
National News : ભારતના વધતા રાફેલ કાફલા સાથે, દેશમાં ફાઇટર એરક્રાફ્ટ એન્જિન એસેમ્બલી અને જાળવણી ક્ષમતાઓ વિકસાવવાની તૈયારીઓ ઝડપી બની છે. વાયુસેના માટે 114 નવા રાફેલ ફાઇટર જેટ અને નૌકાદળ માટે 26 રાફેલ-એમ એરક્રાફ્ટ માટે પ્રસ્તાવિત સોદો આ ઔદ્યોગિક ભાગીદારીને વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવી રહ્યો છે.
ભારતમાં એન્જિનની અંતિમ એસેમ્બલી લાઇન સ્થાપિત કરવાની યોજના
ફ્રેન્ચ કંપની સફ્રાન હૈદરાબાદમાં M88 એન્જિન માટે જાળવણી સુવિધા સ્થાપિત કરી રહી છે, જેમાં ભારતમાં એન્જિનની અંતિમ એસેમ્બલી લાઇન સ્થાપિત કરવાની યોજના છે. ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે સંરક્ષણ ભાગીદારી હવે ફાઇટર એરક્રાફ્ટની ખરીદી સુધી મર્યાદિત નથી; તે સંરક્ષણ ઉત્પાદન, ટેકનોલોજી, જાળવણી અને ભારતીય કંપનીઓની ભાગીદારીનો સમાવેશ કરવા માટે વિસ્તરી રહી છે.
વિમાનનો મોટો ભાગ ભારતમાં બનાવવાની યોજના
ખરેખર, ભારતીય વાયુસેના માટે 114 રાફેલ મલ્ટિરોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ ખરીદવાની પ્રક્રિયા આગળ વધી રહી છે. આશરે રૂ.3.25 લાખ કરોડના આ પ્રસ્તાવિત સોદા હેઠળ, વિમાનનો મોટો ભાગ ભારતમાં બનાવવાની યોજના છે. ઓક્ટોબર 2026માં, સંરક્ષણ સચિવ રાજેશ કુમાર સિંહે સંકેત આપ્યો હતો કે, આ ખરીદી પ્રક્રિયા પર નિર્ણય ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં લઈ શકાય છે. આ પ્રસ્તાવમાં રાફેલમાં ભારતીય શસ્ત્રો અને સ્વદેશી સાધનોનો સમાવેશ કરવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
નૌકાદળના 26 રાફેલ-M વિમાનો M88 એન્જિનોની જરૂરિયાત વધારશે
રાફેલ કાર્યક્રમનો બીજો મુખ્ય ઘટક ભારતીય નૌકાદળ સાથે સંબંધિત છે. 28 એપ્રિલ, 2025 ના રોજ, ભારતે ફ્રાન્સ સાથે આશરે રૂ.63,000 કરોડના 26 રાફેલ-M, અથવા મરીન રાફેલ વિમાનોની ખરીદી માટે આંતર-સરકારી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આમાં 22 સિંગલ-સીટર અને 4 ટ્વીન-સીટર વિમાનોનો સમાવેશ થાય છે. આ વિમાનો INS વિક્રાંત અને INS વિક્રમાદિત્ય જેવા વિમાનવાહક જહાજોમાંથી સંચાલિત થશે. 2030 સુધીમાં આ વિમાનોની ડિલિવરી પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય છે.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
આ કરારમાં વિમાનના એન્જિન, સેન્સર અને શસ્ત્રો માટે ભારતમાં જાળવણી, સમારકામ અને ઓવરહોલ સુવિધાઓની સ્થાપનાનો પણ સમાવેશ થાય છે. તે રાફેલ ફ્યુઝલેજના ઉત્પાદન અને સ્વદેશી શસ્ત્રોના એકીકરણ માટે તકનીકી સહાય પણ પૂરી પાડે છે.
હૈદરાબાદમાં M88 એન્જિન જાળવણી કેન્દ્ર બનાવાશે
આ વ્યૂહરચનાના ભાગ રૂપે, સફરાને 26 નવેમ્બર, 2025ના રોજ હૈદરાબાદમાં રાફેલના M88 એન્જિન માટે ફ્રાન્સની બહાર તેની પ્રથમ MRO સુવિધાનો શિલાન્યાસ કર્યો. આ પ્રોજેક્ટ માટે 40 મિલિયન યુરો અથવા આશરે રૂ.400 કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આશરે 5,000 ચોરસ મીટરમાં ફેલાયેલી આ સુવિધામાં વાર્ષિક 600 થી વધુ એન્જિન મોડ્યુલની જાળવણી અને સમારકામ કરવાની ક્ષમતા હશે. સંપૂર્ણ ક્ષમતા પર, તે લગભગ 150 લોકોને રોજગારી આપી શકે છે. આ કેન્દ્ર ભારતીય વાયુસેનાના રાફેલ વિમાન માટે એન્જિનને પ્રાથમિકતા આપશે. વધુમાં, અન્ય દેશોના રાફેલ વિમાનના M88 એન્જિનની સેવા પણ કરવામાં આવશે.
ભારતમાં M88 એન્જિન એસેમ્બલી લાઇન સ્થાપિત કરવાની તૈયારીઓ
આ ભાગીદારીનો આગામી મુખ્ય તબક્કો ભારતમાં M88 એન્જિન માટે અંતિમ એસેમ્બલી લાઇન સ્થાપિત કરવાનો છે. સફરનના સીઈઓ ઓલિવિયર એન્ડ્રીસના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં એન્જિન એસેમ્બલી સ્થાનિક ઉત્પાદન અને કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ઘટકોના સોર્સિંગ સાથે થઈ શકે છે. વધુમાં, એન્જિનના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઘટકોનું ઉત્પાદન ફ્રાન્સમાં ચાલુ રહેશે. તેથી, આને સંપૂર્ણ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર તરીકે જોવું જોઈએ નહીં.
ભારતની ભાવિ ફાઇટર એન્જિન ક્ષમતાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ
આ પ્રોજેક્ટનું મહત્વ ફક્ત રાફેલ પૂરતું મર્યાદિત નથી. ભારત AMCA માટે અત્યાધુનિક એન્જિન ટેકનોલોજી વિકસાવવા તરફ પણ કામ કરી રહ્યું છે, જે એક સ્વદેશી પાંચમી પેઢીનું ફાઇટર એરક્રાફ્ટ છે. આમ, M88 એન્જિનનું એસેમ્બલી, જાળવણી અને ઔદ્યોગિક સહયોગ ભારતીય એરોસ્પેસ ક્ષેત્રને હાઇ-ટેક ઉત્પાદનમાં અનુભવ પ્રદાન કરી શકે છે. જો કે, M88 ટેકનોલોજી અને AMCAના સ્વદેશી એન્જિન વિકાસને અલગ પ્રોજેક્ટ તરીકે ગણવા જોઈએ.
આ પણ વાંચો : ભારતનું આગામી પેઢીનું ફાઇટર જેટ કોણ બનાવશે? ટાટા સહિત ત્રણ મોટી કંપનીઓ રેસમાં












