લોકરથી લઇને FD સુધી બદલાઇ ગઇ નોમિનેશન સિસ્ટમ, જાણો કોને બનાવશો પ્રાયમરી અને સક્સેસિવ નોમિની

નવી દિલ્હી, 17 નવેમ્બર, 2025: સરકારે 1 નવેમ્બર 2025થી નવા બેન્કિંગ નોમિનેશન નિયમ લાગુ કરી દીધા છે. આ ફેરફારનો હેતુ ખાતાધારકની મૃત્યુ બાદ પરિવારને પૈસા મળવાની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી અને આસાન કરવાનો છે, જેથી કોઇ પ્રકારનો વિવાદ કે વિલંબ ન થાય.

નવા નિયમો અનુસાર ચાર નોમિનીઓ જોડવાની સુવિધા થઇ ગઇ છે. દરેક ખાતામાં હવે ગ્રાહકો પ્રાયમરી અને સક્સેવિ નોમિની જોડી શકશે. તેનાથી એ નક્કી થશે કે તેના અવસાન બાદ બેન્ક સૌથી પહેલા કોને પૈસા આપશે અને જો તે વ્યક્તિ ન રહે તો આગળ કોણ હશે.

પ્રાથમિક નોમિની કોણ હોવું જોઈએ?

પ્રાઈમરી નોમિની એ વ્યક્તિ છે જેને બેંક પ્રથમ ચુકવણી કરે છે. ઉત્તરાધિકારી (સક્સેવિસ) નોમિની ફક્ત ત્યારે જ અસરકારક બને છે જો પ્રથમ નોમિની હવે જીવંત ન હોય. આ ગ્રાહકને ક્રમશઃ ચાર નોમિની ઉમેરવાની મંજૂરી આપે છે.

નોમીની નક્કી કરતી વખતે, તમારા જીવનસાથી અથવા મુખ્ય આશ્રિતોને પ્રાથમિક નોમિની બનાવો, અને બાળકો અથવા અન્ય સંબંધીઓને ઉત્તરાધિકારી નોમિની બનાવો. લગ્ન, બાળકનો જન્મ અથવા મૃત્યુ જેવા દરેક મોટા ફેરફાર પછી નોમિનેશન અપડેટ કરો.

શું ફાયદો થશે?

ચાર નોમિની ઉમેરવાથી ઘણા ફાયદા થાય છે. પરિવારને નાણાકીય સુરક્ષા મળશે કારણ કે જો પહેલો નોમિની ત્યાં ન હોય, તો આગામી નોમિની તરત જ જવાબદારી સંભાળી લેશે. બેંકને અગાઉથી ખબર પડશે કે કયા ક્રમમાં પૈસા વિતરિત કરવામાં આવશે, જેનાથી વિવાદો ઓછા થશે. RBIએ એ પણ શરત મૂકી છે કે બેંકે બધા જરૂરી દસ્તાવેજો પ્રાપ્ત થયાના 15 દિવસની અંદર દાવાનું સમાધાન કરવું પડશે. આ પરિવારને કોર્ટમાં અથવા કાનૂની કાર્યવાહીમાંથી પસાર થવાથી બચાવશે.

બે વિકલ્પો ઉપલબ્ધ રહેશે

બચત અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ ખાતાઓ હવે ચાર નોમિની સુધીની પરવાનગી આપશે. જો તમે ઇચ્છો છો કે તમારા પૈસા બે કે તેથી વધુ લોકો, જેમ કે તમારી પત્ની અને પુત્ર, દરેકને 50%, વચ્ચે વહેંચવામાં આવે, તો આને સિમલ્ટેનિયસ નોમિનેશન કહેવામાં આવે છે. જો તમે ઇચ્છો છો કે તમારા પૈસા પહેલા તમારી પત્ની, પછી તમારા પુત્ર અને પછી ત્રીજી વ્યક્તિ, વચ્ચે જાય, તો આને સક્સેસિવ નોમિનેશન કહેવામાં આવે છે. બેંકો આ બે વિકલ્પો માટે અલગ ફોર્મ પ્રદાન કરશે. ગ્રાહકો તેમની સુવિધા અનુસાર એક પસંદ કરી શકે છે.

લોકર અને સેફ કસ્ટડી સેવાઓ માટે ફક્ત સક્સેસિવ નોમિનેશનની મંજૂરી છે. આનો અર્થ એ છે કે તમે નામોને ક્રમમાં સૂચિબદ્ધ કરશો, જેમ કે પ્રથમ નોમિની, પત્ની, પછી પુત્ર, પછી પુત્રી. ફક્ત પ્રથમ હયાત નોમિની જ માન્ય નોમિની ગણવામાં આવશે અને તેને આમ કરવાનો અધિકાર હશે. જેથી પૈસા કોઈપણ મુશ્કેલી વિના યોગ્ય હાથમાં પહોંચે.

નેક્સજેનના સ્થાપક-નિર્દેશક ડૉ. દીપક જૈન કહે છે કે નવા નિયમોએ નોમિનીને વધુ સાનુકૂળ અને પારદર્શક બનાવ્યા છે. ગ્રાહકોએ તેમની નોમિનેશન વ્યૂહરચના સમજદારીપૂર્વક આયોજન કરવી જોઈએ જેથી તેમના પૈસા કોઈપણ મુશ્કેલી વિના યોગ્ય હાથમાં પહોંચે તેની ખાતરી કરી શકાય.

આ પણ વાંચોઃ 2026માં 6 મહિના સુધી આ રાશિઓને શનિ આપશે લાભ જ લાભ, જાણો કોણ છે સામેલ