WhatsApp પર તમારી વાતો કોણ વાંચી રહ્યું છે? આ રીતે લીક થઈ શકે છે તમારી માહિતી
WhatsApp privacy risks : વોટ્સએપના મેસેજ સુરક્ષિત અને સેફ માનવામાં આવે છે. કંપની દાવો કરે છે કે વોટ્સએપ પર કરવામાં આવેલી વાતચીતનો એક્સેસ ખુદ કંપની પાસે પણ હોતો નથી. પરંતુ કેટલાક રસ્તાઓથી લોકોની વોટ્સએપ ચેટ્સ અને પ્રાઇવેટ વાતો લીક થઈ જાય છે. ચાલો જાણીએ કે આનાથી કેવી રીતે બચી શકાય.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
તમે વોટ્સએપ પર કોઈકને પર્સનલ અને પ્રાઇવેટ મેસેજ મોકલો છો, પરિવાર સાથે ઘરની વાતો કરો છો અથવા ઓફિસની જરૂરી માહિતી શેર કરો છો. તમને લાગે છે કે આ વાતચીત માત્ર તમારા અને સામેની વ્યક્તિ વચ્ચે જ છે. મોટા ભાગના અંશે આ સાચું પણ છે. વોટ્સએપમાં એન્ડ-ટૂ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શનની સુવિધા છે, જેના કારણે કંપનીનો દાવો છે કે તે તમારી ખાનગી ચેટના મેસેજ અને કૉલ વાંચી શકતી નથી. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તમારી વાતચીત દરેક હાલતમાં સુરક્ષિત છે.
તમારી ચેટ એવા કોઈ લેપટોપ પર ખુલ્લી હોઈ શકે છે જેનો તમે ક્યારેક WhatsApp Web માટે ઉપયોગ કર્યો હોય. કોઈએ તમારા ફોનનો એક્સેસ મેળવી લીધો હોઈ શકે છે. તમારા ક્લાઉડ બેકઅપની સુરક્ષા નબળી હોઈ શકે છે અથવા કોઈ જાસૂસી સોફ્ટવેર તમારા ફોનમાં ઘૂસી ચૂક્યું હોઈ શકે છે. એટલે કે સવાલ ફક્ત એ નથી કે વોટ્સએપ તમારો મેસેજ વાંચી શકે છે કે નહીં, પરંતુ એ પણ છે કે તમારા ફોન અને એકાઉન્ટ સુધી કોની પહોંચ છે.
શું WhatsApp અને Meta તમારી ખાનગી ચેટ વાંચી શકે છે?
વોટ્સએપના જણાવ્યા મુજબ, તમારી ખાનગી ચેટ અને કૉલ્સ ડિફોલ્ટ રૂપે એન્ડ-ટૂ-એન્ડ એન્ક્રિપ્ટેડ હોય છે. આ ટેકનોલોજી સિગ્નલ પ્રોટોકોલ પર આધારિત છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો મેસેજ મોકલતા પહેલા જ એક ખાસ ડિજિટલ લૉકથી સુરક્ષિત થઈ જાય છે.
તેને ખોલવાની ચાવી ફક્ત મોકલનાર અને મેળવનારના ડિવાઈસ પાસે જ હોય છે. વચ્ચે વોટ્સએપ કે મેટાના સર્વરથી પસાર થવા છતાં કંપનીનો દાવો છે કે તે મેસેજનો કન્ટેન્ટ વાંચી શકતી નથી.
આ સુરક્ષા ફક્ત બે લોકોની વાતચીત સુધી જ સીમિત નથી. પરિવાર અને મિત્રો સાથે થતી ખાનગી ગ્રુપ ચેટ પણ એન્ડ-ટૂ-એન્ડ એન્ક્રિપ્ટેડ હોય છે. ફોટો, વિડિયો અને કૉલ પર પણ આ જ સુરક્ષા લાગુ પડે છે.
પરંતુ અહીં એક તફાવત સમજવો જરૂરી છે. એન્ક્રિપ્શન મેસેજના કન્ટેન્ટને સુરક્ષિત રાખે છે, તે એ વાતની ગેરંટી નથી આપતું કે જે ફોન પર મેસેજ ખુલી રહ્યો છે, તે પણ સુરક્ષિત છે. જો કોઈ બીજા વ્યક્તિ પાસે તમારા ફોન અથવા એકાઉન્ટનો એક્સેસ છે, તો તે મેસેજ વાંચી શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ નોકરી સાથે સાઇડ બિઝનેસનો કમાલ! યુવતીએ એક મહિનામાં ₹3.32 લાખની આવક મેળવી
1. પહેલો રસ્તો: WhatsApp Web અથવા Linked Devices
તમે ક્યારેક ઓફિસના કમ્પ્યુટર, મિત્રના લેપટોપ અથવા બીજા કોઈ ડિવાઈસ પર વોટ્સએપ ચલાવ્યું હશે. કામ પૂરું થયા પછી લૉગઆઉટ કરવાનું ભૂલી ગયા તો તે ડિવાઈસ પર તમારું એકાઉન્ટ જોડાયેલું રહી શકે છે.
વોટ્સએપ એક એકાઉન્ટને મુખ્ય ફોન સિવાય અન્ય ચાર ડિવાઈસ સાથે જોડવાની સુવિધા આપે છે. આ ડિવાઈસ ફોન ઑનલાઇન ન હોવા પર પણ વોટ્સએપ વાપરી શકે છે. આના પર ચેટ એન્ક્રિપ્ટેડ રહે છે, પરંતુ જો કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિ પાસે તે લિંક કરેલા ડિવાઈસનો એક્સેસ છે તો તે તમારી વાતચીત જોઈ શકે છે.
તેથી સમય-સમય પર Linked Devices ની તપાસ કરવી જરૂરી છે. એન્ડ્રોઇડ ફોનમાં વોટ્સએપ ખોલીને ઉપર જમણી બાજુ ત્રણ ડૉટ પર જાઓ અને લિંક્ડ ડિવાઈસ પસંદ કરો. આઇફોનમાં સેટિંગ્સની અંદર લિંક્ડ ડિવાઈસિસનો વિકલ્પ મળશે. અહીં તમને જોડાયેલા ડિવાઈસ દેખાશે. કોઈ એવું ડિવાઈસ દેખાય જેને તમે ઓળખતા નથી તો તેને ખોલીને Log Out કરી દો.
2. બીજો રસ્તો: જો કોઈને તમારો ફોન મળી જાય
એન્ડ-ટૂ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન એવા કોઈપણ વ્યક્તિને રોકી શકતું નથી જેના હાથમાં તમારો અનલૉક ફોન છે. જો કોઈ તમારો ફોન થોડીવાર માટે પણ ઉપયોગ કરી લે છે તો તે તમારી ચેટ વાંચી શકે છે, સ્ક્રીનશૉટ લઈ શકે છે અથવા મેસેજની માહિતી આગળ મોકલી શકે છે.
આ જ કારણ છે કે ફોન પર સ્ક્રીન લૉક સાથે વોટ્સએપનું App Lock પણ ઉપયોગ કરવું જોઈએ. એન્ડ્રોઇડમાં ફિંગરપ્રિન્ટ લૉક અને આઇફોનમાં Face ID ની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. સંવેદનશીલ વાતચીત માટે વોટ્સએપનું Chat Lock ફીચર પણ વાપરી શકાય છે.
3. ત્રીજો રસ્તો: જાસૂસી સોફ્ટવેર અને હેકિંગ
ઘણીવાર ખતરો કોઈ અજાણ્યા લિંક અથવા નકલી એપથી આવે છે. સાયબર અપરાધીઓ એવી લિંક મોકલે છે જે જોવામાં સામાન્ય લાગે છે, પરંતુ તેના પર ક્લિક કરવાથી અથવા તેનાથી ડાઉનલોડ કરેલી ફાઇલ ચલાવવાથી ફોનમાં ખતરનાક સોફ્ટવેર પહોંચી શકે છે. કેટલાક મામલામાં આ સોફ્ટવેર મેસેજ, ફોટો, કૉલ અને ફોનમાં મોજૂદ બીજી માહિતી સુધી પહોંચ બનાવવાની કોશિશ કરે છે.
આનાથી પણ ગંભીર ખતરો સ્પાયવેરનો છે. આ એવું સોફ્ટવેર હોય છે જેનો ઉપયોગ કોઈ વ્યક્તિની જાણકારી વગર તેના ફોનની દેખરેખ કરવા માટે થઈ શકે છે. કેટલાક મોર્ડન સ્પાયવેર ફોનને નિશાન બનાવવા માટે એવી ખામીઓનો ફાયદો ઉઠાવે છે જેના વિશે સામાન્ય યુઝરને ખબર પણ નથી હોતી.
જાન્યુઆરી 2025માં વોટ્સએપે જણાવ્યું હતું કે તેણે પેરાગોન નામના સ્પાયવેર કંપની સાથે જોડાયેલા એક અભિયાનને અટકાવ્યું છે. આ ઘટના બતાવે છે કે એન્ક્રિપ્શન હોવા છતાં ફોનને નિશાન બનાવી શકાય છે. જો કે, આવા આધુનિક હુમલા સામાન્ય યુઝર્સ માટે રોજિંદા ખતરા નથી હોતા.
4. ચોથો રસ્તો: Google Drive और iCloud માં સેવ ચેટ બેકઅપ
વોટ્સએપની ચેટનું બેકઅપ ગૂગલ ડ્રાઇવ અથવા iCloud પર સેવ કરી શકાય છે. પરંતુ બેકઅપની સુરક્ષાને લઈને એક સેટીંગ ખૂબ મહત્ત્વની છે. વોટ્સએપમાં એન્ડ-ટૂ-એન્ડ એન્ક્રિપ્ટેડ બેકઅપનો વિકલ્પ મોજૂદ છે. તેને ચાલુ કરવા પર બેકઅપને પાસવર્ડ, 64 અંકોની એન્ક્રિપ્શન ચાવી અથવા ઉપલબ્ધ ડિવાઈસો પર પાસકીની મદદથી સુરક્ષિત કરી શકાય છે.
જો તમે આ સુરક્ષા ચાલુ કરી નથી તો બેકઅપને વોટ્સએપની સામાન્ય ચેટ એન્ક્રિપ્શન જેટલી સુરક્ષા આપોઆપ મળતી નથી. તેની તપાસ કરવા માટે વોટ્સએપની સેટીંગ્સમાં Chats અને પછી Chat Backup પર જાઓ. ત્યાં End-to-end Encrypted Backup નો વિકલ્પ જુઓ. જો આ બંધ છે તો તેને ચાલુ કરવા પર વિચાર કરો.
5. પાંચમો રસ્તો: બિઝનેસ ચેટ અને Meta AI
વોટ્સએપ પર કોઈ દુકાન, બેંક, કંપની કે બીજી સર્વિસ સાથે વાતચીત કરતી વખતે પણ કેટલીક બાબતો સમજવી જરૂરી છે. ખાનગી ચેટ અને બિઝનેસ ચેટની સ્થિતિ હંમેશાં એક સરખી હોતી નથી. વોટ્સએપના જણાવ્યા મુજબ, કેટલાક બિઝનેસ તેમની વાતચીતને મેટાની ક્લાઉડ સેવાઓ પર સ્ટોર અને મેનેજ કરે છે. આવા મામલામાં મેસેજને એન્ડ-ટૂ-એન્ડ એન્ક્રિપ્ટેડ માનવામાં આવતો નથી.
આ જ રીતે Meta AI સાથે વાતચીત પણ સામાન્ય ખાનગી ચેટ જેવી નથી. જ્યારે તમે ખુદ Meta AI ને મેસેજ મોકલો છો, ત્યારે તે માહિતી Meta સુધી પહોંચે છે જેથી AI તમારા સવાલનો જવાબ આપી શકે. તેથી બેંકિંગ ડીટેલ, પાસવર્ડ, ખાનગી દસ્તાવેજો AI ચેટમાં મોકલવાથી બચવું જોઈએ.
શું સરકાર કે પોલીસ પણ WhatsApp મેસેજ વાંચી શકે છે?
આ સવાલ અવારનવાર ઉઠે છે કે શું સરકાર કે પોલીસ વોટ્સએપ પાસેથી કોઈની ખાનગી ચેટ માંગી શકે છે. કંપનીનું કહેવું છે કે તે ખાનગી મેસેજનો કન્ટેન્ટ વાંચી શકતી નથી, તેથી સામાન્ય રીતે તે કોઈ એવા મેસેજનો કન્ટેન્ટ આપી શકતી નથી જે તેની પાસે વાંચવા લાયક સ્વરૂપમાં મોજૂદ જ નથી.
પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તપાસ એજન્સીઓ વોટ્સએપ પાસેથી કોઈ માહિતી માંગી જ ન શકે. કાયદાકીય अनुरोध મળવા પર તે પોતાની પાસે ઉપલબ્ધ માહિતી શેર કરી શકે છે. જેમાં કેટલાક મામલામાં ફોન નંબર, IP એડ્રેસ, પ્રોફાઇલ સાથે જોડાયેલી માહિતી અથવા ટેકનિકલ રેકોર્ડ સામેલ હોઈ શકે છે.
અહીં મેટાડેટાને સમજવું જરૂરી છે. મેટાડેટાનો મતલબ મેસેજમાં લખેલી વાત નથી, પરંતુ તેની આસપાસની માહિતી છે. જેમ કે એકાઉન્ટ ક્યારે વપરાયું, કયા સમયે મેસેજ મોકલ્યો વગેરે. વોટ્સએપનું કહેવું છે કે તે દરેક યુઝર માટે કોણે કોની સાથે વાત કરી તેનો પૂરો લૉગ રાખતું નથી, છતાં કંપની કેટલીક ટેકનિકલ માહિતી એકત્રિત કરે છે.
આ પણ વાંચોઃ ‘6 કરોડથી 201 કરોડ સુધીની સફર… 5 ટ્રોફીની બાદશાહત! ‘થાલા’ યુગનો અંત, રેકોર્ડ અને પૈસાનો પહાડ











