રાજસ્થાનમાં કફ સિરપથી મૃત્યુનો મામલો, બ્લેક લિસ્ટ દવા માર્કેટમાં કેવી રીતે પહોંચી?

રાજસ્થાન, 2 ઓકટોબર 2025:   રાજસ્થાનમાં ખાંસીની દવા પીવાથી એક બાળકનું મૃત્યુ થઈ ગયું, જ્યારે 10 અન્ય બાળકો અને એક ડૉક્ટર ગંભીર રીતે બીમાર પડી ગયા. આ કેસ સીકર, જયપુર, ઝુંઝુનુ, ભરતપુર અને બાંસવાડા જિલ્લાઓ સાથે જોડાયેલો છે. કેસન ફાર્મા કંપનીનું કફ સિરપ ‘ડેક્સ્ટ્રોમેથોર્ફન હાઇડ્રોબ્રોમાઇડ’ બ્લેકલિસ્ટેડ હોવા છતાં સરકારી હોસ્પિટલોમાં મફત દવા યોજના હેઠળ સપ્લાય થતું હતું. આ અકસ્માત પછી કંપનીએ ફેક્ટરી પર તાળા લગાવી દીધા અને કર્મચારીઓને રજા પર મોકલી દીધા. રાજ્ય સરકારે સાવચેતી તરીકે બધી કંપનીઓના આ જ સોલ્ટવાળા કફ સિરપની સપ્લાય બંધ કરી દીધી છે અને ત્રણ સભ્યોવાળી તપાસ સમિતિ રચી છે.

કેસન ફાર્માની ફેક્ટરી પર લટકેલા તાળા

એક ન્યુઝ એજન્સી જ્યારે જયપુરના સરણાડુંગર સ્થિત કેસન ફાર્માની ફેક્ટરી પહોંચી, ત્યારે ગેટ પર તાલો લગેલા મળ્યા. પડોશમાં આવેલી નમકીન ફેક્ટરીના માલિકે કહ્યું, ‘અહીં 30-40 લોકો કામ કરતા હતા, પણ ત્રણ દિવસથી કોઈ દેખાતું નથી.’ ફેક્ટરીની પાછળ બીખરાયેલા દવાઓના ભંડાર વચ્ચે એક નવો ગાર્ડ મળ્યો, જેણે કહ્યું, ‘હું ત્રણ દિવસ પહેલાં આવ્યો છું, ત્યારથી જગ્યા બંધ પડી છે.’ કંપનીએ ગાર્ડ બદલી નાખ્યો, જેથી તપાસથી બચી શકે.

બેન સોલ્ટની જગ્યાએ નવો ફોર્મ્યુલા બનાવ્યો

દસ્તાવેજોમાંથી ખુલાસો થયો કે કેસન ફાર્મા કંપનીના એક કફ સિરપને 2023 અને 2025માં બ્લેકલિસ્ટ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. ફેબ્રુઆરી 2025માં સરકારી તપાસ પછી તેની સપ્લાય પર પ્રતિબંધ લગ્યો, પણ કંપનીએ માર્કેટમાં દવા વેચતી રહી અને પ્રતિબંધિત સોલ્ટની જગ્યાએ નવો ફોર્મ્યુલા બનાવીને સરકારી હોસ્પિટલોમાં સપ્લાય ચાલુ રાખી. કેસન ફાર્માના માલિક વીરેન્દ્ર કુમાર ગુપ્તાથી આજતકે સંપર્ક કર્યો, તો તેમણે ફોન પર સફાઈ આપી, ‘એક સિરપ બ્લેકલિસ્ટેડ છે, પણ ડેક્સ્ટ્રોમેથોર્ફન બેન નથી. અકસ્માત ડૉક્ટરો દ્વારા દવાનું ઓવરડોઝ આપવાથી થયો.’ તેમણે કેમેરા પર આવવાનો ઇનકાર કરી દીધો.

સરકારી નહીં, ખાનગી લેબમાં થાય છે તપાસ

આજતકની તપાસમાં સામે આવ્યું કે રાજસ્થાનના સરકારી હોસ્પિટલોમાં મફત દવા યોજના હેઠળ દર્દીઓને આપવામાં આવતી દવાઓની તપાસ ખાનગી લેબમાં થાય છે, સરકારીમાં નહીં. વર્ષ 2024માં 101 દવાઓના સેમ્પલ તપાસમાં નાપસી ગયા હતા, 2025માં અત્યાર સુધી 81 દવાઓના સેમ્પલ તપાસમાં માનકો પર ખરા ઉતર્યા નથી. તેમ છતાં ડ્રગ કંટ્રોલ વિભાગે આ દવાઓની માર્કેટમાં સપ્લાય પર કોઈ રોક નથી લગાવી.

એ જ સોલ્ટવાળા બધા કફ સિરપ પર બેન

રાજસ્થાન મેડિકલ સર્વિસીસ કોર્પોરેશનના એમડી પુખરાજ સેને આજતક સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, ‘હવે બોર્ડમાં દાવો લાવીશું કે કોઈ કંપનીની એક દવા બ્લેકલિસ્ટ થવા પર તેની બધી દવાઓની સપ્લાય બંધ કરવામાં આવે. વર્તમાન નિયમોમાં જે દવા બ્લેકલિસ્ટ થતી હતી, ફક્ત તેની જ સપ્લાયને પ્રતિબંધિત કરવામાં આવતો.’ રાજસ્થાન સરકારે ડેક્સ્ટ્રોમેથોર્ફન હાઇડ્રોબ્રોમાઇડ સોલ્ટવાળા બધા કફ સિરપની સપ્લાય બંધ કરી દીધી છે. ત્રણ સભ્યોવાળી સમિતિ આ કેસની ઊંડી તપાસ કરશે.

આ પણ વાંચો : પડતા-પડતા બચી ઈશા અંબાણી, સાડી પહેરીને માતા સાથે આપ્યા પોઝ