પેટ્રોલ-ડીઝલનો અંત નજીક? હવે શેરડીના રસથી દોડશે ગાડીઓ, ભારતની ઈથેનોલ ક્રાંતિથી બદલાશે દેશનું ભવિષ્ય

Ethanol Fuel India: ભારતમાં હવે ઈંધણ ક્ષેત્રમાં એક ઐતિહાસિક પરિવર્તન શરૂ થઈ ગયું છે. વર્ષોથી પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર આધારિત રહેલો દેશ હવે ધીમે ધીમે ઈથેનોલ આધારિત ઈંધણ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકાર, ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગ અને તેલ કંપનીઓ મળીને એવી વ્યવસ્થા ઊભી કરી રહી છે કે આવનારા સમયમાં ગાડીઓ માત્ર પેટ્રોલ કે ડીઝલથી નહીં, પરંતુ શેરડીના રસ, મકાઈ, ચોખા અને કૃષિ કચરામાંથી બનતા ઈથેનોલથી પણ દોડશે.

આ પરિવર્તન માત્ર ઈંધણ બદલવાની પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ ભારતને ઊર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનાવવા, ખેડૂતોની આવક વધારવા અને પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટેની એક વિશાળ આર્થિક અને પર્યાવરણલક્ષી ક્રાંતિ માનવામાં આવી રહી છે. દેશની મોટી ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓ હવે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો પર ઝડપથી કામ કરી રહી છે. સાથે જ તેઓ સરકાર પાસે એવી માંગ કરી રહી છે કે E85 અને E100 જેવા હાઈ-ઈથેનોલ ફ્યુઅલની કિંમત પેટ્રોલ કરતાં ઘણી ઓછી રાખવામાં આવે અને આવા વાહનો પર GSTમાં રાહત આપવામાં આવે.

શું છે ઈથેનોલ અને કેમ વધી રહ્યું છે તેનું મહત્વ?

ઈથેનોલ એક પ્રકારનું બાયો-ફ્યુઅલ છે, જે મુખ્યત્વે શેરડીના રસ, મકાઈ, તૂટેલા ચોખા, કસાવા અને કૃષિ કચરામાંથી બનાવવામાં આવે છે. આ ઈંધણ પરંપરાગત પેટ્રોલ કરતાં વધુ પર્યાવરણમિત્ર માનવામાં આવે છે કારણ કે તેના ઉપયોગથી કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટે છે. ભારત જેવા કૃષિ આધારિત દેશમાં ઈથેનોલ ઉત્પાદનથી ખેડૂતોને પણ મોટો લાભ મળી શકે છે. હાલમાં ભારતમાં પેટ્રોલમાં 20 ટકા સુધી ઈથેનોલ મિશ્રણ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેને E20 કહેવામાં આવે છે. હવે સરકાર E22, E25, E27 અને E30 તરફ આગળ વધી રહી છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

E30 એટલે શું?

E30નો અર્થ થાય છે:

• 30% ઈથેનોલ
• 70% પેટ્રોલ

આ પ્રકારના મિશ્રણથી પેટ્રોલનો વપરાશ ઘટે છે અને દેશની વિદેશી તેલ પરની નિર્ભરતા ઓછી થાય છે.

ભારત કેમ ઈથેનોલ તરફ વળી રહ્યું છે?

ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ ઓઈલ આયાતકાર દેશોમાંનો એક છે. દેશ પોતાની કુલ જરૂરિયાતનું લગભગ 85થી 90 ટકા ક્રૂડ ઓઈલ વિદેશમાંથી ખરીદે છે. દર વર્ષે લાખો કરોડ રૂપિયાનું વિદેશી ચલણ તેલ આયાતમાં ખર્ચાય છે. પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ, રાજકીય તણાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ વધારા જેવી પરિસ્થિતિઓ ભારત માટે મોટી ચિંતા બની રહી છે. એવામાં સરકાર હવે સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ વિકલ્પો તરફ વળી રહી છે. ઈથેનોલ એમાં સૌથી મોટો વિકલ્પ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે દેશના ખેડૂતો અને કૃષિ અર્થતંત્ર સાથે સીધો જોડાયેલો છે.

શેરડીના રસથી બનશે નવી ઊર્જા

ભારતમાં ઈથેનોલ ઉત્પાદનનો સૌથી મોટો આધાર શેરડી છે. શેરડીમાંથી ખાંડ બનાવ્યા પછી બચતા મોલાસિસ ઉપરાંત હવે સીધા શેરડીના રસમાંથી પણ ઈથેનોલ બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ કારણે શેરડી ઉગાડતા ખેડૂતોને વધારાની આવકનો રસ્તો મળી રહ્યો છે. સરકારના અંદાજ પ્રમાણે આવનારા વર્ષોમાં ઈથેનોલની માંગ ઝડપથી વધશે, જેના કારણે શેરડી, મકાઈ અને અન્ય પાકોની ખેતીમાં પણ વધારો થઈ શકે છે.

ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગે સરકાર સમક્ષ મૂકી મોટી માંગ

દેશની અગ્રણી ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓએ સરકાર સમક્ષ સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું છે કે જો E85 અને E100 જેવા ઈંધણ પેટ્રોલ કરતાં સસ્તા નહીં હોય તો ગ્રાહકો ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો ખરીદવામાં રસ નહીં લે. કંપનીઓનું કહેવું છે કે ઈથેનોલમાં પેટ્રોલ કરતાં ઓછી ઊર્જા હોય છે, એટલે માઈલેજ થોડું ઓછું મળે છે. એવામાં જો ગ્રાહકોને ઈંધણ ખર્ચમાં બચત નહીં થાય તો તેઓ માટે આ ટેક્નોલોજી આકર્ષક નહીં બને.

શું છે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહન?

ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહન એવી ગાડી છે જે E20થી લઈને E100 સુધીના કોઈપણ ઈથેનોલ-પેટ્રોલ મિશ્રણ પર ચાલી શકે છે.

આ વાહનોમાં ખાસ પ્રકારની ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે:

• કોરોસિવ-રેઝિસ્ટન્ટ ફ્યુઅલ ટાંકી
• ખાસ પાઈપ અને ઈન્જેક્ટર
• હાઈ-ફ્લો ફ્યુઅલ પંપ
• ઈથેનોલ સેન્સર
• અદ્યતન ECM સિસ્ટમ

ઠંડા પ્રદેશોમાં ગાડી સરળતાથી સ્ટાર્ટ થાય તે માટે હીટેડ ફ્યુઅલ રેલ ટેક્નોલોજી પણ આપવામાં આવે છે.

બ્રાઝિલનું મોડલ ભારત માટે પ્રેરણા

વિશ્વમાં બ્રાઝિલ ઈથેનોલ આધારિત ઈંધણ ક્ષેત્રે સૌથી સફળ દેશ માનવામાં આવે છે. બ્રાઝિલે 1975માં Pro-Alcool પ્રોગ્રામ શરૂ કર્યો હતો. આજે ત્યાં E27 સ્ટાન્ડર્ડ ફ્યુઅલ છે અને મોટા ભાગની ગાડીઓ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ ટેક્નોલોજી પર ચાલે છે. ત્યાં ઈથેનોલ પેટ્રોલ કરતાં સસ્તુ હોવાથી લોકો મોટી સંખ્યામાં તેનો ઉપયોગ કરે છે. ભારત પણ હવે આ જ મોડલ અપનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.

અમેરિકામાં પણ મોટી સફળતા

અમેરિકામાં મકાઈમાંથી મોટા પ્રમાણમાં ઈથેનોલ બનાવવામાં આવે છે. ત્યાં 2 કરોડથી વધુ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો રસ્તા પર દોડે છે. આ મોડલથી ભારતને ટેક્નોલોજી, ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇન ક્ષેત્રે ઘણું શીખવા મળી શકે છે.

GSTમાં રાહતની માંગ

ઓટો કંપનીઓ હવે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો પર GSTમાં છૂટની પણ માંગ કરી રહી છે. હાલમાં EV પર માત્ર 5 ટકા GST લાગે છે જ્યારે સામાન્ય પેટ્રોલ-ડીઝલ વાહનો પર વધારે ટેક્સ છે. કંપનીઓનું કહેવું છે કે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને શરૂઆતમાં ટેક્સ રાહત આપવામાં આવશે તો લોકો ઝડપથી તેને અપનાવશે. ખાસ કરીને ટુ-વ્હીલર માર્કેટમાં આ રાહત અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે કારણ કે ભારતીય ગ્રાહકો કિંમત બાબતે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે.

કંપનીઓએ તૈયાર કર્યા નવા મોડલ

ભારતીય અને વૈશ્વિક કંપનીઓ હવે ઈથેનોલ આધારિત વાહનોના પ્રોટોટાઈપ તૈયાર કરી રહી છે.

કાર સેગમેન્ટ

• Maruti Suzuki – WagonR અને Fronx ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ
• Toyota – Innova Hycross FFV Hybrid
• Tata Motors – Punch અને Safari ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ

ટુ-વ્હીલર સેગમેન્ટ

• TVS Motor Company – Apache RTR 200 Fi E100
• Bajaj Auto – Pulsar NS160 Flex-Fuel
• Honda – CB300F FlexTech
• Hero MotoCorp – ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ ટેક્નોલોજી પર સક્રિય કાર્ય

BISએ જાહેર કર્યા નવા સ્ટાન્ડર્ડ

Bureau of Indian Standards દ્વારા E22, E25, E27 અને E30 માટે નવા ટેક્નિકલ સ્ટાન્ડર્ડ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

આ પગલાથી હવે ઓટો કંપનીઓને નવા એન્જિન અને ફ્યુઅલ સિસ્ટમ ડિઝાઈન કરવામાં સરળતા મળશે.

ઈથેનોલ ક્રાંતિના મોટા ફાયદા

1. તેલ આયાતમાં ઘટાડો

ભારત દર વર્ષે લાખો કરોડ રૂપિયાનું ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. ઈથેનોલથી આ ખર્ચમાં મોટી બચત થઈ શકે છે.

2. ખેડૂતોને સીધો લાભ

શેરડી, મકાઈ અને ચોખાના ખેડૂતો માટે નવી આવક ઊભી થશે.

3. પ્રદૂષણમાં ઘટાડો

ઈથેનોલ આધારિત ઈંધણ પર્યાવરણ માટે વધુ અનુકૂળ માનવામાં આવે છે.

4. ઊર્જા સુરક્ષા

દેશને વિદેશી બજાર પરની નિર્ભરતા ઓછી થશે.

5. ગ્રામિણ અર્થતંત્ર મજબૂત બનશે

બાયોફ્યુઅલ ઉદ્યોગથી ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં રોજગારી અને રોકાણ વધશે.

પરંતુ પડકારો પણ ઓછા નથી

ઈથેનોલ ક્રાંતિ સાથે કેટલાક મોટા પડકારો પણ જોડાયેલા છે.

પાણીનો ભારે ઉપયોગ

શેરડી અને ચોખા જેવી ખેતીમાં પાણીનો વપરાશ ખૂબ વધારે થાય છે.

માઈલેજમાં ઘટાડો

ઈથેનોલમાં ઊર્જા ઓછી હોવાથી વાહનોનું માઈલેજ ઘટી શકે છે.

ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો ખર્ચ

દેશભરમાં નવા ફ્યુઅલ સ્ટેશન અને સ્ટોરેજ વ્યવસ્થા ઉભી કરવાની જરૂર પડશે.

ખાદ્ય સુરક્ષાનો પ્રશ્ન

જો મોટા પ્રમાણમાં પાક ઈંધણ માટે વપરાશે તો ખાદ્ય વસ્તુઓના ભાવ વધી શકે છે.

આવનારા સમયમાં શું બદલાશે?

વિશેષજ્ઞોના મતે જો સરકાર યોગ્ય કિંમતો, ટેક્સ રાહત અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ પર ધ્યાન આપશે તો આગામી 10થી 15 વર્ષમાં ભારતના રસ્તાઓ પર મોટી સંખ્યામાં ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો દોડતા જોવા મળશે. આ પરિવર્તન માત્ર ટેક્નોલોજી નહીં પરંતુ ભારતની આર્થિક, કૃષિ અને ઊર્જા નીતિમાં પણ ઐતિહાસિક ફેરફાર સાબિત થઈ શકે છે. શેરડીના રસથી બનતું ઈંધણ હવે માત્ર પ્રયોગ નથી રહ્યું, પરંતુ ભારતના ભવિષ્યની નવી ઊર્જા તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.

આ પણ વાંચો: હોય નહીં, શેરડીના રસમાંથી રસ્તા પર દોડશે વ્હીકલ!, જાણો સરકારનો શું છે પ્લાન