જાણો કેવી રીતે ઇન્ડસઇન્ડ બેન્કની નફાની લ્હાય અને અનિયંત્રણો તેને કટોકટી તરફ દોરી ગયા

મુંબઇ, 5 એપ્રિલ, 2025: ઇન્ડસઇન્ડ બેન્કે ભારતીય ડેરિવેટિવ્ઝની એકાઉન્ટીંગ પ્રેક્ટીસીસને અવગણતા અને નફા પાછળની દોડમાં બેલેન્સશીટમાં 175 મિલીયન ડોલરનું છીંડુ પાડ્યુ છે અને છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં સૌથી મોટી કટોકટી તરીકે ઉભરી આવી છે. ભારતના પાંચમી સૌથી મોટી ધિરાણકર્તાની નેટવર્થમાં હજુ પણ 2.35 ટકાની ઘટ છે એમ સૂત્રો જણાવે છે.

ઇન્ડસઇન્ડ બેન્કે માર્ચમાં તેના ડેરિવેટિવ્ઝ પોર્ટફોલિયોમાં હિસાબી વિસંગતતાઓ જાહેર કરી હતી જેની અસર લગભગ સમગ્ર ક્વાર્ટરના નફા જેટલી હતી અને તેના બજાર મૂલ્યના લગભગ એક ચતુર્થાંશ જેટલા નુકસાનને વેગ આપ્યો હતો.

ત્યારપછી, દેશની મધ્યસ્થ બેંક, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ બેંકના સીઈઓ અને તેના ડેપ્યુટીને જલદી ખસી જવાનો આદેશ આપ્યો હતો જોકે ઈન્ડસઈન્ડે આરબીઆઈ તરફથી આવુ કોઈપણ દબાણ હોવાની બાબતને નકારી કાઢી હતી.

જ્યારે ભારત માટે બેંકોની કટોકટી નવી નથી, ત્યારે ઇન્ડસઇન્ડની હાર તેમના માટે જટિલ ડેરિવેટીવ્ઝ વ્યવહારો અને ચલણમાં અચાનક અને તીવ્ર ચાલથી નાણાકીય સિસ્ટમ માટેના જોખમોને રેખાંકિત કરે છે, ત્યારે બેંક બોર્ડ નિયંત્રણોની મજબૂતી પર પણ પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

નોંધનીય સમાચાર એજન્સી રોઇટર્સે એક ડઝનથી વધુ લોકો સાથે વાત કરીને ઇન્ડસઇન્ડની કટોકટી તરફ દોરી ગયેલી ઘટનાઓના ક્રમને એકસાથે રજૂ કર્યો હતો, જેમાંથી મોટા ભાગનાને આ બાબતની સીધી જાણકારી હતી અથવા તેઓ આરબીઆઈની વિચારસરણીથી વાકેફ હતા.

વિવાદના કેન્દ્રમાં બેંકની લાંબા ગાળાની વિદેશી ચલણની થાપણો છે, જેમાં યુએસ ડૉલર અને જાપાનીઝ યેનના ચલણ ભંડોળનો સમાવેશ થાય છે. ડિસેમ્બરના અંત સુધીમાં ઇન્ડસઇન્ડનું લાંબા ગાળાના વિદેશી ઋણ તેના કુલ 500.87 અબજ રૂપિયા (5.9 અબજ ડોલર)ના 28% હતુ.

હેજિંગ દ્વારા વ્યાજ દર અને ચલણના જોખમોનું સંચાલન કરીને અત્યંત સ્પર્ધાત્મક ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં તેની લોન વૃદ્ધિને ભંડોળ આપવા માટે બેંકે આ વિદેશી ચલણની થાપણોને રૂપિયામાં રૂપાંતરિત કરી હતી, એમ સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું.

પરંતુ જ્યારે તેના પ્રતિસ્પર્ધી બેન્કોએ લોન વૃદ્ધિને ભંડોળ આપવા માટે વિદેશી ચલણની થાપણોની પણ માંગ કરી હતી, ત્યારે ઇન્ડસઇન્ડના હેજિંગ વ્યવહારોની અલગ એકાઉન્ટીંગ ટ્રીટમેન્ટથીથી તેની આવકમાં વધારો થયો હતો અને તેનું નુકસાન છુપાવ્યું હતું, એમ સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું.

અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે ઇન્ડસઇન્ડ બેન્કનો મોટો શેરધારક યુકે સ્થિત અબજોપતિ હિન્દુજા પરિવાર છે, તેમણે સમાચાર સંસ્થાએ પૂછેલા પ્રશ્ન સામે કોઇ ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

આ પણ વાંચોઃ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયનો મોટો નિર્ણય, પૂર્વ PM ડો.મનમોહન સિંહના પત્નીની સિક્યુરિટીમાં ઘટાડો કર્યો