દેવી-દેવતાઓ, ભારત માતાના નામ પર શપથ નહીં લઈ શકો, કેરળ હાઇકોર્ટનો નિર્ણય
Kerala High Court Oath Judgment: કેરળ હાઈકોર્ટે શપથ ગ્રહણને લઈને એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ શપથ લેતી વખતે કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત કરાયેલા શબ્દોની મર્યાદાથી બહાર જઈ શકે નહીં. એટલે કે, શપથ કાં તો કાયદાકીય રીતે ‘ઈશ્વરના નામે’ લઈ શકાય અથવા ઈશ્વરનું નામ લીધા વિના ‘સત્યનિષ્ઠાથી’ પ્રતિજ્ઞા લઈ શકાય છે. તેમાં કોઈ ચોક્કસ દેવી-દેવતાઓ, ભારત માતા, કોઈ સંગઠન, રાજકીય શહીદો કે કોઈ વ્યક્તિના નામનો ઉમેરો કરવો કાયદેસર રીતે માન્ય નથી.
આ જ કાનૂની આધાર પર હાઈકોર્ટે તિરુવનંતપુરમ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના કેટલાક કાઉન્સિલરો (પાર્ષદો)ની શપથને ગેરકાનૂની અને અમાન્ય ગણાવી છે. કોર્ટે કહ્યું કે શપથના ફોર્મેટમાં પોતાની તરફથી કોઈ પણ નવો શબ્દ ઉમેરવો એ સંપૂર્ણપણે કાયદાની વિરુદ્ધ છે.
શું હતો સમગ્ર વિવાદ?
આ મામલો ત્યારે અદાલતના દ્વારે પહોંચ્યો જ્યારે તિરુવનંતપુરમ નગર નિગમના 20 કાઉન્સિલરોએ શપથ લેતી વખતે કાયદાના નિયત માળખાથી અલગ જઈને વિવિધ હિન્દુ દેવી-દેવતાઓ, ‘ભારતાંબા’, ‘ભારત માતા’, ગુરુદેવ તેમજ પોતાના રાજકીય આંદોલનના શહીદોના નામ લીધા હતા.
આનાથી જ સંબંધિત એક બીજી અરજી પલક્કડ જિલ્લાની વડક્કનચેરી ગ્રામ પંચાયતના સભ્યની શપથને લઈને પણ કરવામાં આવી હતી. તે ગ્રામ પંચાયત સભ્યએ શપથ લેતી વખતે ‘ઈશ્વરની કૃપાથી ઉમ્મન ચાંડીના નામે’ શપથ લીધા હતા. આ બંને વિવાદો સામે આવ્યા બાદ હાઈકોર્ટે આ મામલે કાનૂની પાસાઓની ઊંડી તપાસ શરૂ કરી હતી કે શું કાયદો શપથના નક્કી કરાયેલા ફોર્મેટની બહાર જવાની પરવાનગી આપે છે કે નહીં.
કોર્ટે ચુકાદામાં શું મહત્વની ટિપ્પણી કરી?
જસ્ટિસ પી.વી. કુન્હીકૃષ્ણનની સિંગલ બેન્ચે આ મામલે પોતાનો ચુકાદો સંભળાવતા કહ્યું કે, કેરળ મ્યુનિસિપાલિટી એક્ટ (નગરપાલિકા અધિનિયમ) અને કેરળ પંચાયત રાજ એક્ટ હેઠળ શપથ લેવા માટે માત્ર બે જ બંધારણીય અને કાનૂની રીતો ઉપલબ્ધ છે. પહેલી રીત ઈશ્વરના નામે શપથ લેવી, બીજી રીત ઈશ્વરનું નામ લીધા વિના માત્ર સત્યનિષ્ઠાપૂર્વક પ્રતિજ્ઞા લેવી.
અદાલતે સાફ કર્યું કે ‘ઈશ્વર’ શબ્દનો વ્યાપ પોતાની રીતે વધારીને તેમાં કોઈ ચોક્કસ દેવી-દેવતા, ભારત માતા, રાજકીય શહીદ, કોઈ સંગઠન કે કોઈ પૂર્વ નેતાનું નામ જોડવું કાયદાની વિરુદ્ધ છે. કોર્ટે વધુમાં ઉમેર્યું કે શપથ એ માત્ર એક સામાન્ય ઔપચારિકતા નથી. આ જનતા પ્રત્યેનું એક અત્યંત ગંભીર વચન છે કે ચૂંટાયેલો પ્રતિનિધિ બંધારણનું પાલન કરશે, કાયદા મુજબ કામ કરશે અને ઈમાનદારીથી પ્રજાની સેવા કરશે. તેથી, શપથ માત્ર એ જ માન્ય ગણાશે જે કાયદામાં લખેલી શરતો અને ફોર્મેટ મુજબ લેવામાં આવી હોય.
કાઉન્સિલરો અને પંચાયત સભ્યોની સભ્યપદ પર શું અસર પડશે?
હાઈકોર્ટે સ્વીકાર્યું કે આ શપથ ખોટી રીતે લેવાયેલી હોવાથી કાયદેસર રીતે વૈધ (માન્ય) નથી. પરંતુ માત્ર આ એક ભૂલના કારણે પ્રજા દ્વારા ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓનો જનાદેશ એટલે કે તેમનું સભ્યપદ રદ કરી શકાય નહીં. અદાલતે મોટો આદેશ આપતા જણાવ્યું છે કે તિરુવનંતપુરમ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના કાઉન્સિલરો અને વડક્કનચેરી પંચાયતના તે સભ્ય ૪ અઠવાડિયાની (એક મહિનાની) અંદર ફરીથી કાયદાકીય રીતે સાચી શપથ ગ્રહણ કરે. અદાલતે એ પણ નોંધ્યું કે આ લોકોએ કદાચ એમ વિચારીને આવું કર્યું હશે કે તેમનો આ રીતનો આગ્રહ કાનૂની રીતે સાચો છે, તેથી તેમના પર કોઈ દંડ કે સજા ફટકારવામાં આવશે નહીં.
અત્યાર સુધીના સરકારી કાર્યોનું શું થશે?
તિરુવનંતપુરમ નગર નિગમના પાર્ષદોના મામલામાં કોર્ટે મોટી રાહત આપી છે કે અત્યાર સુધી તેમના દ્વારા કરવામાં આવેલા તમામ કાર્યો કેરળ મ્યુનિસિપાલિટી એક્ટની કલમ ૫૩૧ હેઠળ સુરક્ષિત રહેશે, એટલે કે તેઓ રદબાતલ નહીં થાય. પરંતુ, વડક્કનચેરી ગ્રામ પંચાયતના સભ્યના કિસ્સામાં ચિત્ર અલગ છે. કોર્ટે નોંધ્યું કે પંચાયત રાજ એક્ટમાં આવી સુરક્ષાની કોઈ જોગવાઈ નથી, તેથી તે સભ્યએ શપથ લીધા બાદ અત્યાર સુધી જે પણ નિર્ણયો કે કાર્યો કર્યા છે તે કાયદાકીય રીતે અમાન્ય (ગેરકાનૂની) ગણાશે. જો કે, તેને પણ ફરીથી સાચી રીતે શપથ લેવાની તક આપવામાં આવી છે.
ચુકાદાના અંતમાં મહાન સમાજ સુધારક નારાયણ ગુરુના ઉપદેશો અને ભારતીય બંધારણમાં નોંધાયેલી બિનસાંપ્રદાયિકતા (સેક્યુલરિઝમ) નો ઉલ્લેખ કરતા હાઈકોર્ટે કહ્યું કે લોકો ભગવાનને ભલે અલગ-અલગ નામોથી પૂજતા હોય, પરંતુ કાયદાની દ્રષ્ટિએ શપથ માત્ર ‘ઈશ્વર’ ના નામે અથવા ‘સત્યનિષ્ઠા’ થી જ લઈ શકાય છે. તેમાં પોતાની મરજીથી કોઈ પણ નવું નામ ઉમેરવું યોગ્ય નથી.
આ પણ વાંચોઃ 6 સિક્સર, 19 ચોગ્ગા… વૈભવ સૂર્યવંશીના નાના ભાઈ આશિર્વાદે મચાવ્યો તરખાટ, ફટકાર્યા તોફાની 168 રન
આ પણ વાંચોઃ AAPએ ચૈતર વસાવાના કેસની તુલના હાર્દિક પટેલ સાથે કરી, ભાજપ પર ડબલ સ્ટાન્ડર્ડનો આરોપ
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
