પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની તાજેતરની 6 દિવસ (લગભગ 140 કલાક)ની વિદેશ યાત્રા ભારતની વિદેશ નીતિ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક માનવામાં આવી રહી છે. આ પ્રવાસ દરમિયાન તેમણે યુએઈ, સ્વીડન, નોર્વે, નેધરલેન્ડ અને ઇટાલી જેવા પાંચ દેશોની મુલાકાત લીધી અને અનેક સ્તરે મહત્વપૂર્ણ સમજૂતીઓ, રોકાણ કરારો અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીઓ સ્થાપિત કરી.
ઊર્જા સુરક્ષા, ક્રૂડ ઓઇલ સ્ટોરેજ, LPG સપ્લાય, સેમિકન્ડક્ટર, ગ્રીન ટેક્નોલોજી અને ડિફેન્સ ઉત્પાદન જેવા ક્ષેત્રોમાં થયેલી આ ડીલ્સથી ભારતને કુલ અંદાજે 40 અબજ ડોલરથી વધુનું લાભ મળ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ સમગ્ર પ્રવાસને ભારતની “એનર્જી + ટેક્નોલોજી + ઇન્વેસ્ટમેન્ટ” આધારિત નવી વૈશ્વિક રણનીતિનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
યુએઈ સાથે ઊર્જા સુરક્ષાની ઐતિહાસિક ડીલ
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની યુએઈ મુલાકાત આ સમગ્ર પ્રવાસનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે. માત્ર 3 કલાકના ટૂંકા રોકાણ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે ઊર્જા સુરક્ષા સંબંધિત અનેક વ્યૂહાત્મક સમજૂતીઓ થઈ. ખાસ કરીને સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ એગ્રીમેન્ટ હેઠળ યુએઈ ભારત માટે 3 કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલનો સ્ટોક તૈયાર કરશે. આ સ્ટોરેજની જવાબદારી અને ખર્ચ પણ યુએઈ જ ઉઠાવશે. આ ડીલથી ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત બનશે અને સ્ટ્રેટેજિક ઓઇલ રિઝર્વ લગભગ 14 થી 15 દિવસ સુધી વધશે.
હોર્મુઝ નિર્ભરતા ઘટાડવાનો વ્યૂહાત્મક પ્રયાસ
યુએઈ સાથેની આ ભાગીદારીનો બીજો મોટો લાભ એ છે કે ભારતની હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. હવે તેલની સપ્લાય ફુજૈરાહ પોર્ટથી પાઈપલાઈન મારફતે સીધું શિપિંગ થશે, જેનાથી જિયો-પોલિટિકલ જોખમ ઘટશે. આ પગલું ભારતની ઊર્જા સપ્લાય ચેઇનને વધુ સુરક્ષિત અને સ્થિર બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
LPG સપ્લાયમાં યુએઈની મજબૂત ભાગીદારી
યુએઈ ભારતની ઊર્જા જરૂરિયાતમાં પહેલેથી જ મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર છે. ખાસ કરીને LPG સપ્લાયમાં યુએઈ ભારતની લગભગ 40% જરૂરિયાત પૂરી કરે છે. આ મુલાકાત દરમિયાન ઈન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન અને ADNOC વચ્ચે નવી સમજૂતી થઈ, જેના દ્વારા લાંબા ગાળે LPG સપ્લાય વધુ સ્થિર અને સુરક્ષિત બનશે. આ પગલાથી ભાવ સ્થિરતા અને ઊર્જા સુરક્ષા બંનેમાં સુધારો થશે.
યુએઈ તરફથી 3 અબજ ડોલરનું રોકાણ
આ મુલાકાત દરમિયાન યુએઈ દ્વારા ભારતમાં લગભગ 3 અબજ ડોલરનું નવું રોકાણ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી. આ રોકાણ મુખ્યત્વે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, એનર્જી, લોજિસ્ટિક્સ અને ડિજિટલ ક્ષેત્રમાં થવાનું છે. આ પગલાથી ભારતમાં રોજગાર સર્જન અને આર્થિક વિકાસને નવી ગતિ મળશે.
સ્વીડન સાથે ગ્રીન ટેક્નોલોજી અને ઇનોવેશન ભાગીદારી
સ્વીડન મુલાકાત દરમિયાન ભારતે યુરોપના અગ્રણી ટેક્નોલોજી દેશ સાથે ગ્રીન એનર્જી અને ઇનોવેશન ક્ષેત્રમાં ભાગીદારી મજબૂત કરી. ઈલેક્ટ્રિક વાહન ટેક્નોલોજી, બેટરી વિકાસ, સ્ટાર્ટઅપ ઈકોસિસ્ટમ અને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં નવી સહકાર સમજૂતીઓ થઈ. આ મુલાકાત ભારતના ક્લીન એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
નોર્વે સાથે ઊર્જા અને બ્લૂ ઇકોનોમી સહકાર
નોર્વે મુલાકાત દરમિયાન સમુદ્રી અર્થતંત્ર અને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સહકાર વધારવા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું. ઓઇલ અને ગેસ ટેક્નોલોજી, હાઇડ્રોજન એનર્જી અને મેરિટાઇમ સેક્ટરમાં નવી ભાગીદારી બની. સાથે જ કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે પણ નવી ટેક્નોલોજી પર ચર્ચા કરવામાં આવી, જે ભારતના ક્લાઈમેટ લક્ષ્યો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
નેધરલેન્ડ સાથે સેમિકન્ડક્ટર અને ટેક સપ્લાય ચેઇન મજબૂત
નેધરલેન્ડ મુલાકાત ભારત માટે ટેક્નોલોજી દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રહી. સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય ચેઇન, હાઇ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ અને એગ્રીટેક ક્ષેત્રમાં બંને દેશોએ સહકાર વધારવાનો નિર્ણય કર્યો. આ ભાગીદારી ભારતને વૈશ્વિક ટેક સપ્લાય ચેઇનમાં વધુ મજબૂત સ્થાન આપશે.
ઇટાલી સાથે ડિફેન્સ અને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ સહયોગ
ઇટાલી સાથે ભારતે ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ, ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ડિઝાઇન અને ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર જેવા ક્ષેત્રોમાં સહકાર વધાર્યો. મેક ઇન ઈન્ડિયા અભિયાનને મજબૂત બનાવવા માટે યુરોપિયન ટેક્નોલોજી અને ઉદ્યોગ સહકાર મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. આ મુલાકાત ભારતના ડિફેન્સ અને ઈન્ડસ્ટ્રીયલ વિકાસ માટે નવી તકો ઊભી કરે છે.
કુલ પરિણામ: ભારતને મળેલો વ્યૂહાત્મક લાભ
આ સમગ્ર 5 દેશોની મુલાકાતમાં ભારતને ઊર્જા, ટેક્નોલોજી અને રોકાણ ક્ષેત્રે મોટા લાભ મળ્યા છે. કુલ મળીને 40 અબજ ડોલરથી વધુના રોકાણ અને ડીલ્સનો અંદાજ છે. આ સાથે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થઈ છે, ટેક્નોલોજી સહકાર વધ્યો છે અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં ભારતની ભૂમિકા વધુ મજબૂત બની છે.
