરા નાયર અને શિક્ષણવિદ્ તેમજ રાજકીય વિવેચક મહમૂદ મમદાનીના પુત્ર છે. આ પરિવારનો મુખ્ય નિવાસ ન્યૂયોર્કમાં છે.

આ વર્ષની શરૂઆતમાં ડેમોક્રેટિક પ્રાઇમરી જીતનાર ઝોહરાન મમદાનીએ ન્યૂયોર્ક સિટી મેયરની ચૂંટણી જીતી લીધી છે. 34 વર્ષીય ડેમોક્રેટિક સોશિયાલિસ્ટ ઝોહરાન મમદાનીનો આ મહત્વપૂર્ણ મેયર ચૂંટણીમાં પૂર્વ ગવર્નર એન્ડ્રુ કુઓમો, એક સ્વતંત્ર ઉમેદવાર અને રિપબ્લિકન ઉમેદવાર કર્ટિસ સ્લીવા સામે મુકાબલો હતો. મમદાનીને 948,202 મત (50.6 ટકા) મળ્યા. કુઓમોને 776,547 મત (41.3 ટકા) મળ્યા, જ્યારે સ્લીવાને 137,030 મત મળ્યા. એનવાયસી (NYC) ચૂંટણી બોર્ડે જણાવ્યું કે 1969 પછી પહેલીવાર 20 લાખ મત પડ્યા. મમદાની શહેરના ઇતિહાસમાં પ્રથમ મુસ્લિમ મેયર તરીકે કાર્યભાર સંભાળશે અને સૌથી યુવા મેયરોમાંના એક હશે.

ન્યૂયોર્ક શહેરની રાજનીતિમાં ઉભરતા સિતારા અને એસેમ્બલી સદસ્ય ઝોહરાન મમદાની મંગળવારે જ્યારે ન્યૂયોર્ક સિટી મેયરની ચૂંટણીમાં આગળ ચાલી રહ્યા હતા, ત્યારે એન્ડ્રુ કુઓમોએ ઝોહરાનને અભિનંદન આપતા કહ્યું, “આજની રાત અમારી નહોતી. આજની રાત એસેમ્બલીમેન મમદાનીની હતી અને તેમણે એક શાનદાર અભિયાન ચલાવ્યું. તેમણે યુવાનોને પ્રભાવિત કર્યા અને તેમને મત આપવા માટે પ્રેરિત કર્યા. તેમણે ખરેખર એક ખૂબ જ પ્રભાવશાળી અભિયાન ચલાવ્યું. મેં તેમને ફોન કર્યો. તેમને અભિનંદન આપ્યા. હું તેમના આ પ્રયાસ માટે તેમની દિલથી પ્રશંસા કરું છું.”

ઝોહરાનના માતા-પિતા કોણ છે?

ઝોહરાનનો જન્મ 18 ઓક્ટોબર 1991 ના રોજ યુગાન્ડાના કમ્પાલામાં થયો હતો. તેમના પિતા પ્રોફેસર મહમૂદ મમદાની એક અત્યંત સન્માનિત રાજકીય વિચારક છે અને માતા મીરા નાયર એક પ્રખ્યાત ભારતીય-અમેરિકન ફિલ્મ નિર્માતા છે. તેમના પિતા મહમૂદ મમદાની મુંબઈમાં જન્મેલા એક ભારતીય વિદ્વાન છે, જેમનું સંસ્થાનવાદ, રાજકીય હિંસા અને આફ્રિકન ઇતિહાસ પરનું કામ વિશ્વભરના શૈક્ષણિક જગતમાં પ્રખ્યાત છે. તેમણે કોલંબિયા યુનિવર્સિટી જેવી ઘણી યુનિવર્સિટીઓમાં અધ્યાપન કર્યું છે અને યુગાન્ડામાં મેકેરેરે સોશિયલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના ડિરેક્ટર રહ્યા છે.

ઝોહરાનની માતા મીરા નાયર વિશ્વભરના સિનેમાપ્રેમીઓ માટે એક જાણીતું નામ છે. ભારતીય-અમેરિકન દિગ્દર્શક ‘સલામ બોમ્બે!’, ‘મોનસૂન વેડિંગ’, ‘ધ નેમસેક’ અને ‘ક્વીન ઓફ કટવે’ જેવી ફિલ્મો માટે જાણીતા છે. કમ્પાલા અને કેપ ટાઉનમાં રહ્યા પછી, મમદાની-નાયર પરિવાર ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સ્થાયી થયો જ્યારે ઝોહરાન સાત વર્ષના હતા. ઝોહરાને કેપ ટાઉનમાં સેન્ટ જ્યોર્જ ગ્રામર સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો. ન્યૂયોર્ક શહેરમાં જ તેમણે બેંક સ્ટ્રીટ સ્કૂલ અને બાદમાં બ્રોન્ક્સ હાઇ સ્કૂલ ઓફ સાયન્સમાં અભ્યાસ કર્યો અને પછી બોડોઇન કોલેજમાંથી આફ્રિકાના સ્ટડીઝમાં ગ્રેજ્યુએશન કર્યું. ઝોહરાન 2021 માં ક્વીન્સના એક ભાગનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે રાજ્ય વિધાનસભામાં ચૂંટાયા હતા. રેપરમાંથી રાજકારણી બનેલા ઝોહરાને મેયર પદની ચૂંટણી લડવા માટે એલેક્ઝાન્ડ્રિયા ઓકાસિયો-કોર્ટેઝ, બર્ની સેન્ડર્સ અને અન્ય ઘણા લોકોનું સમર્થન મેળવ્યું હતું.

મહમૂદનો જન્મ બોમ્બેમાં થયો હતો

મહમૂદ મમદાનીનો જન્મ 23 એપ્રિલ 1946 ના રોજ બોમ્બે (હવે મુંબઈ) માં થયો હતો. તેઓ યુગાન્ડામાં મોટા થયા અને પિટ્સબર્ગ યુનિવર્સિટીમાંથી ગ્રેજ્યુએશન કર્યું. ત્યારબાદ 1974 માં હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી માસ્ટર્સ અને પીએચડીની ડિગ્રી મેળવી. મહમૂદ મમદાની આફ્રિકન અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિ, સંસ્થાનવાદ અને ઉત્તર-સંસ્થાનવાદની રાજનીતિના નિષ્ણાત છે. તેઓ એક શિક્ષણવિદ્, લેખક અને રાજકીય વિવેચક છે. એક વિદ્યાર્થી તરીકે, મહમૂદ મમદાની અમેરિકામાં નાગરિક અધિકાર આંદોલનમાં જોડાયા અને બર્મિંગહામ જેવા સ્થળોએ વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ભાગ લીધો.

મહમૂદ મમદાનીએ દાર-એસ-સલામ યુનિવર્સિટી (1973-79), મેકેરેરે યુનિવર્સિટી (1980-1993) અને કેપ ટાઉન યુનિવર્સિટી (1996-1999) માં અધ્યાપન કર્યું છે. 1972 માં ઇદી અમીનના શાસને મહમૂદ મમદાનીની યુગાન્ડાની નાગરિકતા રદ કરી દીધી હતી, કારણ કે તેમણે એક ભાષણમાં કહ્યું હતું કે યુગાન્ડામાં દુકાળ કુદરતી આફતની સાથે સાથે માનવસર્જિત પણ છે. નવેમ્બર 1972 માં મમદાનીને યુગાન્ડા છોડવું પડ્યું. 1998 થી 2002 સુધી, મમદાનીએ CODESRIA (આફ્રિકામાં સામાજિક સંશોધન વિકાસ પરિષદ) ના પ્રમુખ તરીકે સેવા આપી.

મીરા નાયરનો જન્મ રાઉરકેલામાં થયો હતો

મીરા નાયરનો જન્મ 1957 માં ઓડિશાના રાઉરકેલામાં થયો હતો. તેમણે સમાજશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો અને હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં સ્કોલરશિપ મેળવી. નાયરની 1988 ની ફિલ્મ ‘સલામ બોમ્બે!’ ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગના ઘર મુંબઈની સડકો પરના તેમના અનુભવોથી પ્રેરિત હતી. તેમાં શહેરના બેઘર બાળકોના જીવન પર પ્રકાશ પાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. પોતાની ચાર દાયકાથી વધુની કારકિર્દીમાં, નાયરે વારંવાર એવી વાર્તાઓ તરફ વળ્યા છે જે સંસ્કૃતિ, સ્થળાંતર અને પોતાનાપણાને દર્શાવે છે. નાયરનું કામ ઘણા મહાદ્વીપો અને તેમની ઓળખ સુધી ફેલાયેલું છે. ‘મિસિસિપી મસાલા’ એક અશ્વેત અમેરિકન પુરુષ અને ભારતીય-યુગાન્ડાની મહિલા વચ્ચેના રોમાંસ પર કેન્દ્રિત છે. તે સમયે આવા સંબંધો ક્યારેય સ્ક્રીન પર બતાવવામાં આવતા ન હતા. 2001 ની વેનિસ ગોલ્ડન લાયન-વિજેતા ‘મોનસૂન વેડિંગ’, દિલ્હીના એક પરિવારની અંદર પરંપરા અને આધુનિકતા વચ્ચેના સંઘર્ષની વાત કરે છે.

યુગાન્ડામાં ખીલ્યો મહમૂદ-મીરાનો પ્રેમ

1989 માં, જ્યારે મીરા નાયર યુગાન્ડામાં ‘મિસિસિપી મસાલા’ માટે રિસર્ચ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની મુલાકાત મહમૂદ મમદાની સાથે થઈ. આ ફિલ્મ 1972 માં ઇદી અમીન દ્વારા યુગાન્ડામાંથી એશિયન સમુદાયના નિષ્કાસન પર આધારિત હતી. નાયર મહમૂદ મમદાનીનો ઇન્ટરવ્યુ લેવા માંગતા હતા, કારણ કે તેમણે તેમની ચોપડી ‘ફ્રોમ સિટીઝન ટુ રેફ્યુજી’ વાંચી હતી. આ પુસ્તક યુગાન્ડામાંથી એશિયન લોકોના નિષ્કાસન પર મમદાનીના પોતાના અનુભવો અને વિશ્લેષણ પર આધારિત હતું. મમદાની પોતે 1972 માં યુગાન્ડામાંથી દેશનિકાલ થયા હતા અને પછી પાછા ફર્યા હતા. બંને પ્રેમમાં પડ્યા અને 1991 માં લગ્ન કરી લીધા. તેમના પુત્ર ઝોહરાન મમદાનીનો જન્મ તે જ વર્ષે, 18 ઓક્ટોબર 1991 ના રોજ કમ્પાલામાં થયો હતો. લગ્ન સમયે મીરા નાયર ગર્ભવતી હતા. મહમૂદ મમદાનીએ એક ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે મીરા નાયર પોતાના પહેલા લગ્નના અનુભવને કારણે બીજા લગ્નથી ખચકાતા હતા, પરંતુ ઝોહરાનના જન્મ પહેલા જ તેમણે લગ્ન કરી લીધા. મીરાના પહેલા લગ્ન અમેરિકન ફોટોગ્રાફર મિશેલ એપ્સ્ટીન સાથે 1987 માં છૂટાછેડા પર સમાપ્ત થયા હતા, પરંતુ મહમૂદ સાથે તેમનો સંબંધ મજબૂત રહ્યો.

ક્યાં રહે છે મીરા અને મહમૂદ?

મીરા નાયર અને મહમૂદ મમદાનીનું નિવાસસ્થાન સામાન્ય રીતે બે સ્થળો વચ્ચે વહેંચાયેલું રહે છે. તેઓ મેનહટન, ન્યૂયોર્ક સિટીમાં રહે છે. મહમૂદ મમદાની કોલંબિયા યુનિવર્સિટીમાં એન્થ્રોપોલોજી, પોલિટિકલ સાયન્સ અને આફ્રિકન સ્ટડીઝના પ્રોફેસર છે. તેમના પુત્ર ઝોહરાન મમદાની પણ ન્યૂયોર્ક સિટીમાં રહે છે. મહમૂદ મમદાની યુગાન્ડામાં મેકેરેરે સોશિયલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના ડિરેક્ટર પણ રહ્યા છે અને યુગાન્ડાની આંતરરાષ્ટ્રીય યુનિવર્સિટીના ચાન્સેલર પણ છે. આ કારણે, તેઓ પોતાનો સમય ન્યૂયોર્ક અને કમ્પાલા વચ્ચે વહેંચે છે, પરંતુ તેમનું મુખ્ય નિવાસ સ્થાન ન્યૂયોર્ક છે. કામના સંબંધમાં તેમનું યુગાન્ડાના કમ્પાલા આવવા-જવાનું ચાલુ રહે છે.

બંનેના અલગ થવાના સમાચાર ખોટા છે

ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સના જૂન 2025 ના એક અહેવાલ મુજબ, પ્રાઇમરી ચૂંટણી પછી મીરા અને મહમૂદે તેમના મેનહટન એપાર્ટમેન્ટમાં ઝોહરાનની જીતની ઉજવણી કરી હતી. મહમૂદે કહ્યું, “અમે ક્યારેય વિચાર્યું ન હતું કે અમે એક મેયરના માતા-પિતા બનીશું.” મીરાએ પણ ઝોહરાનના અભિયાનને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપ્યું હતું. ઝોહરાનની ફેબ્રુઆરી 2025 માં રમા દુવાજી સાથેના લગ્નની ઉજવણીમાં પણ માતા-પિતા સામેલ થયા હતા. આ જોડી 34 વર્ષથી સાથે છે અને તેમની સમાન રુચિઓ – ફિલ્મ, પુસ્તકો, સામાજિક ન્યાય – તેમને બાંધી રાખે છે. મહમૂદના પુસ્તકો ઝોહરાનને સમર્પિત છે અને મીરાની ફિલ્મો બંનેની પ્રગતિશીલ વિચારસરણીને દર્શાવે છે.

ઝડપથી સમાચાર મેળવવા માટે જોઈન કરો અમારા વોટ્સઅપ ગ્રુપમાં
https://chat.whatsapp.com/FU8bgMOynfgJl4wCoEeiJw