ઉપરાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીઃ કેમ ખાસ શાહીવાળી પેનથી જ કરવામાં આવે છે આ મતદાન? જાણો શું છે તેનું મહત્ત્વ

નવી દિલ્હીઃ 9 સપ્ટેમ્બર, 2025: Vice Presidential Election: મંગળવારે (9 સપ્ટેમ્બર) ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદની ચૂંટણી હતી, જેમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પહેલા મતદાન કર્યું. વડાપ્રધાન મોદી પછી, રાજ્યસભા અને લોકસભાના તમામ સભ્યોએ મતદાન કર્યું. આ ચૂંટણીને ગુપ્ત બનાવવા માટે એક ખાસ પ્રકારની શાહીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. સાંસદો આ શાહીવાળી પેનથી મતદાન કરે છે. લોકસભાના પૂર્વ મહાસચિવ સ્નેહલતા શ્રીવાસ્તવે આ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી આપી છે. ચાલો જાણીએ ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતદાનની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા શું છે.

ખાસ પેનથી કરવામાં આવે છે મતદાન

ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે એક ખાસ પેનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેની મદદથી સાંસદો તેમની પસંદગીના ઉમેદવારને મતદાન કરે છે. લોકસભાના પૂર્વ મહાસચિવ સ્નેહલતા શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે, પેનમાં એક ખાસ પ્રકારની શાહી હોય છે. તેનો ઉપયોગ મતની ગુપ્તતાનું ઉલ્લંઘન ન થાય તે માટે કરવામાં આવે છે. જો દરેક વ્યક્તિ એક જ પ્રકારની શાહી અને પેનથી નિશાન બનાવે છે, તો કોઈ જાણી શકશે નહીં કે કોણે કોને મત આપ્યો છે. ચૂંટણી પંચે આ ખાસ પેનથી મતદાન કરવાની વ્યવસ્થા કરી છે. જો કોઈ તે પેનનો ઉપયોગ નહીં કરે, તો તે મત અમાન્ય થઈ જાય છે. આ કારણોસર 2017માં 11 મત અને 2022માં 15 મત અમાન્ય કરવામાં આવ્યા હતા.

• આ ખાસ પેનનો ઉપયોગ 2017 માં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં પહેલીવાર કરવામાં આવ્યો હતો.
• આ પેનની શાહી ખાસ છે કારણ કે તે લખ્યા પછી તેને ભૂંસી શકાતી નથી.
• આ પેનથી ચિહ્નિત કરતી વખતે શાહી ફેલાવાનું કોઈ જોખમ નથી.
• આ ખાસ પેન સાંસદો પાસેથી મતદાન કર્યા પછી લેવામાં આવે છે.

કોણ કરે છે મતદાન?

લોકસભા અને રાજ્યસભાના બધા સભ્યો ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતદાન કરી શકે છે. જેનો સીધો અર્થ એ થાય કે બંને ગૃહોમાં જે ગઠબંધન બહુમતી ધરાવે છે તે ચૂંટણી જીતે છે. સામાન્ય રીતે, શાસક પક્ષ દ્વારા સમર્થિત ઉમેદવારને આ પદ માટે પસંદ કરવામાં આવે છે. આ વખતે કુલ 781 સાંસદો મતદાનમાં ભાગ લેશે, જેમાંથી જીત માટે 352 મતોની જરૂર પડશે. હાલમાં, NDA સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ આગળ હોવાનું જણાય છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે વ્હીપ જાહેર કરવામાં આવતો નથી, તેથી સાંસદો પોતાના પક્ષના ઉમેદવારને મતદાન કરે તે જરૂરી નથી. આ ચૂંટણીમાં સભ્યો પોતાની ઇચ્છા મુજબ મતદાન કરી શકે છે.

કોણ કરાવે છે મતદાન?

રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીની જેમ, ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે એક રિટર્નિંગ ઓફિસરની નિમણૂક કરવામાં આવે છે. આ માટે રાજ્યસભાના મહાસચિવની પસંદગી કરવામાં આવે છે. આ વખતે પીસી મોદીને રિટર્નિંગ ઓફિસર બનાવવામાં આવ્યા છે, જેમની દેખરેખ હેઠળ સમગ્ર મતદાન હાથ ધરવામાં આવશે. સંસદ ભવનમાં સવારે 10 થી સાંજે 5 વાગ્યા સુધી મતદાન થશે અને લગભગ બે કલાક પછી પરિણામો જાહેર થશે.

કેવી રીતે કરવામાં આવે છે મતદાન?

ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતદાન સિંગલ ટ્રાન્સફરેબલ વોટ સિસ્ટમ દ્વારા કરવામાં આવે છે. આમાં, મતદાન કરનાર સાંસદે પોતાની પસંદગી પણ જણાવવાની હોય છે, જેમ કે- પોતાની પસંદગીના ઉમેદવારને પહેલી પસંદગી આપવી પડે છે અને તે પછી બીજી પસંદગીના ઉમેદવારનું નામ લખવું પડે છે. સૌ પ્રથમ, પહેલી પસંદગીના મતોની ગણતરી કરવામાં આવે છે.

કેવી રીતે થાય છે મતગણતરી?

ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે મતદાન પૂર્ણ થયા પછી, સૌ પ્રથમ મતપત્રમાંથી સ્લિપ કાઢવામાં આવે છે અને તેમને પસંદગી અનુસાર અલગ કરવામાં આવે છે. સૌથી પહેલાં જોવામાં આવે છે કે દરેક ઉમેદવારને કેટલા પ્રથમ પસંદગીના મત મળ્યા છે. અહીં એક સૂત્ર લાગુ કરવામાં આવે છે જેમાં કુલ પ્રથમ પસંદગીના મતોને 2 વડે ભાગવામાં આવે છે અને તેમાં એક ઉમેરવામાં આવે છે. જે સંખ્યા બહાર આવે છે તે સંખ્યા માનવામાં આવે છે જે કોઈપણ ઉમેદવારને રેસમાં રહેવા માટે જરૂરી છે. આનાથી નીચે આવતા ઉમેદવારોને ગણતરીમાંથી બાકાત રાખવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે, પ્રથમ મતગણતરી પછી નક્કી કરવામાં આવે છે કે કોણ જીત્યું છે, જો આવું ન થાય તો બીજી પ્રાથમિકતાના મતો ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. આ મુજબ, જીત અને હાર નક્કી થાય છે. જીત્યા પછી, ઉપરાષ્ટ્રપતિ રાષ્ટ્રપતિ અથવા તેમના દ્વારા નિયુક્ત વ્યક્તિની સામે શપથ લે છે.

આ પણ વાંચોઃ અમદાવાદ: AMC ના બગીચામાં કયાંક CCTV, કયાંક રાતે લાઈટો પણ બંધ રહેતા સ્થાનિકો હેરાન

આ પણ વાંચોઃ ભારત પહોંચી નેપાળની હિંસા? સરહદ પાસે પથ્થરમારો-આગચંપીની ઘટના, સુરક્ષામાં કરાયો વધારો