Meta Rights Manager: સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર કન્ટેન્ટની ચોરી અટકાવવા માટે મેટાના ‘રાઇટ્સ મેનેજર’ ને એક મહત્વપૂર્ણ સાધન ગણવામાં આવે છે. આ ટૂલ ઓરિજિનલ ક્રિએટર્સ અને કોપીરાઇટ ધારકોને તેમની સામગ્રીની સુરક્ષા કરવા અને અનધિકૃત પુનઃઅપલોડ સામે કાનૂની કે તકનીકી પગલાં લેવામાં મદદ કરે છે. જોકે, દિલ્હી હાઇકોર્ટે હવે મેટા પાસેથી આ સાધનની સુલભતા, વાપરવાના નિયમો અને પાત્રતાની નીતિઓ અંગે વિગતવાર સમજૂતી માંગી છે.

કન્ટેન્ટ ક્રિએટર મોહિત કુમારની અરજી અને ખંડણીનો આક્ષેપ

આ સમગ્ર મામલો જાણીતા કન્ટેન્ટ ક્રિએટર અને બિઝનેસ કોચ મોહિત કુમાર દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી સાથે જોડાયેલો છે. મોહિત કુમારે આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેમના એકાઉન્ટ વિરુદ્ધ નકલી કોપીરાઈટ સ્ટ્રાઈકનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો અને ત્યારબાદ તેમની પાસેથી નાણાં પડાવવાનો પ્રયાસ કરાયો હતો. કુમારના વકીલે કોર્ટને જણાવ્યું કે આ વિવાદ પહેલા તેમના કન્ટેન્ટને પ્રતિ માસ 7 થી 8 કરોડ વ્યૂઝ મળતા હતા, જે નકલી સ્ટ્રાઈક બાદ ઘટીને દર મહિને માત્ર 3 લાખ થઈ ગયા હતા.

‘ચોરને ચાવી આપવા જેવી સ્થિતિ’: હાઈકોર્ટની આકરી ટિપ્પણી

ન્યાયાધીશ અનુપ જયરામ ભંભાણીની બેંચે આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન વર્તમાન પરિસ્થિતિ અંગે અત્યંત આકરી ટિપ્પણી કરી હતી. કોર્ટે આ વ્યવસ્થાની સરખામણી “ઘરના માલિકને નહીં પણ ચોરને ચાવી આપવા” સાથે કરી હતી. અદાલતે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે લાખો ફોલોઅર્સ અને વિશાળ દર્શક વર્ગ ધરાવતા વાસ્તવિક ક્રિએટર્સને સાહિત્યચોરી વિરોધી સાધનોની ઍક્સેસ કેમ નથી અપાતી? કુમારે આ ટૂલ માટે 3 વખત અરજી કરી હતી પરંતુ દરેક વખતે તેમની વિનંતી ફગાવી દેવામાં આવી હતી, જ્યારે બીજી તરફ સ્કેમર્સ આ સિસ્ટમનો દુરુપયોગ કરી રહ્યા છે.

મેટાનો પક્ષ અને ટેકનિકલ તપાસ

મેટા તરફથી કોર્ટમાં રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે રાઇટ્સ મેનેજરની ઍક્સેસ એક જટિલ ચકાસણી પ્રક્રિયાને આધીન હોય છે, કારણ કે કન્ટેન્ટના અધિકારોનો દાવો કોનો માન્ય છે તે તાત્કાલિક નક્કી કરવું મુશ્કેલ હોય છે. ટેકનિકલ તપાસ બાદ મેટાએ જણાવ્યું કે કુમારના એકાઉન્ટ પરથી નકલી કોપીરાઈટ સ્ટ્રાઈક હટાવી દેવામાં આવી છે અને તેમનું એકાઉન્ટ ક્યારેય સસ્પેન્ડ કરાયું નહોતું. મેટાએ કોર્ટને ખાતરી આપી છે કે તે રાઇટ્સ મેનેજરની પાત્રતાના માપદંડો અને કુમારને ઍક્સેસ ન આપવાના કારણો રેકોર્ડ પર રજૂ કરશે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

અન્ય કેસો અને સંગઠિત ખંડણી રેકેટનો ભય

મેટા સામે આવી ફરિયાદનો આ કોઈ એકલદોકલ કિસ્સો નથી. દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં કન્ટેન્ટ ક્રિએટર નિતિન જોશીએ પીઆઈએલ (PIL) દાખલ કરીને નકલી ઈન્સ્ટાગ્રામ કોપીરાઈટ સ્ટ્રાઈક દ્વારા ચાલતા સંગઠિત ખંડણી રેકેટનો આરોપ મૂક્યો છે. આ સિવાય ક્રિએટર્સ મોહમ્મદ નવાઝ શેખ અને પ્રતીક સાહનીના કેસ પણ કોર્ટ સમક્ષ વિચારણા હેઠળ છે.

આઈટી એક્ટ અને કાનૂની જોગવાઈઓની સમીક્ષા

દિલ્હી હાઈકોર્ટ હવે રાઇટ્સ મેનેજરની યોગ્યતા અને ફરિયાદોની તપાસ કરવાની પ્રક્રિયાની ઊંડાણપૂર્વક સમીક્ષા કરી રહી છે. કોર્ટ એ બાબતની પણ તપાસ કરશે કે શું કોપીરાઇટ સ્ટ્રાઇકના આધારે એકાઉન્ટ સસ્પેન્ડ કરવાની મેટાની નીતિ આઈટી એક્ટ (IT Act) ની કલમ 79 અને સુપ્રીમ કોર્ટના શ્રેયા સિંઘલ કેસના ઐતિહાસિક નિર્ણયની જોગવાઈઓનું પાલન કરે છે કે નહીં. આ સુનાવણીથી એ મોટો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે કે ડિજિટલ સામગ્રી સુરક્ષિત રાખવા માટે બનાવેલી સિસ્ટમ જ ક્રિએટર્સ માટે મુશ્કેલીનું કારણ બની રહી છે.

આ પણ વાંચો: લેપટોપના ચાર્જરમાં આ નાનું ‘સિલિન્ડર’ કેમ હોય છે? મોટાભાગના લોકો નથી જાણતા આ અનોખું કારણ!