Technology News : એક ફોન કોલ, નકલી ઓફર, કે પોલીસ દ્વારા ધરપકડનો ડર, અને લાખો રૂપિયા તમારા બેંક ખાતામાંથી ગાયબ થઈ જાય છે. સાયબર છેતરપિંડી કરનારાઓને ઉંમર કે વ્યવસાયની પરવા નથી; તેઓ ફક્ત તમારી નબળાઈઓ ઓળખે છે અને તે મુજબ પોતાનો છટકું ગોઠવે છે. વૃંદાવનના ઉદ્યોગપતિ રતન લાલ અગ્રવાલને એક ફોન આવ્યો. ફોન કરનારે પોતાને ATS અધિકારી તરીકે ઓળખાવી અને કહ્યું કે, તેની પત્નીના મોબાઇલ નંબરનો ઉપયોગ ગંભીર ગુના માટે કરવામાં આવ્યો છે.

આ પછી, રતન લાલને સતત ઓડિયો અને વીડિયો કોલ પર રાખવામાં આવ્યા. તેમને તેમના રૂમમાંથી બહાર નીકળવા કે તેમના પરિવાર સાથે વાત કરવા પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો. ડરથી તેમણે RTGS દ્વારા 30 લાખ રૂપિયા છેતરપિંડી કરનારાઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા ખાતામાં ટ્રાન્સફર કર્યા. જ્યારે તેમના પુત્રને ખબર પડી, ત્યારે તેમણે સાયબર સેલમાં ફરિયાદ નોંધાવી, અને પોલીસ 15 લાખ રૂપિયા રોકી શકી.

છેતરપિંડી નકલી લિંક્સ અથવા OTP સુધી મર્યાદિત નથી

આ કેસ દર્શાવે છે કે, સાયબર છેતરપિંડી હવે નકલી લિંક્સ અથવા OTP સુધી મર્યાદિત નથી. છેતરપિંડી કરનારાઓ લોકોની ઉંમર, જરૂરિયાતો અને ડરના આધારે તેમના પેટર્નને અનુકૂલિત કરી રહ્યા છે. યુવા પેઢીને ઝડપી કમાણી અને ડિસ્કાઉન્ટના વચનોથી લલચાવવામાં આવે છે, જ્યારે વૃદ્ધ લોકો પોલીસ, કાયદો અને પરિવાર દ્વારા ડરાવવામાં આવે છે.

શું સાયબર ગુનેગારો ઉંમરના આધારે ફાંદા ગોઠવે છે?

નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ્સ બ્યુરો (NCRB) દેશમાં સાયબર ક્રાઈમ પીડિતો પર વય-આધારિત ડેટા પ્રકાશિત કરતું નથી. તેથી, છેતરપિંડી માટે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ વય જૂથને ચોક્કસ રીતે નક્કી કરવું મુશ્કેલ છે. જો કે, છેતરપિંડી કરનારાઓની પદ્ધતિઓ સૂચવે છે કે તેઓ વિવિધ નબળાઈઓને લક્ષ્ય બનાવે છે.

સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાત જીતેન જૈનનું કહેવું છે કે, યુવાનો વધુ સમય ઓનલાઈન વિતાવે છે અને તાત્કાલિક ડિસ્કાઉન્ટ, સોશિયલ મીડિયા પ્રમોશન અને ઝડપી નફાના વચન આપતી ઓફરો તરફ આકર્ષિત થઈ શકે છે. છેતરપિંડી કરનારાઓ આનો લાભ લે છે. તેઓ મર્યાદિત સમયની ઓફરનો ઉપયોગ કરે છે અથવા તક ગુમાવવાની ધમકીનો ઉપયોગ કરીને લોકોને યોગ્ય ખંત વિના ઉતાવળમાં નિર્ણયો લેવા માટે લલચાવે છે.

કામદાર વર્ગને નકલી નોકરીની ઓફર, શેરબજાર, ક્રિપ્ટો અને રોકાણ યોજનાઓ દ્વારા લલચાવી શકાય છે. વૃદ્ધ લોકોને કૌટુંબિક મુશ્કેલી, નાણાકીય કટોકટી અથવા કાનૂની કાર્યવાહીની ધમકીઓ દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવે છે. ડિજિટલ ધરપકડમાં, છેતરપિંડી કરનારાઓ પોલીસ અથવા સરકારી એજન્સીના અધિકારીઓ તરીકે લોકોને ડરાવવા અને તેમને પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા દબાણ કરવા માટે રજૂ કરે છે. જીતેન જૈન જણાવે છે કે, છેતરપિંડી કરનારાઓ હવે લીક થયેલી વ્યક્તિગત માહિતી અને AI-જનરેટેડ સંદેશાઓનો પણ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આનાથી તેમના સંદેશાઓ વધુ અધિકૃત દેખાય છે અને લોકો માટે છેતરપિંડી શોધવાનું મુશ્કેલ બની શકે છે.

2025માં 2.4 મિલિયનથી વધુ ફરિયાદો

ગૃહ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, 2025માં રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ પર નાણાકીય સાયબર છેતરપિંડીની 2,402,579 ફરિયાદો નોંધાઈ હતી. છેતરપિંડીની નોંધાયેલ રકમ રૂ.22,495 કરોડ હતી. 2026માં પણ આવા કેસ નોંધાઈ રહ્યા છે. 30 જૂન, 2026 સુધીમાં, ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) ની મદદથી, 3.28 મિલિયનથી વધુ ફરિયાદો પર પ્રક્રિયા કરવામાં આવી હતી, અને લોકોના ખાતામાંથી રૂ.11,158 કરોડથી વધુ રકમ ઉપાડવામાં આવી હતી.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

નાનાથી લઈને મોટા સુધી, છેતરપિંડીના વિવિધ કિસ્સાઓ

6 ઓક્ટોબર, 2026, અમદાવાદ: પોલીસ અને યુટ્યુબ અધિકારીઓ તરીકે દેખાતા લોકોએ 25 વર્ષીય યુવાનને વીડિયો કોલ પર ધમકી આપી હતી અને 49.78 લાખ રૂપિયાની છેતરપિંડી કરી હતી.

29 સપ્ટેમ્બર, 2026, પુણે: 27 વર્ષીય આઇટી પ્રોફેશનલે સોશિયલ મીડિયા પર એક જાહેરાત જોઈ અને ખરીદી કરી. તેના ખાતામાંથી 1.19 લાખ રૂપિયા ઉપાડી લેવામાં આવ્યા.

17 સપ્ટેમ્બર, 2026, મુંબઈ: 68 વર્ષીય એક વ્યક્તિની ટેલિકોમ અધિકારી તરીકે ઓળખાવીને ડિજિટલી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, તેને મની લોન્ડરિંગ કેસની ધમકી આપવામાં આવી હતી, અને 1.12 કરોડ રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા.

3 સપ્ટેમ્બર, 2026, લખનૌ: ડૉ. ઝિયાને ATS અધિકારી તરીકે ઓળખાવીને ડિજિટલી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, તેમને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ થવાની ધમકી આપવામાં આવી હતી. 1.55 કરોડ રૂપિયાની છેતરપિંડી કરવામાં આવી હતી.

19 ઓગસ્ટ, 2026, લખનૌ: એક નિવૃત્ત FCI કર્મચારી અને તેની પત્નીને 18 દિવસ માટે ડિજિટલી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ATS, NIA અને CBI અધિકારીઓનો ઢોંગ કરીને તેમને 42.09 લાખ રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરવાની ફરજ પડી હતી.

કૌભાંડ થયા પછી દરેક મિનિટ કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?

સાયબર છેતરપિંડીની જાણ થતાં જ તેની જાણ કરવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. જીતેન જૈનનું કહેવું છે કે, છેતરપિંડી કરનારાઓ ચોરાયેલા ભંડોળને ઝડપથી બહુવિધ બેંક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરી શકે છે, જેનાથી પૈસા શોધવા અને પાછા મેળવવાનું મુશ્કેલ બને છે. તેથી, જો તમારી સાથે છેતરપિંડી થાય છે, તો તાત્કાલિક 1930 પર કૉલ કરો, cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ દાખલ કરો અને તમારી બેંકને જાણ કરો. કૉલ્સ, સંદેશાઓ અથવા વ્યવહારોના કોઈપણ પુરાવા કાઢી નાખો નહીં.

સાયબર છેતરપિંડી કોઈપણ વય જૂથ સુધી મર્યાદિત નથી. છેતરપિંડી કરનારાઓની પદ્ધતિઓ અલગ અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ બચાવનો નિયમ સમાન છે: નફાની લાલચ અથવા ડરાવનારા કૉલ્સ પર વિશ્વાસ કરીને ઝડપી નિર્ણયો ન લો. પહેલા, માહિતીની પુષ્ટિ કરો અને છેતરપિંડીની જાણ થતાં જ તેની જાણ કરો.

આ પણ વાંચો : રોજ બે પેગ દારૂ પીતા લોકો સાવધાન! 25માંથી એક વ્યક્તિના મોતનું જોખમ, નવા અભ્યાસમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો