ડ્રુઝ કોણ છે?: જેને બચાવવા માટે, ઇઝરાયલ સીરિયા પર બોમ્બમારો કરી રહ્યું છે

નવી દિલ્હી, 17 જુલાઈ ; ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે સંઘર્ષ શરૂ થયાને બે વર્ષ થઈ ગયા છે. યહૂદી વસ્તી ધરાવતા આ દેશે હવે તેની રાજધાની દમાસ્કસ સહિત સીરિયાના ત્રણ પ્રાંતોને નિશાન બનાવ્યા છે. ૧૩ જુલાઈના રોજ સીરિયાના સુવૈદામાં બનેલી ઘટના બાદ, ઇઝરાયલ સીધું સીરિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં કૂદી પડ્યું અને ત્યાંની નવી કટ્ટરપંથી સરકાર સામે હવાઈ હુમલા કરી રહ્યું છે.

ચાર દેશો સાથે પહેલાથી જ સંઘર્ષમાં ફસાયેલા ઇઝરાયલે સીરિયા પર હુમલા કેમ તીવ્ર બનાવ્યા છે? આ ડ્રુઝ મુસ્લિમો કોણ છે, જેને બચાવવા માટે ઇઝરાયલે સીરિયાની નવી સરકારને નિશાન બનાવી છે? ડ્રુઝ અંગેની તાજેતરની ઘટના શું છે? આ સમગ્ર ઘટનામાં આગળ શું થઈ શકે છે? ચાલો જાણીએ…

પહેલા જાણો – ડ્રુઝ કોણ છે, આ સમુદાયનો ઇતિહાસ શું છે?

ડ્રુઝ એ અરબી ભાષી મુસ્લિમોનો સમુદાય છે, જે મુખ્યત્વે સીરિયામાં સ્થાયી થાય છે. આ સમુદાયના લોકો લેબનોન, જોર્ડન અને ઇઝરાયલમાં પણ હાજર છે. ડ્રુઝનું મૂળ ઇસ્લામના ઇસ્માઇલી શિયા સંપ્રદાયમાં છે, જોકે ૧૧મી સદીમાં આ સમુદાયે કેટલાક અન્ય ધર્મોના રિવાજો પણ અપનાવ્યા હતા. આમાં હિન્દુ ધર્મ સંબંધિત કેટલીક પરંપરાઓ અપનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. આ સમુદાયના લોકો ‘પુનર્જન્મ’ અને ‘એક શરીરમાંથી બીજા શરીરમાં આત્માની ગતિ’ ની વિભાવનામાં માને છે. ઇસ્લામ ઉપરાંત, તેઓ ખ્રિસ્તી અને યહૂદી ધર્મના અગ્રણી પરંપરાગત વ્યક્તિઓમાં પણ માને છે.

ડ્રુઝ ઇસ્લામિક વિશ્વમાં લઘુમતી છે અને આ કારણે, આ સમુદાય અન્ય મુસ્લિમ જૂથોથી અલગ રહે છે. આ સમુદાયમાં ધર્માંતરણને માન્યતા આપવામાં આવતી નથી. એટલે કે, કોઈ વ્યક્તિ ધર્મ બદલીને ડ્રુઝ બની શકતો નથી. ઉપરાંત, આ સમુદાયના લોકો સંપ્રદાયની બહાર લગ્નને માન્યતા આપતા નથી.

સુન્ની પ્રભુત્વ ધરાવતા સીરિયામાં આ સમુદાયની સ્થિતિ કેવી છે?

આધુનિક સીરિયા અને લેબનોનની સ્થાપનામાં ડ્રુઝ સમુદાયે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હોવાનું માનવામાં આવે છે. લેબનોનમાં, ડ્રુઝ સમુદાય પ્રગતિશીલ સમાજવાદી પક્ષ દ્વારા રાજકીય વર્તુળોમાં પ્રભાવશાળી છે. જ્યારે, સીરિયામાં, આ સમુદાય આરબ સમાજવાદી બાથ પાર્ટીનો સમર્થક રહ્યો છે. 1963 માં, ડ્રુઝ લશ્કરી અધિકારીઓએ સીરિયામાં બળવાના પ્રયાસોમાં પણ મદદ કરી હતી, ત્યારબાદ બાથ પાર્ટી સીરિયામાં પ્રથમ વખત સત્તામાં આવી હતી. આ એ જ પક્ષ છે જેના દ્વારા અલાવી શિયા સમુદાયમાંથી આવેલા હાફેઝ અલ-અસદ સીરિયામાં સત્તા પર આવ્યા હતા. બાદમાં તેમના પુત્ર બશર અલ-અસદે પણ લાંબા સમય સુધી સીરિયા પર શાસન કર્યું. બંનેના શાસનમાં ડ્રુઝ સમુદાયની સ્થિતિ સારી રહી.

ગયા વર્ષે બશર અલ-અસદ સત્તા પરથી રાજીનામું આપ્યા પછી અને સુન્ની કટ્ટરવાદી સંગઠન હયાત તહરિર અલ-શામ (HTS) ના વડા અહેમદ અલ-શારા પ્રમુખ બન્યા પછી, ડ્રુઝ મુસ્લિમો સામે હિંસાનો ભય વ્યક્ત થવા લાગ્યો. આ ખતરાને પહોંચી વળવા માટે, ડ્રુઝે દક્ષિણ સીરિયાના વિસ્તારમાં સુરક્ષા ઘેરો બનાવ્યો હતો, જેથી કટ્ટરવાદી લડવૈયાઓ કોઈપણ પ્રકારની હિંસાને પ્રોત્સાહન ન આપી શકે. ડ્રુઝે સુવૈદામાં સીરિયન લડવૈયાઓની હાજરીનો પણ વિરોધ કર્યો હતો અને પોતાની નાની સેના દ્વારા વિસ્તારની સુરક્ષા પર ભાર મૂક્યો હતો.

આ હોવા છતાં, સુન્ની લડવૈયાઓએ કેટલીક જગ્યાએ ડ્રુઝ લોકો પર હુમલો કર્યો અને હિંસા આચરી. અલ-શારા સરકાર દ્વારા આ ઘટનાઓને રોકવા માટે અપીલ કરવામાં આવી હતી. આમ છતાં, લડવૈયાઓ ડ્રુઝને મારવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. બ્રિટન સ્થિત સીરિયન ઓબ્ઝર્વેટરી ફોર હ્યુમન રાઇટ્સ અનુસાર, કટ્ટરપંથી લડવૈયાઓ ડ્રુઝને પસંદગીપૂર્વક નિશાન બનાવી રહ્યા છે.

હવે જાણો- સમગ્ર વિવાદમાં ઇઝરાયલનો પ્રવેશ કેમ?

ડ્રુઝ મુખ્યત્વે દક્ષિણ સીરિયા અને ગોલાન હાઇટ્સમાં સ્થાયી થાય છે. ગોલાન હાઇટ્સ એ જ વિસ્તાર છે જેના પર ઇઝરાયલે 1967માં ઇઝરાયલ અને આરબ દેશો વચ્ચેના યુદ્ધ પછી કબજો કર્યો હતો અને પછી તેને પોતાનો ભાગ કહેવાનું શરૂ કર્યું હતું. આ રીતે, ડ્રુઝની મોટી વસ્તી સીરિયાથી સીધી ઇઝરાયલનો ભાગ બની ગઈ. હાલમાં, લગભગ 20 હજાર ડ્રુઝ ઇઝરાયલ દ્વારા બાંધવામાં આવેલા ઘરોમાં રહે છે અને ઇઝરાયલ પ્રત્યે વફાદાર માનવામાં આવે છે. લગભગ 1,50,000 ડ્રુઝે ઇઝરાયલી નાગરિકતા પણ લીધી છે અને તેઓ પોતાને ઇઝરાયલી કહે છે.

આ ડ્રુઝ ફક્ત ઇઝરાયલી સેનામાં જ સેવા આપતા નથી, પરંતુ ઇઝરાયલી યહૂદીઓ સાથે લોહીના સંબંધમાં પણ માને છે. ડ્રુઝનો એક મોટો જૂથ આરબ દેશો અને પેલેસ્ટિનિયન લડવૈયાઓ સામે ઇઝરાયલના અભિયાનમાં સામેલ રહ્યો છે. આ કારણે, ઇઝરાયલી સરકાર વિવિધ દેશોમાં તેની સુરક્ષાની ખાતરી આપે છે.

હાલના વિવાદમાં ઇઝરાયલ કેમ ઉશ્કેરાયું?

જ્યારે ડ્રુઝ સમુદાયના લોકો જોર્ડનની સરહદે આવેલા સીરિયાના દક્ષિણમાં સ્થિત સુવૈદામાં સલામત ક્ષેત્ર બનાવવાની કવાયતમાં રોકાયેલા હતા, ત્યારે અહીં રહેતા સ્થાનિક બેદુઈન જાતિઓએ ડ્રુઝ પર હુમલો કર્યો અને તેમનું અપહરણ કર્યું. આ પછી, હિંસા ભડકી ઉઠી અને સીરિયન સરકારી લડવૈયાઓ પણ ડ્રુઝની હત્યામાં સામેલ થઈ ગયા. આ ઘટનાક્રમને ધ્યાનમાં રાખીને, ઇઝરાયલે 15 જુલાઈના રોજ પહેલીવાર સીરિયામાં સુવૈદા પર હુમલો કર્યો અને કટ્ટરપંથી લડવૈયાઓને ભાગી જવા મજબૂર કર્યા. આ પછી, ઇઝરાયલે 16 જુલાઈના રોજ હુમલાઓ વધુ તીવ્ર બનાવ્યા અને સીરિયાની રાજધાની દમાસ્કસમાં લશ્કરી મુખ્યાલય અને સીરિયન સંરક્ષણ મંત્રાલય પર બોમ્બમારો કર્યો.

એટલું જ નહીં, ઇઝરાયલે મધ્ય દમાસ્કસમાં હવાઈ હુમલા પણ કર્યા. આ હુમલાઓ સીધા પ્રમુખના મહેલની નજીક થયા હતા, જેને સીરિયાની કટ્ટરપંથી સુન્ની સરકારના વડા અહેમદ અલ-શારા પર સીધા હુમલાની ચેતવણી સાથે જોડી શકાય છે. ઇઝરાયલના વિદેશ પ્રધાન ઇઝરાયલ કાત્ઝે 16 જુલાઈના હુમલા પછી લખ્યું હતું – દમાસ્કસને અમારી ચેતવણીઓનો અંત આવી ગયો છે. હવે ફક્ત પીડાદાયક હુમલાઓ જ થશે.

એવું માનવામાં આવે છે કે આ અભિયાન દ્વારા, ઇઝરાયલ ફક્ત ડ્રુઝને બચાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું નથી, પરંતુ સીરિયાની કટ્ટરપંથી સુન્ની સરકારના પ્રભાવના ક્ષેત્રને મર્યાદિત કરવાનો પણ પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ઇઝરાયલ લાંબા સમયથી ગોલાન હાઇટ્સ અને સીરિયન પ્રદેશ વચ્ચે બફર ઝોન બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂકી રહ્યું છે, જેથી તે અહીં રહેતા ડ્રુઝનું રક્ષણ કરી શકે અને તેની સરહદો પર ચોકી પણ કડક કરી શકે.

સીરિયામાં ઇઝરાયલના હુમલાઓ ક્યાં દોરી શકે છે?

ડ્રુઝ સમુદાય પર શરૂ થયેલા સંઘર્ષ પછી, સીરિયામાં ફરી એકવાર તણાવની પરિસ્થિતિ ઊભી થવાની સંભાવના છે. પ્રમુખ અહેમદ અલ-શારાની સરકાર માટે આ સૌથી મોટો પડકાર છે, જે સમગ્ર દેશમાં પોતાનો પ્રભાવ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. ઇઝરાયલી હુમલાઓ પછી, શસ્ત્રો અને ટેકનોલોજીની દ્રષ્ટિએ પહેલાથી જ પાછળ રહેલા સીરિયાને મોટી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

બીજી તરફ, ઇઝરાયલ, જેણે અત્યાર સુધી પેલેસ્ટાઇન, લેબનોન, ઈરાન અને યમનમાં પોતાના મોટા હુમલાઓથી સરકારો અને સંગઠનોના પાયા હચમચાવી નાખ્યા છે, તેણે હવે પોતાના માટે સંઘર્ષનો એક નવો મોરચો ખોલી દીધો છે. જોકે, અન્ય દેશોની તુલનામાં, સીરિયામાં ઇઝરાયલનો ધ્યેય સ્પષ્ટ છે – ડ્રુઝનું રક્ષણ કરવું અને સીરિયા સાથેની સરહદ પર તેમની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી. જો આ લક્ષ્યો પ્રાપ્ત થાય, તો જ ઇઝરાયલ સંઘર્ષ બંધ કરવાનું વિચારી શકે છે.

ઝડપથી સમાચાર મેળવવા માટે જોઈન કરો અમારા વોટ્સઅપ ગ્રુપમાં
https://chat.whatsapp.com/FU8bgMOynfgJl4wCoEeiJw