નેપાળે જાહેર કરી 100 રુપિયાની નવી વિવાદિત નોટ, ભારતના 3 સ્થળ તેના પર છાપી દીધા
નેપાળ, 28 નવેમ્બર 2025: નેપાળની સેન્ટ્રલ બેંકે 100 રૂપિયાની નવી નોટ જારી કરી છે, પરંતુ આ નોટથી એક જૂનો વિવાદ ફરી ઉભો થયો છે. નોટ પર છપાયેલા નકશામાં નેપાળને તેના ક્ષેત્રમાં લિપુલેખ, કાલાપાણી અને લિમ્પિયાધુરાનો સમાવેશ થતો દર્શાવવામાં આવ્યો છે. આ વિસ્તારો વર્ષોથી ઉત્તરાખંડનો ભાગ છે. કાઠમંડુના આ પગલાને ભારત-નેપાળ સંબંધોમાં એક નવો તણાવ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
નેપાળી નેશનલ બેંકના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, 100 રૂપિયાની નોટ પર પહેલા નેપાળનો નકશો છાપવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે તેને 2020 માં જારી કરાયેલ રાજકીય નકશાને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે બદલવામાં આવ્યો છે, જેમાં નેપાળની સરહદોની અંદરના ત્રણ વિસ્તારો દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. અન્ય મૂલ્યોની નોટોમાં નકશો શામેલ નથી, તેથી ફેરફાર ફક્ત 100 રૂપિયાની નોટ સુધી મર્યાદિત છે.
નોટ પરની છબીઓ
નવી નોટના આગળના ભાગમાં ડાબી બાજુ માઉન્ટ એવરેસ્ટની છબી અને જમણી બાજુ નેપાળના રાષ્ટ્રીય ફૂલનો વોટરમાર્ક છે. નેપાળનો વિસ્તૃત નકશો મધ્યમાં હળવા લીલા પૃષ્ઠભૂમિ સામે દર્શાવવામાં આવ્યો છે. તેની નજીક અશોક સ્તંભ પણ છપાયેલો છે, જેમાં બુદ્ધના જન્મસ્થળ લુમ્બિનીનો ઉલ્લેખ છે. નોટની પાછળ એક શિંગડાવાળા ગેંડાનું ચિત્રણ કરવામાં આવ્યું છે.
વિવાદ કેવી રીતે શરૂ થયો?
2020 માં, તત્કાલીન નેપાળ સરકારે એક નવો રાજકીય નકશો બહાર પાડ્યો હતો, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે મહાકાલી નદીના ઉદ્ભવને કારણે લિપુલેખ, કાલાપાણી અને લિમ્પિયાધુરા તેના વાસ્તવિક પ્રદેશનો ભાગ હતા. નેપાળી સંસદે પણ તે નકશાને મંજૂરી આપી હતી. ભારતે આ પગલાની નિંદા કરતા કહ્યું હતું કે તે ઐતિહાસિક તથ્યો અને વહીવટી વાસ્તવિકતાનો સંપૂર્ણપણે વિરોધાભાસ કરે છે. હવે, ચલણી નોટ પર સમાન નકશાના ઉપયોગથી ફરીથી મુદ્દો ગરમાયો છે.
ભારત અને નેપાળ વચ્ચેની સરહદનો આધાર શું છે?
ભારત અને નેપાળ લગભગ 1,850 કિલોમીટરની સરહદ ધરાવે છે, જે પાંચ ભારતીય રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે. 1816 ની સુગૌલી સંધિને બંને દેશો વચ્ચેની સરહદનું સીમાંકન કરવાનો આધાર માનવામાં આવે છે. આ વિવાદ મહાકાલી નદીના મુખ્ય માર્ગના વિવિધ અર્થઘટનને કારણે ઉદ્ભવે છે. ભારત જે પ્રવાહને મુખ્ય પ્રવાહ માને છે, નેપાળ તેને સહાયક પ્રવાહ કહે છે અને અહીંથી સરહદ રેખા અંગે મૂંઝવણ અને વિવાદ ઉદ્ભવે છે.
આ પણ વાંચો: Miss International 2025: કોલંબિયાની કૈટાલિના ડ્યૂક બની મિસ ઈન્ટરનેશનલ 2025, ભારતની દીકરીએ પણ ઈતિહાસ રચ્યો
