સાઈબર ગુનેગારો હવે સાવધાન! આવી ગયા છે ભારતના સાઈબર કમાન્ડો, બસ ડાયલ કરો 1930 અને થશે કામ

- ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર દ્વારા સાયબર ગુનેગારો સામે એક મોટી રણનીતિ વિકસાવવામાં આવી છે
HD ન્યુઝ ડેસ્કઃ ભારતમાં સાયબર ક્રાઇમ સૌથી ઝડપથી વિકસતા ખતરાઓમાંનો એક બની ગયો છે. દરરોજ હજારો લોકો ઓનલાઈન છેતરપિંડીનો ભોગ બને છે. ક્યારેક નકલી રોકાણની આડમાં તેમની પાસેથી પૈસા પડાવવામાં આવે છે. ક્યારેક હની ટ્રેપ દ્વારા તેમને બ્લેકમેલ કરવામાં આવે છે. ક્યાંક બાળકો સાથે સંકળાયેલી વાંધાજનક સામગ્રીનું નેટવર્ક ચાલી રહ્યું છે અને સાયબર સ્લેવરી જેવા ગુનાઓ બહાર આવી રહ્યા છે. મોબાઇલ ફોન પરની એક લિંક, સોશિયલ મીડિયા પરનો સંદેશ અથવા અજાણ્યો કોલ કોઈની આખી કમાણી ક્ષણભરમાં બગાડી શકે છે. આ જ કારણ છે કે સામાન્ય નાગરિકોને ડર છે કે તેઓ પોતે જ આગામી લક્ષ્ય બની શકે છે.
હવે ડિજિટલ ગુનાની આ દુનિયાનો સામનો કરવા માટે ભારતે પોતાની ડિજિટલ આર્મી બનાવી છે. ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર દ્વારા સાયબર ગુનેગારો સામે એક મોટી રણનીતિ વિકસાવવામાં આવી છે. અહીં ખાસ તાલીમ પામેલા સાયબર કમાન્ડો બનાવવામાં આવ્યા છે, જેઓ સાયબર ગુનેગારોની યુક્તિઓ સમજે છે અને તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરે છે. સૌથી અગત્યની વાત એ છે કે જો કોઈ સાયબર ફ્રોડ થાય છે, તો પીડિતે ફક્ત હેલ્પલાઇન નંબર 1930 ડાયલ કરવાની અથવા cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવવાની જરૂર છે. આ પછી આખી સિસ્ટમ તાત્કાલિક સક્રિય થઈ જાય છે
સાયબર ગુનેગારો પર ડિજિટલ હુમલો કેવી રીતે થશે?
કેન્દ્ર સરકારે સાયબર ક્રાઇમનો સામનો કરવા માટે ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) ની સ્થાપના કરી છે. આ એક નોડલ એજન્સી છે જે દેશભરમાં પોલીસ, બેંકિંગ સંસ્થાઓ, ટેલિકોમ કંપનીઓ અને પેમેન્ટ ગેટવેને એક જ પ્લેટફોર્મ પર જોડે છે. તેનો ધ્યેય સાયબર ક્રાઇમની ફરિયાદ મળતાં જ તાત્કાલિક કાર્યવાહી શરૂ કરવાનો અને છેતરપિંડી કરનારાઓના નેટવર્કને તોડી પાડવાનો છે. જ્યારે કોઈ 1930 હેલ્પલાઇન પર કોલ કરે છે અથવા ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવે છે, ત્યારે કેસ સીધો સિટીઝન ફાઇનાન્શિયલ સાયબર ફ્રોડ રિપોર્ટિંગ અને મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમમાં નોંધાયેલો હોય છે. આ સાયબર ફ્રોડ મિટિગેશન સેન્ટરને સક્રિય કરે છે, જેમાં એક જ સ્થાનથી કાર્યરત વિવિધ એજન્સીઓ રહે છે. API ઈન્ટિગ્રેશન દ્વારા બેંકો, ટેલિકોમ અને પેમેન્ટ કંપનીઓની સિસ્ટમ જોડાય છે, જેનાથી શંકાસ્પદ વ્યવહારોને તાત્કાલિક ટ્રેક કરવા અને ફ્રીઝ કરવાની પ્રક્રિયા સક્ષમ બને છે.
તાજેતરના ડેટા દર્શાવે છે કે સાયબર છેતરપિંડી હવે દેશમાં એક સંગઠિત નેટવર્કના રૂપમાં ફેલાઈ ગઈ છે. 10 જાન્યુઆરી, 2025 અને 20 જાન્યુઆરી, 2026 ની વચ્ચે, શંકાસ્પદ ચેક ઉપાડના 3,827 કેસ નોંધાયા હતા, જેમાં રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ અને ગુજરાત સૌથી આગળ હતા. શંકાસ્પદ ATM ઉપાડના 43,450 કેસ નોંધાયા હતા, જેમાં બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઝારખંડ સૌથી આગળ હતા. વધુમાં દેશભરમાં 54,869 બેંક ખાતા શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ સાથે જોડાયેલા હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું.
આટલી બાબતો ખાસ જાણો
- જો કોઈ સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બને છે, તો તેમણે તાત્કાલિક હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર કોલ કરવો જોઈએ અથવા cybercrime.gov.in પર ઓનલાઇન ફરિયાદ નોંધાવવી જોઈએ. ફરિયાદ જેટલી વહેલી તકે દાખલ કરવામાં આવે છે, બેંક વ્યવહારને ટ્રેક કરીને ભંડોળ ફ્રીઝ થવાની અથવા પુનઃપ્રાપ્ત થવાની શક્યતા એટલી જ વધારે છે. વિલંબના પરિણામે પૈસા અનેક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર થઈ શકે છે, જેનાથી રિકવરી મુશ્કેલ બની શકે છે.
- સાયબર કમાન્ડો ખાસ તાલીમ પામેલા નિષ્ણાતો છે, જેમને નવીનતમ સાયબર ક્રાઇમ યુક્તિઓ સમજવા અને તેનો સામનો કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. તેઓ ડિજિટલ ફોરેન્સિક્સ, નેટવર્ક ટ્રેકિંગ, ડેટા એનાલિસિસ અને ઓનલાઇન ગુનેગારોને ઓળખવામાં નિષ્ણાત છે. તેમનું કામ સાયબર ક્રિમિનલ નેટવર્ક્સને ઓળખવાનું, ડિજિટલ પુરાવા એકત્રિત કરવાનું અને એજન્સીઓને કાર્યવાહી કરવામાં મદદ કરવાનું છે.
- ભારતીય એજન્સીઓ અનુસાર હાલમાં સૌથી મોટો ખતરો ફાયનાન્સિયલ સાયબર ફ્રોડનો છે. આમાં નકલી રોકાણ વેબસાઇટ્સ, નકલી ટ્રેડિંગ એપ્સ, નકલી ગ્રાહક સંભાળ નંબરો અને સોશિયલ મીડિયા કૌભાંડોનો સમાવેશ થાય છે. ગુનેગારો લોકોને મોટા નફાની લાલચ આપીને પૈસા રોકાણ કરાવે છે અને પછી ગાયબ થઈ જાય છે. વધુમાં ફિશિંગ, OTP ફ્રોડ, હની ટ્રેપ અને ઓનલાઈન બ્લેકમેલિંગ જેવા ગુનાઓ પણ વધી રહ્યા છે.
- સરકારી એજન્સીઓ માને છે કે હોટસ્પોટ મેપિંગ, રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ અને મલ્ટી-એજન્સી કોઓર્ડિનેશન સાયબર ક્રિમિનલ નેટવર્ક્સને ઝડપથી વિક્ષેપિત કરી શકે છે. I4C દ્વારા દેશભરની એજન્સીઓ સાથે મળીને કામ કરી રહી છે, ડિજિટલ ગુનેગારો સામે પ્રતિક્રિયા ઝડપી બનાવી રહી છે. સ્પષ્ટપણે સાયબર ગુનેગારો સામે ભારતનો ડિજિટલ વળતો હુમલો શરૂ થઈ ગયો છે.
આ પણ વાંચોઃ હોટલના રૂમમાં હિડન કેમેરા તો નથી લાગ્યા ને, ટ્રાવેલિંગ દરમિયાન ખાસ કરો આ કામ












