બનારસીથી લઈને પટોળા, કાંજીવરમથી કસાવુ સુધી, જાણો ભારતની વિવિધ રાજ્યોની લોકપ્રિય હેન્ડલૂમ સાડીઓ વિશે

National Handloom Day 2026:  ભારતની હેન્ડલૂમ પરંપરા દેશની સાંસ્કૃતિક ઓળખનો મહત્વનો ભાગ છે. દેશના ગામડાં, નગરો અને નાના શહેરોમાં આજે પણ કારીગરો હાથથી સુંદર સાડીઓ અને કાપડ તૈયાર કરે છે. નેશનલ હેન્ડલૂમ ડેના અવસરે જાણીએ ભારતના વિવિધ રાજ્યોની પ્રખ્યાત હેન્ડલૂમ સાડીઓ વિશે.

ઉત્તર પ્રદેશ – બનારસી સિલ્ક સાડી

વારાણસીમાં બનતી બનારસી સિલ્ક સાડી વિશ્વભરમાં પ્રસિદ્ધ છે. ઝરી, બ્રોકેડ અને સોનાં-ચાંદીના તારના કામને કારણે આ સાડી વિશેષ ઓળખ ધરાવે છે.

ગુજરાત – પટોળા અને ઇકત સાડી

ગુજરાતની ડબલ ઇકત ટેક્નિકથી બનેલી પટોળા સાડી દેશની સૌથી કિંમતી હેન્ડલૂમ સાડીઓમાંની એક છે. તેની અનોખી ડિઝાઇન અને રંગો તેને વિશેષ બનાવે છે. આ ઉપરાંત બાંધણી સાડીઓ પણ વખણાય છે.

રાજસ્થાન – લહેરિયા

રાજસ્થાનની લહેરિયા સાડીઓ તેમની રંગબેરંગી ટાઈ-ડાય કળા માટે જાણીતી છે. પરંપરાગત તહેવારો અને લગ્ન પ્રસંગોમાં આ સાડીઓની વિશેષ માંગ રહે છે.

મધ્ય પ્રદેશ અને છત્તીસગઢ

મધ્ય પ્રદેશની ચંદેરી સાડી તેની હળવાશ અને સુંદર વણાટ માટે જાણીતી છે. જ્યારે છત્તીસગઢની કોસા સિલ્ક સાડી કુદરતી રેશમથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.

પંજાબ અને હરિયાણા

પંજાબની ફુલકારી કઢાઈ વિશ્વપ્રસિદ્ધ છે, જ્યારે હરિયાણાની રેશમ ધુરિયા સાડી તેની સરળતા અને નાજુક વણાટ માટે જાણીતી છે.

બિહાર અને ઝારખંડ

ભાગલપુરની ટસર સિલ્ક સાડી બિહારની ઓળખ છે. ઝારખંડમાં પણ આદિવાસી ટસર સિલ્કની સુંદર હેન્ડલૂમ સાડીઓ તૈયાર કરવામાં આવે છે.

પશ્ચિમ બંગાળ

બાલુચરી, જામદાની અને પરંપરાગત કોટન સાડીઓ પશ્ચિમ બંગાળની વિશેષ ઓળખ છે. તેની કલાત્મક ડિઝાઇન વિશ્વભરમાં લોકપ્રિય છે.

હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ

હિમાચલની કુલ્લૂ પટ્ટી સાડી અને ઉત્તરાખંડની પંચાચૂલી હેન્ડલૂમ સાડી પહાડી હસ્તકલા માટે જાણીતી છે.

ગોવા

ગોવાની પરંપરાગત લાલ ચેકવાળી કુંબી (Kunbi) સાડી સ્થાનિક આદિવાસી સંસ્કૃતિનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે.

તમિલનાડુ

કાંજીવરમ સિલ્ક સાડી ભારતની સૌથી વૈભવી અને કિંમતી સાડીઓમાંની એક છે. તેના ભારે રેશમી વણાટ અને ઝરી બોર્ડર માટે તે વિશ્વવિખ્યાત છે.

કેરળ

સફેદ રંગ અને સુવર્ણ કિનારી ધરાવતી કસાવુ સાડી કેરળની પરંપરાગત ઓળખ છે અને ખાસ કરીને ઓણમ જેવા તહેવારોમાં પહેરવામાં આવે છે.

તેલંગાણા

પોચમપલ્લી ઇકત સાડી સિલ્ક અને કોટનના અનોખા સંયોજન સાથે પોતાની આગવી ઓળખ ધરાવે છે.

આંધ્ર પ્રદેશ અને કર્ણાટક

આંધ્ર પ્રદેશની ઉપ્પડા જામદાની અને કર્ણાટકની ઇલકલ સાડી તેમની પરંપરાગત હેન્ડલૂમ કળા માટે પ્રસિદ્ધ છે.

આસામ, મેઘાલય અને સિક્કિમ

આસામની મૂગા સિલ્ક સાડી તેની કુદરતી સોનેરી ચમક માટે જાણીતી છે. મેઘાલયની એરી સિલ્ક અને સિક્કિમની લેપ્ચા પરંપરાગત વણાટ પણ ખાસ ઓળખ ધરાવે છે.

આ પણ વાંચો : શિક્ષકો માટે મોટી રાહત: શિક્ષણ વિભાગે ‘સેવા સમાધાન પોર્ટલ’ લોન્ચ કર્યું