Business News : ભારતનો ઇથેનોલ ઉદ્યોગ ગંભીર ઓવરસપ્લાય કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યો છે. ઉત્પાદકો આશરે 7 અબજ લિટરની બિનઉપયોગી વધારાની ક્ષમતાને શોષવા માટે નવા ખરીદદારો અને વૈકલ્પિક બજારો શોધી રહ્યા છે. ઉદ્યોગ અધિકારીઓએ ET ને જણાવ્યું હતું કે, તાજેતરના વર્ષોમાં સરકાર દ્વારા ક્રૂડ ઓઇલ આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે ઇંધણ મિશ્રણ માટે આક્રમક દબાણને કારણે ઉત્પાદન ક્ષમતા ઝડપથી વિસ્તરી છે. આ વિસ્તરણ સ્થાનિક માંગ કરતાં ઘણું વધારે છે, જેના કારણે ઇથેનોલ ઉત્પાદકોને તેમની ક્ષમતા કરતાં ઘણું ઓછું કામ કરવાની ફરજ પડી છે.

ક્યાં અને કેટલું ઇથેનોલ વપરાય છે?

દેશની ઇથેનોલ ઉત્પાદન ક્ષમતા આશરે 20 અબજ લિટર સુધી પહોંચી ગઈ છે, અને ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોના મતે, આ વર્ષે તેમાં વધુ 4 અબજ લિટરનો વધારો થશે. જોકે, E20 ઇંધણ મિશ્રણ કાર્યક્રમને વાર્ષિક માત્ર 11 અબજ લિટરની જરૂર પડે છે, જ્યારે આલ્કોહોલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને રસાયણો જેવા બિન-ઇંધણ ક્ષેત્રો 3 થી 3.5 અબજ લિટરનો વપરાશ કરે છે. આના કારણે ઇથેનોલ માટે સ્પષ્ટ બજાર વિના લગભગ સાત અબજ લિટર બાકી છે. ઉદ્યોગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ડિસ્ટિલરીઓ તેમની ક્ષમતાના માંડ 60% પર કાર્યરત છે, અને આગામી ત્રણ વર્ષમાં ક્ષમતાનો ઉપયોગ 65% થી 75% ની વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે. એકલા મહારાષ્ટ્રમાં 2.77 અબજ લિટરનો વધારાનો પુરવઠો રહેવાનો અંદાજ છે.

સરકારના આયોજનમાં ફેરફાર

ઓગસ્ટ સુધીમાં, સપ્લાયર્સે 2025-26 (નવેમ્બર-ઓક્ટોબર) માટે 10 અબજ લિટરના કરારની સરખામણીમાં, તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને ઇંધણ મિશ્રણ માટે 8.95 અબજ લિટર ઇથેનોલ સપ્લાય કર્યો હતો. દરમિયાન, E20 પ્રત્યે ગ્રાહકોના રોષને જોતાં, સરકારે E25 અથવા E30 જેવા ઉચ્ચ ફ્લેક્સી-ફ્યુઅલ મિશ્રણોને ફરજિયાત કરવાની કોઈપણ યોજનાને ટાળી દીધી છે. રોડમેપ હેઠળ, E20 31 ઓક્ટોબર, 2026 સુધી E25 અથવા E30 ને બદલે કાર્યરત રહેશે, અને કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું છે કે આ કાર્યક્રમની લાંબા ગાળાની અસર 2027 સુધીમાં જ સ્પષ્ટ થશે.

વિભેદક કિંમત નિર્ધારણ પ્રણાલી

ઇથેનોલ ઉત્પાદકોને પમ્પિંગ સિસ્ટમ્સના મુખ્ય સપ્લાયર, વિલો ઇન્ડિયાના મુખ્ય વેચાણ અધિકારી રવિન્દ્ર ઉત્ગીકરે જણાવ્યું હતું કે, દરેક માટે એક જ મિશ્રણ ફરજિયાત કરવાને બદલે, આપણે E10, E20 અને E85 જેવા વિવિધ ઇથેનોલ મિશ્રણો માટે અલગ અલગ કિંમતો નક્કી કરવા તરફ આગળ વધવું જોઈએ. ETના અહેવાલ મુજબ તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, આ અભિગમ યુએસ અને બ્રાઝિલમાં પહેલેથી જ સારી રીતે કાર્ય કરી રહ્યો છે. આ વાહન માલિકોને તેમના વાહનની ઉંમર, ટેકનોલોજી અને સુસંગતતાના આધારે ઇંધણ પસંદ કરવાની મંજૂરી આપે છે, જ્યારે એકંદર ઇથેનોલનો ઉપયોગ પણ વધે છે. ઉત્ગીકર લગભગ બે દાયકાથી બાયોફ્યુઅલ ઉદ્યોગમાં કામ કરી રહ્યા છે. ઉદ્યોગને નવા ખરીદદારોની જરૂર છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

નેપાળ સાથે ચાલી રહેલી વાતચીત

નિકાસમાં વધુ રાહત મળતી નથી. દેશ હજુ પણ પ્રથમ પેઢીના ઇથેનોલના નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. ભારતે સપ્ટેમ્બર 2025 થી બીજી પેઢીના ઇથેનોલની નિકાસને મંજૂરી આપી છે. નોન-ફ્યુઅલ ઇથેનોલનો થોડો જથ્થો તાંઝાનિયા, અંગોલા અને કેન્યામાં મોકલવામાં આવે છે, જ્યારે ગ્રેન ઇથેનોલ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (GEMA) નેપાળ સાથે વાતચીત કરી રહ્યું છે. નેપાળ 10% મિશ્રણ ફરજિયાત બનાવવાની યોજના ધરાવે છે, પરંતુ ફીડસ્ટોક અને ડિસ્ટિલરી ક્ષમતાનો અભાવ છે.

ડીઝલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવાની યોજના

સરકાર અને ઉદ્યોગ હવે ડીઝલ સાથે ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવાની શક્યતા પર પણ વિચાર કરી રહ્યા છે. ઔદ્યોગિક બાયોટેકનોલોજી અને એન્જિનિયરિંગ કંપની, પ્રાજ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર આશિષ ગાયકવાડે એક મીડિયા રિપોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે તેમની બાયો-આઇસોબ્યુટેનોલ ટેકનોલોજી વ્યાપારીકરણ અને મોટા પાયે ઉત્પાદન માટે તૈયાર છે, અને તેઓ નાણાકીય વર્ષ 2027 ના વર્તમાન ક્વાર્ટરમાં તેમનો પ્રથમ ઓર્ડર મેળવવાની અપેક્ષા રાખે છે. ડીઝલની માંગ પેટ્રોલ કરતા ઘણી વધારે છે, તેથી બાયો-IBAનું મિશ્રણ ભારતની બાયોફ્યુઅલ યાત્રામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.

દરેક લિટર ઇથેનોલ બળતણ બનતું નથી

પ્રાજ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ ટર્નકી બાયો-ઇથેનોલ સુવિધાઓ બનાવવામાં નિષ્ણાત છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, ડીઝલમાં બાયો-IBA ના 2% મિશ્રણ નિયમ પણ રૂ.3,000 કરોડથી વધુના પ્રોજેક્ટ તક ઊભી કરી શકે છે. દરેક લિટર ઇથેનોલ બળતણ બનતું નથી. આલ્કોહોલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને પ્રયોગશાળાઓમાં વપરાતા અનડિનેચર્ડ ઇથેનોલ કુલ માંગના આશરે 18.7% હિસ્સો ધરાવે છે. સંકળાયેલ ‘એક્સ્ટ્રા ન્યુટ્રલ આલ્કોહોલ’ બજાર 2025માં લગભગ 3.80 અબજ લિટર સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે દર વર્ષે લગભગ 5 ટકાના દરે વધશે કારણ કે પીનારાઓ દેશી દારૂથી IMFL તરફ વળશે.

આ પણ વાંચો : સોનાના રેકોર્ડ ભાવ વચ્ચે ચાંદીની માંગ વધી, જ્વેલર્સને મળી મોટી રાહત