સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક નિર્ણય: કોવિડ વેક્સિનની સાઈડ ઈફેક્ટથી મૃત્યુના કિસ્સામાં કેન્દ્ર સરકાર વળતરની નીતિ બનાવે

Supreme Court: સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપતા કેન્દ્ર સરકારને કોવિડ-19 રસીની ગંભીર આડઅસરો અથવા તેનાથી થતા મૃત્યુ માટે ‘નો-ફોલ્ટ’ કમ્પેન્સેશન પોલિસી (No-Fault Compensation Policy) બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ નિર્ણય મુજબ, અસરગ્રસ્ત પરિવારોએ હવે એ સાબિત કરવાની જરૂર નહીં રહે કે રાજ્ય સરકાર કોઈ પણ રીતે જવાબદાર છે. સાર્વજનિક સ્વાસ્થ્ય અભિયાન દરમિયાન બનેલી આવી કમનસીબ ઘટનાઓ માટે રાહત પૂરી પાડવી એ રાજ્યની જવાબદારી છે.

શું છે ‘નો-ફોલ્ટ’ પોલિસીનો અર્થ?

‘નો-ફોલ્ટ’ એટલે કે દોષ સાબિત કર્યા વિના જ મળતી રાહત. આ પોલિસી ઘણા વિકસિત દેશોમાં પહેલેથી જ અમલમાં છે. સુપ્રીમ કોર્ટે બંધારણની કલમ 21 હેઠળ જીવન અને આરોગ્યના અધિકારને આધાર બનાવીને જણાવ્યું કે જ્યારે રસીકરણ એ રાજ્ય પ્રાયોજિત કાર્યક્રમ હોય, ત્યારે અસરગ્રસ્તોએ કોર્ટમાં લાંબી લડાઈ લડવાને બદલે સીધું વળતર મેળવવું જોઈએ.

અમલીકરણમાં રહેલા પડકારો

જોકે, ભારત જેવા વિશાળ દેશમાં આ પોલિસીને લાગુ કરવી અત્યંત જટિલ છે:

• મેડિકલ ડેટાનો અભાવ: અમેરિકા કે યુકે પાસે મજબૂત હેલ્થ ડેટા સિસ્ટમ છે, જ્યારે ભારતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મેડિકલ રેકોર્ડની સ્થિતિ નબળી છે.
• વૈજ્ઞાનિક જટિલતા: વેક્સિન અને મૃત્યુ વચ્ચે સીધો સંબંધ સ્થાપિત કરવો વૈજ્ઞાનિક રીતે મુશ્કેલ છે.
• દુરુપયોગની આશંકા: નવી નીતિ બાદ વળતર માટે દાવાઓનો પૂર આવી શકે છે, જેમાં નકલી કેસોને કારણે સિસ્ટમ પર નાણાકીય અને વહીવટી બોજ વધી શકે છે.
• કંપનીઓની જવાબદારી: હાલમાં વેક્સિન ઉત્પાદકો ‘ઇન્ડેમ્નિટી ક્લોઝ’ હેઠળ સુરક્ષિત છે. જો રાજ્ય વળતર આપશે, તો શું આ કંપનીઓ ભવિષ્યમાં બેદરકાર બનશે?

શા માટે આ નિર્ણય મહત્વનો છે?

આ પડકારો છતાં, લોકશાહી સમાજમાં રાજ્યની જવાબદારી માત્ર વેક્સિન ઉપલબ્ધ કરાવવાની જ નહીં, પણ તેના જોખમોને સંભાળવાની પણ છે.

• સામાજિક ન્યાય: ગરીબ પરિવારોને કોર્ટની લાંબી પ્રક્રિયામાંથી મુક્તિ મળશે.
• જાહેર વિશ્વાસ: ભવિષ્યમાં જો કોઈ નવી મહામારી આવે, તો લોકો રસી લેતા ડરશે નહીં કારણ કે તેમને ખબર હશે કે કોઈ અકસ્માતના કિસ્સામાં રાજ્ય તેમની સાથે ઉભું છે.

અનુચ્છેદ 21ની મજબૂતી: આ નિર્ણય જીવનના અધિકારને માત્ર નકારાત્મક (હાનિ ન કરવી) નહીં, પણ હકારાત્મક (રક્ષણ કરવું) રીતે જુએ છે.

આ પણ વાંચોઃ ઈરાન સામે અમેરિકાનો મોટો દાવ: હોર્મુઝ નજીક મરીન દળ તૈનાત

આ પણ વાંચોઃ ક્રિકેટ કે કલંક? મીરપુરમાં સલમાન આઘાના રન-આઉટ પર ભારે હોબાળો, ‘ખેલ ભાવના’ પર ફરી ઉઠ્યા સવાલ

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X