આયરનની કમી બની રહી છે મોટી સમસ્યા, ૩૦ ટકા સ્ત્રીઓ એનીમિયાની શિકાર, WHOનો ચોંકાવનારો રિપોર્ટ

• જ્યારે શરીરમાં આયર્નની ઉણપને કારણે હિમોગ્લોબિનનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે, ત્યારે ઓક્સિજન કોષો સુધી તે યોગ્ય રીતે પહોંચી શકતું નથી

HD ન્યુઝ ડેસ્કઃ સ્ત્રીઓમાં આયર્નની ઉણપ Iron deficiency એક સામાન્ય, પરંતુ હંમેશા અવગણવામાં આવતી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. આ ઉણપ ખાસ કરીને પ્રજનન વયની સ્ત્રીઓમાં જોવા મળે છે. એનિમિયા જેવી ગંભીર સ્થિતિ તરફ દોરી શકે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનના અહેવાલ મુજબ ભારતમાં લગભગ 30 ટકા સ્ત્રીઓ અને 37 ટકા સગર્ભા સ્ત્રીઓ એનિમિયાથી પીડાય છે.

શરીરમાં ચિહ્નો દેખાય છે, પણ તપાસ અધૂરી રહે છે

આયર્નની ઉણપના શરૂઆતના તબક્કામાં, લક્ષણો એટલા હળવા હોય છે કે સ્ત્રીઓ ઘણીવાર તેને અવગણે છે અથવા ડોકટરો તેમને સામાન્ય થાક કે ડિહાઇડ્રેશન સાથે પણ જોડી દે છે. આવી સ્થિતિમાં કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે ફક્ત લોહીમાં આયર્નનું પ્રમાણ તપાસવું પૂરતું નથી. જ્યારે કેટલાક ડોકટરો ફક્ત સીરમ અથવા આયર્ન બ્લડ કાઉન્ટ જુએ છે, ત્યારે ફેરિટિન તપાસવું પણ ખૂબ જ મહત્ત્વનું છે, જે શરીરમાં આયર્નનો સંગ્રહ કરે છે. ક્યારેક સીરમ આયર્ન સામાન્ય હોય છે પરંતુ ફેરિટિન ખૂબ ઓછું હોય છે, જે થાક, ચક્કર અને હાથ-પગ ઠંડા પડવા જેવા લક્ષણોનું કારણ બને છે.

આયર્નની ઉણપ શું છે અને તેની શરીર પર શું અસર થાય છે?

હેલ્ધી રેડ બ્લડ સેલ્સ બનાવવા માટે શરીરને આયર્નની જરૂર હોય છે. આ કોષો હિમોગ્લોબિનથી ભરપૂર હોય છે જે શરીરના દરેક ભાગમાં ઓક્સિજન પહોંચાડવાનું કામ કરે છે. જ્યારે આયર્નની ઉણપ હોય છે, ત્યારે હિમોગ્લોબિનનું ઉત્પાદન ઘટે છે, જે શરીરમાં ઓક્સિજનના પુરવઠાને અસર કરે છે અને વ્યક્તિ એનિમિયાનો ભોગ બને છે.

તમને આયર્નની ઉણપ હોઈ શકે છે તેના સંકેતો

સતત થાક અને ઉર્જાનો અભાવ

જો કોઈ મહિલા હંમેશા થાક અનુભવે છે, ભલે તેણે પૂરતી ઊંઘ લીધી હોય, તો આ બાબતને હળવાશથી ન લેવી જોઈએ. આ આયર્નની ઉણપનું એક મહત્ત્વનું કારણ હોઈ શકે છે. તે ઘણીવાર તણાવ, ઊંઘનો અભાવ અથવા કામના ભારણ સાથે સંકળાયેલી બાબત પણ હોઈ શકે છે. જોકે તે શરીર તરફથી મળેલી ચેતવણી પણ હોઈ શકે છે.

ચક્કર આવવા કે માથુ દુખવું

જ્યારે શરીરમાં આયર્નની ઉણપને કારણે હિમોગ્લોબિનનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે, ત્યારે ઓક્સિજન કોષો સુધી તે યોગ્ય રીતે પહોંચી શકતું નથી. આ કારણે ઉભા થતાં જ ચક્કર આવવા અથવા ચાલતી વખતે થોડા ચક્કર આવવા સામાન્ય બની જાય છે. ઘણી વખત લોકો તેને ડિહાઇડ્રેશન સમજીને અવગણે છે, જ્યારે તે એનિમિયાનું લક્ષણ હોઈ શકે છે.

પગમાં ઠંડી લાગવી

જો ગરમીમાં પણ તમારા હાથ-પગ ઠંડા રહે છે, તો તે શરીરમાં આયર્નની ઉણપનો સંકેત હોઈ શકે છે. આયર્નની ઉણપ બ્લડ સર્ક્યુલેશન અને શરીરના તાપમાન નિયંત્રણને અસર કરે છે. તેને ઘણીવાર ફક્ત બ્લડ સર્ક્યુલેશનની બાબત તરીકે અવગણવામાં આવે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તે આંતરિક નબળાઈની નિશાની છે.

શું કરવું? ક્યારે તપાસ કરાવવી?

જો તમને પણ ઉપરોક્ત કોઈપણ લક્ષણોનો અનુભવ થાય, તો માત્ર આયર્ન લેવલ જ નહીં પણ ફેરિટિનનું પણ પરીક્ષણ કરાવો. તે શરીરમાં આયર્નના સંગ્રહનું સૂચક છે. ડોકટરો ઘણીવાર આ પરીક્ષણને અવગણે છે. જેના કારણે યોગ્ય નિદાન શક્ય નથી. બીજી બાજુ આયર્નની ઉણપને હળવાશથી લેવી ખતરનાક બની શકે છે. ખાસ કરીને એવી સ્ત્રીઓ માટે જે સ્ત્રીઓ પહેલેથી જ હોર્મોનલ ફેરફારો અને મેનોપોઝ જેવી પરિસ્થિતિઓમાંથી પસાર થઈ રહી છે તેમના માટે. સમયસર પરીક્ષણ અને સંતુલિત આહાર દ્વારા આ સ્થિતિ ટાળી શકાય છે. તેથી શરીરના સંકેતોને સમજો અને સમયસર સારવાર મેળવો.

આ પણ વાંચોઃ કાર્ડિયોલોજિસ્ટે આ શાકને ગણાવ્યું અનેક બીમારીમાં ચમત્કાર, રાતે પલાળવા પર બનશે ગુણોનો ભંડાર