નેશનલ હાઈવે પર દર કલાકે 6થી વધુ અવસાન, નીતિન ગડકરીએ રજૂ કર્યા ચોંકાવનારા આંકડા

નવી દિલ્હી, 24 જુલાઈ 2025: ભારતના રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર થતા માર્ગ અકસ્માતો અંગે કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ રાજ્યસભામાં ચોંકાવનારા આંકડા રજૂ કર્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે 2025ના પ્રથમ છ મહિના (જાન્યુઆરીથી જૂન) દરમિયાન રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર થયેલા માર્ગ અકસ્માતોમાં 26,770 લોકોના મોત નીપજ્યા છે, એટલે કે દર કલાકે સરેરાશ 6થી વધુ લોકોના જીવ ગયા. આ ઉપરાંત, 2024માં આખા વર્ષ દરમિયાન રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર કુલ 52,609 જીવલેણ અકસ્માતો નોંધાયા હતા.

અકસ્માતોનું કારણ

ગડકરીએ જણાવ્યું કે આ અકસ્માતોમાં મોટાભાગના દ્વિચક્રી વાહનો સામેલ હોય છે. ઝડપી ગતિ, હેલ્મેટ વગર બાઇક ચલાવવી, પદયાત્રીઓ દ્વારા નિર્ધારિત સ્થળો કે અંડરપાસને બદલે રસ્તો ઓળંગવો અને ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન જેવા કારણો અકસ્માતોનું મુખ્ય કારણ બને છે. આ ઉપરાંત, ગડકરીએ સ્વીકાર્યું કે નિયમોનું કડક પાલન ન થવું અને જનજાગૃતિનો અભાવ પણ આ અકસ્માતોમાં વધારો કરે છે.

સરકારના પગલાં

સરકારે માર્ગ સલામતી સુધારવા માટે ઘણા પગલાં લીધા હોવાનું ગડકરીએ જણાવ્યું. ભારતીય રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પ્રાધિકરણ (NHAI) દ્વારા ઉચ્ચ ટ્રાફિક અને ઝડપી ગતિવાળા માર્ગો પર એડવાન્સ્ડ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (ATMS) સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ પ્રણાલી દિલ્હી-મેરઠ એક્સપ્રેસવે, ટ્રાન્સ-હરિયાણા એક્સપ્રેસવે, ઇસ્ટર્ન પેરિફેરલ એક્સપ્રેસવે અને દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસવે જેવા મુખ્ય ધોરીમાર્ગો પર લાગુ કરવામાં આવી છે. ATMSમાં કેમેરા, સેન્સર અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોનો સમાવેશ થાય છે, જે રીઅલ-ટાઇમમાં અકસ્માતોની ઝડપી ઓળખ અને રાહત કાર્યમાં મદદ કરે છે.

નવા હાઈવે પ્રોજેક્ટ્સમાં ATMSને ફરજિયાત ઘટક તરીકે સામેલ કરવામાં આવે છે, જ્યારે જૂના માર્ગો પર તેને અલગ પ્રોજેક્ટ તરીકે લાગુ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં 1,12,561 કિલોમીટર રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોનું સલામતી ઓડિટ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં રસ્તાની ડિઝાઇન, સંકેતો અને દૃશ્યતાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે.

અન્ય પહેલો

ગડકરીએ જણાવ્યું કે સરકારે અકસ્માતો ઘટાડવા માટે ચાર મુખ્ય ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે: રોડ એન્જિનિયરિંગ, ઓટોમોબાઇલ એન્જિનિયરિંગ, કાયદાનું પાલન અને લોકોનું શિક્ષણ. તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો કે માત્ર હેલ્મેટ ન પહેરવાને કારણે દર વર્ષે 30,000 મોત થાય છે, જે ટ્રાફિક નિયમોના પાલનની જરૂરિયાતને રેખાંકિત કરે છે. સરકારે અકસ્માત સ્થળો (બ્લેક સ્પોટ) પર સુધારા માટે 40,000 કરોડ રૂપિયા ખર્ચવાનો નિર્ણય લીધો છે.

આ ઉપરાંત, દિલ્હી-દેહરાદૂન એક્સપ્રેસવે જેવા પ્રોજેક્ટ્સમાં સલામતીની સુવિધાઓ જેવી કે 113 અંડરપાસ, 5 રેલ ઓવરબ્રિજ, 76 કિલોમીટર સર્વિસ રોડ અને 16 એન્ટ્રી/એક્ઝિટ પોઇન્ટનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ એક્સપ્રેસવે ઓક્ટોબર 2025 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે, જે દિલ્હીથી દેહરાદૂનનો પ્રવાસ સમય 5-6 કલાકથી ઘટાડીને 2.5 કલાક કરશે.

આર્થિક અને સામાજિક અસર

ગડકરીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે માર્ગ અકસ્માતોને કારણે દેશના જીડીપીને 3.14%નું નુકસાન થાય છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આ અકસ્માતોમાં મૃત્યુ પામનારાઓમાં 60-67% લોકો 18 થી 45 વર્ષની વયના યુવાનો હોય છે, જે દેશના ભવિષ્ય માટે મોટું નુકસાન છે.

સરકારનું લક્ષ્ય

સરકારનો ઉદ્દેશ્ય ભવિષ્યમાં માર્ગ અકસ્માતોને શૂન્ય સુધી લઈ જવાનો છે. આ માટે ટેકનોલોજી, નીતિઓ અને નિગરાની વ્યવસ્થાને સતત મજબૂત કરવામાં આવી રહી છે. ગડકરીએ જણાવ્યું કે જનજાગૃતિ અભિયાનો, મીડિયા અને સમાજના સહયોગથી લોકોની વર્તણૂકમાં પરિવર્તન લાવવું જરૂરી છે.

પડકારો અને ભવિષ્યની યોજના

ગડકરીએ સ્વીકાર્યું કે માનવ વર્તન બદલવું એ સૌથી મોટો પડકાર છે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું કે 2023-24માં રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ નિર્માણની ગતિ ઘટીને 29 કિલોમીટર પ્રતિ દિવસ થઈ ગઈ, જે 2020-21માં 37 કિલોમીટર પ્રતિ દિવસની સર્વોચ્ચ ઝડપથી ઓછી છે. જોકે, સરકાર આગામી વર્ષોમાં 25,000 કિલોમીટર બે-લેન ધોરીમાર્ગોને ચાર-લેનમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે 10 લાખ કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કરવાની યોજના ધરાવે છે.

આ ચોંકાવનારા આંકડાઓએ દેશમાં માર્ગ સલામતીની ગંભીર સ્થિતિને ઉજાગર કરી છે. નીતિન ગડકરીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે સરકાર આ દિશામાં ગંભીર છે અને અકસ્માતો ઘટાડવા માટે ટેકનોલોજી અને જનજાગૃતિનો ઉપયોગ કરશે. નાગરિકો, મીડિયા અને સમાજના સહયોગથી આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવું શક્ય બનશે.

આ પણ વાંચો : અમદાવાદ: ખાડામાં ફેઈઝની લાઈનમાં કામ કરવા જતા યુવકનું વીજ કરંટ લાગતા મોત; બેદરકારીનો આક્ષેપ