દુનિયાના એવા દેશ જ્યાં રખડતા કૂતરાઓ નથી જોવા મળતા, જાણો કેવી રીતે કર્યું સમસ્યાઓનું સમાધાન

નવી દિલ્હી, 12 ઓગસ્ટ 2025 : સુપ્રીમ કોર્ટે કૂતરાંના કરડવા અને રેબીઝના વધતા કેસોને લઈને કડક વલણ અપનાવ્યું છે અને આદેશ આપ્યો છે કે આગામી 8 અઠવાડિયામાં તમામ રખડતા કૂતરાંઓને શેરીઓમાંથી દૂર કરીને ડોગ શેલ્ટરમાં રાખવામાં આવે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લોકોની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમજૂતી નહીં થાય. આ નિર્ણયને કેટલાક લોકો જનતા માટે રાહત આપનારો ગણાવે છે, જ્યારે પશુ અધિકાર સંગઠન PETA ઇન્ડિયાનું માનવું છે કે આ ન તો વૈજ્ઞાનિક છે અને ન જ સ્થાયી સમાધાન. તેમનું કહેવું છે કે રખડતા કૂતરાંઓને હટાવવાને બદલે મૂળ કારણો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. હવે જ્યારે સરકારી એજન્સીઓએ મિશન મોડમાં કામ શરૂ કર્યું છે, ત્યારે સવાલ ઊભો થાય છે કે દુનિયાના એવા કયા દેશો છે જેમણે આ સમસ્યાને લગભગ નાબૂદ કરી દીધી છે અને તેમણે આ સફળતા કેવી રીતે મેળવી? ચાલો જાણીએ.

1. ભૂટાન
એક અહેવાલ મુજબ, ભારતનો પડોશી દેશ ભૂટાન 2023માં રખડનારા કૂતરાંઓની 100% નસબંધી (સ્ટર્લાઇઝેશન) કરનારો પ્રથમ દેશ બન્યો. આ સફળતા મેળવવા માટે ભૂટાને 2021માં નેશનવાઇડ એક્સેલરેટેડ ડોગ પોપ્યુલેશન મેનેજમેન્ટ એન્ડ રેબીઝ કંટ્રોલ પ્રોગ્રામ શરૂ કર્યો હતો. જોકે, નસબંધી અને રસીકરણનો કાર્યક્રમ 14 વર્ષ સુધી અલગ-અલગ તબક્કામાં ચાલ્યો હતો. 2021થી 2023 સુધીમાં લગભગ 1.5 લાખથી વધુ રખડતા કૂતરાંઓની નસબંધી કરવામાં આવી. આ કાર્યક્રમનું બજેટ આશરે 29 કરોડ રૂપિયા હતું, અને તેમાં 12,812 કર્મચારીઓએ ભાગ લીધો હતો.

2. મોરોક્કો

મોરોક્કોએ રખડતા કૂતરાંઓની સમસ્યાને માનવીય રીતે હલ કરવા માટે ટ્રેપ-ન્યૂટર-વેક્સિનેટ-રિટર્ન (TNVR) કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો. આ કાર્યક્રમમાં કૂતરાંઓને પકડવામાં આવે છે, તેમની નસબંધી કરવામાં આવે છે, રેબીઝની રસી આપવામાં આવે છે, ટેગ લગાવવામાં આવે છે અને પછી તેમને તેમના મૂળ વિસ્તારમાં પાછા છોડવામાં આવે છે. બીમાર અથવા ખતરનાક કૂતરાંઓને માનવીય રીતે યુથેનેશિયા (દયા મૃત્યુ) આપવામાં આવે છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં સરકારે આ કાર્યક્રમ પર લગભગ 23 મિલિયન ડોલર (આશરે 190 કરોડ રૂપિયા) ખર્ચ કર્યા છે.

3. નેધરલેન્ડ

નેધરલેન્ડ આજે યુરોપનો પ્રથમ એવો દેશ છે જ્યાં એક પણ રખડતું કૂતરું નથી. 19મી અને 20મી સદીની શરૂઆતમાં નેધરલેન્ડમાં આવારા કૂતરાંઓની સંખ્યા ઘણી હતી. શરૂઆતમાં સરકારે કૂતરાંઓને મારવા, પટ્ટા-મઝલના નિયમો અને ડોગ ટેક્સ જેવા પગલાં લીધા, પરંતુ ટેક્સથી બચવા લોકો વધુ કૂતરાંઓ છોડવા લાગ્યા. 20મી સદીના અંતે પશુઓ સાથે દુર્વ્યવહારને ગુનો જાહેર કરવામાં આવ્યો. ત્રણ મુખ્ય પગલાંઓએ આ સમસ્યાને હલ કરી: (1) દુકાનોમાંથી ખરીદેલા કૂતરાંઓ પર ભારે ટેક્સ, જેણે શેલ્ટરમાંથી દત્તક લેવાને પ્રોત્સાહન આપ્યું; (2) કેચ-ન્યૂટર-વેક્સિનેટ-રિટર્ન (CNVR) કાર્યક્રમ; અને (3) પેટ-પોલીસ ફોર્સ, જે પશુઓના દુર્વ્યવહાર પર દંડ અને જેલની સજા કરે છે. આ પગલાંઓએ નેધરલેન્ડને “રખડતા કૂતરાં મુક્ત” દેશ બનાવ્યો.

4. જાપાન

જાપાનમાં પશુ કલ્યાણના કડક નિયમો છે. અહીં રખડતા કૂતરાંઓને પકડવામાં આવે છે, ક્વોરન્ટાઇનમાં રાખવામાં આવે છે અને દત્તક લેવા માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે. વેટરનરી ડોક્ટરો ઓછા ખર્ચે નસબંધી કાર્યક્રમો ચલાવે છે, જેથી રખડતા કૂતરાંઓની સંખ્યા નિયંત્રણમાં રહે. **યુથેનેશિયા (દયા મૃત્યુ)**ની મંજૂરી છે, પરંતુ તે માત્ર બીમાર અથવા ખતરનાક કૂતરાંઓ માટે જ વપરાય છે. જોકે, ટોક્યો જેવા કેટલાક વિસ્તારોમાં ગેસ ચેમ્બરનો ઉપયોગ થાય છે, જેની ટીકા થાય છે કારણ કે આ પ્રક્રિયામાં કૂતરાંઓને 15 મિનિટ સુધી પીડા સહન કરવી પડે છે.

5. દક્ષિણ કોરિયા

દક્ષિણ કોરિયામાં છોડી દેવાયેલા પાલતુ પ્રાણીઓની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. આનો સામનો કરવા માટે સરકારે ટ્રેપ-ન્યૂટર-રિટર્ન (TNR) કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો, જે મુખ્યત્વે આવારા બિલાડીઓ માટે છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ આંશિક રૂપે રખડતા કૂતરાંઓ માટે પણ થાય છે. આ કાર્યક્રમમાં પ્રાણીઓને પકડવામાં આવે છે, નસબંધી કરવામાં આવે છે અને પછી તેમના મૂળ વિસ્તારમાં છોડવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, રસીકરણ અને દત્તક લેવાના કાર્યક્રમો પણ ચલાવવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચો : કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ઓડિશા, પંજાબ અને આંધ્રપ્રદેશમાં રૂ. 4600 કરોડના ખર્ચે સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન એકમોને મંજૂરી આપી